Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường vừa ký tờ trình bổ sung gửi HĐND thành phố, đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1. Trước đó, đề án này đã được trình HĐND TP Hà Nội tại hai kỳ họp gần đây nhưng chưa được xem xét thông qua.
Lộ trình thực hiện 3 giai đoạn
Tại tờ trình mới, Hà Nội dự tính chia lộ trình thực hiện thành 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu từ ngày 1/7 đến hết năm 2026 triển khai tại phường Hoàn Kiếm; năm 2027 mở rộng sang phường Cửa Nam; từ năm 2028 áp dụng trên toàn bộ khu vực Vành đai 1. Xe máy cũ, gây ô nhiễm không được đi vào vùng Vành đai 1 từ năm 2028.
Vành đai 1 gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ, Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
Xe máy công nghệ chịu tác động sớm nhất
Nhóm xe máy hoạt động kinh doanh trên nền tảng công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch là đối tượng chịu tác động sớm nhất. Trong giai đoạn đầu, thành phố chỉ khuyến khích hạn chế hoạt động và yêu cầu các nền tảng điều hướng phương tiện trên phần mềm quản lý. Từ ngày 1/1/2027, xe máy công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến không được lưu thông trong vùng phát thải thấp. Quy định này tiếp tục được duy trì trong giai đoạn triển khai trên toàn bộ Vành đai 1.
Đối với xe máy cá nhân không hoạt động kinh doanh, từ năm 2026 đến hết năm 2027, thành phố khuyến khích hạn chế lưu thông đối với xe máy sản xuất trước năm 2008 và xe máy sản xuất trước năm 2016. Người dân được khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và chuyển đổi sang phương tiện xanh.
"Xe ôm" công nghệ sử dụng nhiên liệu hóa thạch dự kiến không được lưu thông trong vùng phát thải thấp từ 1/1/2027. Từ ngày 1/1/2028, xe máy không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 theo quy chuẩn quốc gia dự kiến không được lưu thông trong khu vực vùng phát thải thấp.
Quản lý ô tô bằng tiêu chuẩn khí thải
Khác với xe máy, Hà Nội không đề xuất cấm ô tô theo loại nhiên liệu mà quản lý bằng tiêu chuẩn khí thải. Theo phụ lục kèm theo tờ trình, từ năm 2027 các loại ô tô chở khách, ô tô dưới 16 chỗ, xe bán tải, xe đưa đón học sinh, xe chở công nhân không đạt chuẩn khí thải mức 4 sẽ không được lưu thông trong vùng phát thải thấp. Quy định này tiếp tục được áp dụng từ năm 2028 khi mở rộng ra toàn bộ Vành đai 1.
Đối với xe khách từ 16 chỗ trở lên, ngoài yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải, thành phố tiếp tục duy trì quy định chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp lưu thông trong giờ cao điểm phải được cơ quan chức năng chấp thuận.
Xe tải chịu nhiều hạn chế nhất
Nhóm xe tải chịu nhiều hạn chế nhất. Xe tải dưới 2 tấn vẫn được lưu thông nhưng chủ yếu ngoài giờ cao điểm và phải đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 từ năm 2027. Xe tải từ 2-3,5 tấn chỉ được hoạt động từ 21h đến 6h sáng hôm sau; nếu lưu thông ngoài khung giờ này phải được cơ quan chức năng chấp thuận. Từ năm 2027, xe không đạt chuẩn khí thải mức 4 sẽ không được lưu thông. Đáng chú ý, xe tải trên 3,5 tấn sẽ chỉ được chạy ban đêm trong giai đoạn thí điểm và dự kiến bị cấm hoàn toàn trong vùng phát thải thấp của Hà Nội từ năm 2027.
Ngoại lệ và giải thích
Ngoài các nhóm phương tiện trên, xe ưu tiên theo quy định của pháp luật vẫn được hoạt động 24/24 giờ. Các phương tiện được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động trong khu vực hạn chế cũng được lưu thông nhưng phải đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải tương ứng.
UBND TP Hà Nội cũng giải thích về việc chưa cấm ngay xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động trên nền tảng công nghệ trong giai đoạn thí điểm từ ngày 1/7 đến 31/12/2026. Theo đó, đây là bước chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người lao động và người dân thích ứng trước khi áp dụng đầy đủ biện pháp cấm lưu thông theo lộ trình. Theo thành phố, giai đoạn này sẽ tập trung tuyên truyền, rà soát dữ liệu phương tiện, phối hợp với các nền tảng công nghệ điều hướng phương tiện, khuyến khích chuyển đổi sang xe sử dụng năng lượng sạch và chuẩn bị các điều kiện kiểm soát, giám sát.
Hà Nội cũng cho biết đã tiếp thu ý kiến của một số hiệp hội, doanh nghiệp nhằm bảo đảm tính khả thi, hạn chế tác động đột ngột tới hoạt động vận tải, sinh kế của người lao động và nhu cầu đi lại của người dân.
Dự kiến dành hơn 1.000 tỷ đồng hỗ trợ chuyển đổi xe xăng sang xe điện
Theo tờ trình bổ sung gửi HĐND TP Hà Nội, thành phố dự kiến dành khoảng 1.045 tỉ đồng trong giai đoạn 2026-2030 để triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi xe xăng sang xe điện và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng. Khu vực dự kiến triển khai vùng phát thải thấp từ ngày 1/7.
Trong tổng nguồn lực dự kiến này, khoảng 140 tỷ đồng được dành để hỗ trợ trực tiếp các hộ nghèo khi chuyển đổi xe máy; khoảng 764 tỷ đồng hỗ trợ lãi vay và khoảng 141 tỷ đồng phục vụ các chính sách khuyến khích sử dụng vận tải hành khách công cộng. Đây là nội dung mới đáng chú ý so với tờ trình bổ sung ngày 27/5.
Bên cạnh hỗ trợ người dân, Hà Nội cũng dự kiến dành khoảng 434,2 tỷ đồng để thúc đẩy chuyển đổi hệ thống xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành chuyển đổi 100% xe buýt sử dụng nhiên liệu xăng, dầu diesel sang phương tiện sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.
HĐND TP Hà Nội đề nghị UBND thành phố tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 cùng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch trước khi trình xem xét tại kỳ họp giữa tháng 6.
