Dự án cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng (giai đoạn 1) là công trình giao thông trọng điểm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với tổng chiều dài hơn 188 km, quy mô phân kỳ 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100 km/h và tổng mức đầu tư khoảng 44.691 tỷ đồng. Tuyến đường được chia thành 4 dự án thành phần, trong đó dự án thành phần 1 qua tỉnh An Giang dài 57,2 km, còn ba dự án thành phần (2, 3, 4) đi qua địa bàn thành phố Cần Thơ với chiều dài hơn 132 km, tổng vốn đầu tư hơn 31 nghìn tỷ đồng.
Tiến độ thi công và giải ngân
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ, tính đến nay, khối lượng thực hiện toàn dự án đạt hơn 11.249 tỷ đồng, tương đương 56,84% giá trị hợp đồng. Cụ thể, dự án thành phần 2 đạt 57,88%; dự án thành phần 3 đạt 60,50%; và dự án thành phần 4 đạt 53,58%. Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã cơ bản hoàn thành 100%.
Về tình hình giải ngân, lũy kế toàn dự án đã đạt hơn 15.828 tỷ đồng trên tổng kế hoạch vốn hơn 20 nghìn tỷ đồng (gần 80%). Tiến độ giải ngân qua các năm trước rất khả quan: năm 2023 đạt 100%, năm 2024 đạt 99,58%, và năm 2025 đạt 93,26%. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, giá trị giải ngân tính đến thời điểm này chỉ đạt 693,5 tỷ đồng, bằng 15,2% kế hoạch năm. Nguyên nhân chính là do các công trường thiếu vật liệu nghiêm trọng để tạo khối lượng thi công thực tế.
Khó khăn về nguồn vật liệu
Ông Phan Minh Trí, Phó Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông nông nghiệp thành phố Cần Thơ cho biết: Tổng nhu cầu sử dụng vật liệu cát san lấp cho dự án thành phần 2, 3, 4 khoảng 16,649 triệu m³ cát rời, khối lượng cát đã về công trình khoảng 10,579 triệu m³. Ban Quản lý dự án đang tiếp tục làm việc với tỉnh Vĩnh Long, An Giang để bảo đảm nguồn cát. Hiện 3 dự án thành phần còn thiếu khoảng 2,9 triệu m³ cát do chưa xác định được nguồn.
Tổng nhu cầu vật liệu đá phục vụ 3 dự án thành phần khoảng 4,176 triệu m³ (tăng do điều chỉnh kết cấu áo đường), trong đó đã tập kết về dự án và sử dụng khoảng 0,878 triệu m³. Chủ đầu tư và nhà thầu tiếp tục liên hệ, đăng ký nhu cầu tại các mỏ đá thuộc tỉnh Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh để bảo đảm nguồn vật liệu.
Tiến độ thi công cầu và nền đường
Hiện nay, tiến độ thực hiện các công trình cầu trên tuyến đạt và vượt kế hoạch. Tuy nhiên, phần tuyến còn một số đoạn chưa đạt tiến độ do nguồn cát tập kết về công trường chậm, hiện đang khẩn trương đắp cát gia tải nền đường.
Giải pháp tháo gỡ khó khăn
Để tháo gỡ khó khăn về nguồn cát, chủ đầu tư đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố tiếp tục hỗ trợ Ban quản lý dự án và các nhà thầu trong việc liên hệ, đề xuất bổ sung nguồn cát san lấp từ các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Thành phố Hồ Chí Minh để phục vụ thi công theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ. Chủ đầu tư cũng kiến nghị Ủy ban nhân dân thành phố xem xét chấp thuận sử dụng cát mua thương mại từ nguồn dự phòng phí của dự án. Phương án này tuy có kinh phí lớn hơn nhưng an toàn về môi trường và tạo đồng thuận với địa phương và người dân.
Không chỉ cát, nguồn đá xây dựng cũng gặp khó khăn khi nhiều địa phương lân cận ưu tiên vật liệu cho dự án của tỉnh mình. Khả năng bổ sung đá từ An Giang hiện rất thấp, buộc thành phố phải tính đến phương án mua đá thương mại từ Đồng Nai hoặc các tỉnh Đông Nam Bộ, chấp nhận chi phí vận chuyển tăng cao.
Thách thức về kỹ thuật và thời gian
Ngoài thiếu cát đá, vấn đề kỹ thuật xử lý nền đất yếu trên toàn tuyến đang đặt ra thách nghiệm ngặt nghèo về thời gian. Theo Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, các đơn vị không thể tiếp tục chờ đợi mà phải lập tức xây dựng phương án vật liệu khả thi để đẩy nhanh tiến độ. Thời gian gia tải nền đường trung bình kéo dài từ 10 đến 12 tháng. Nếu thiếu cát đắp nền kéo dài, nền đường không hoàn thành đắp gia tải theo kế hoạch thì dự án khó bảo đảm tiến độ và chất lượng.
Theo chỉ đạo của lãnh đạo thành phố Cần Thơ, đến giữa năm 2027, dự án phải cơ bản hoàn thành, thông xe kỹ thuật và cuối năm 2027 chính thức đưa vào khai thác thương mại. Tuy nhiên, khi quỹ thời gian không còn nhiều, các hạng mục lớn vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ điều phối vật liệu và thủ tục khai thác các mỏ cát.
Yêu cầu tăng cường phối hợp
Làm việc với nhà thầu và chủ đầu tư, ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ chỉ ra rằng nhiều vướng mắc không chỉ nằm ở thủ tục hay nguồn vật liệu, mà còn ở sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa chủ đầu tư, nhà thầu và các sở, ngành. Chủ đầu tư cần chủ động phối hợp với nhà thầu mạnh dạn đề xuất giải pháp, còn các sở, ngành phải tăng tốc xử lý thủ tục để công trình không bị đình trệ. Các nhà thầu cần chủ động tìm nguồn vật liệu, bố trí đầy đủ trang thiết bị, phương tiện, nhân lực để đẩy nhanh tiến độ.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ phải rà soát lại nhu cầu, khối lượng cát, đá; đề xuất điều chỉnh khối lượng cát từ các nhà thầu còn dư sang các nhà thầu còn thiếu; xem xét điều chỉnh giá vật liệu; khẩn trương nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành.
