Từ đầu nhiệm kỳ trước, dự án cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng đã được chính quyền tỉnh Bắc Kạn (cũ) và tỉnh Cao Bằng tích cực phối hợp nghiên cứu, đề xuất và trình Trung ương xem xét đầu tư. Trong nhiều thập kỷ qua, tuyến đường huyết mạch từ Hà Nội qua Bắc Kạn đến Cao Bằng chỉ có Quốc lộ 3. Sau khi Trung ương đầu tư, đoạn Hà Nội - Thái Nguyên đã có đường cao tốc, và đoạn Thái Nguyên - Bắc Kạn cũng được nâng cấp thành đường tiền cao tốc. Tuy nhiên, đoạn từ Bắc Kạn đến Cao Bằng vẫn chưa được cải tạo, trở thành điểm nghẽn lớn cản trở sự phát triển của Cao Bằng và Bắc Kạn (nay thuộc 37 xã của Thái Nguyên).
Ý nghĩa chiến lược của dự án
Tuyến đường này được xem là trục giao thông xương sống đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh của Thái Nguyên, Cao Bằng và toàn vùng Đông Bắc. Ngoài ra, đây còn là hành lang kinh tế quan trọng kết nối các tỉnh Tứ Xuyên, Trùng Khánh, Quảng Tây (Trung Quốc) qua Cao Bằng về Hà Nội. Hiện tại, đoạn từ phường Bắc Kạn đến Cao Bằng có tiêu chuẩn kỹ thuật thấp, nhỏ hẹp và quanh co. Trên tuyến xuất hiện bốn con đèo dài và dốc: đèo Giàng, đèo Gió, đèo Cao Bắc và đèo Tài Hồ Sìn. Dù nổi tiếng về vẻ hùng vĩ, những con đèo này lại tiềm ẩn nguy hiểm lớn cho giao thông. Hàng năm, đoạn đường này thường xuyên xảy ra nhiều vụ tai nạn. Đồng thời, người dân sống dọc tuyến, chủ yếu ở các xã đặc biệt khó khăn của Thái Nguyên và Cao Bằng, cũng gặp nhiều trở ngại trong phát triển kinh tế.
Nỗ lực hợp tác giữa hai tỉnh
Sau khi hợp nhất, tỉnh Cao Bằng được Trung ương giao chủ quản dự án và đã tích cực phối hợp với Thái Nguyên để sớm hiện thực hóa dự án, đáp ứng mong mỏi của người dân. Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa, dự án là công trình giao thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của Cao Bằng nói riêng và khu vực trung du, miền núi phía Bắc nói chung. Việc triển khai dự án sẽ tháo gỡ nút thắt về hạ tầng giao thông, mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy kinh tế cửa khẩu, thương mại và thu hút đầu tư. Trên tinh thần tiếng nói chung, trách nhiệm chung, hành động chung, hai tỉnh thống nhất phối hợp chặt chẽ, quyết tâm triển khai dự án đảm bảo tiến độ và chất lượng.
Nhiều cuộc làm việc giữa các cơ quan chuyên môn của hai tỉnh đã diễn ra trong thời gian qua để đẩy nhanh tiến độ lập dự án. Đến nay, công tác khảo sát, thăm dò và định vị hướng tuyến đã hoàn thành. Hai tỉnh đã ký biên bản ghi nhớ phối hợp triển khai dự án.
Quy mô và tiến độ dự án
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên, dự án cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng có chiều dài hơn 82km, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 80km/giờ. Điểm đầu kết nối với cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn (phường Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên), điểm cuối tại Km82+500 (phường Tân Giang, tỉnh Cao Bằng). Dự kiến toàn tuyến có 3 hầm đường bộ và 10 nút giao kết nối với trung tâm tỉnh Cao Bằng, đường tỉnh 209 và đường Hồ Chí Minh. Tổng mức đầu tư khoảng hơn 29.000 tỷ đồng.
Hai tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 6/2026; hoàn thành thiết kế bản vẽ thi công và dự toán trong tháng 11/2026; khởi công và giải ngân ngay trong tháng 12/2026. Với khối lượng công việc lớn và thời gian chỉ còn 6 tháng, hai tỉnh thống nhất triển khai nhiều giải pháp linh hoạt, sáng tạo. Cụ thể, tập trung rà soát nhu cầu tái định cư, bãi đổ thải và xây dựng các khu tái định cư. Đồng thời, xem xét áp dụng cơ chế tạm sử dụng rừng đối với các bãi chứa đất, đá dư thừa để rút ngắn thời gian thi công và giảm chi phí.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn, tỉnh giao các đơn vị chuyên môn chủ động rà soát và xử lý các nội dung liên quan, đặc biệt là giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, vật liệu xây dựng và bãi đổ thải. Mọi khó khăn phát sinh cần được nắm bắt và tháo gỡ kịp thời để đảm bảo dự án đúng tiến độ. Hai bên cũng thống nhất thiết lập kênh liên lạc trực tiếp thông qua Tổ công tác liên tỉnh nhằm thường xuyên trao đổi thông tin và xử lý các vướng mắc về thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, bãi đổ thải và chuyển mục đích sử dụng rừng trong quá trình triển khai.
Kỳ vọng và thách thức
Dự kiến, dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026. Việc khởi công và thi công đoạn từ Bắc Kạn đến Cao Bằng vào cuối năm 2026 sẽ tạo ra cú huých lớn, mở ra cơ hội phát triển cho nhiều xã khó khăn của Cao Bằng và Thái Nguyên. Tuy nhiên, dư luận kỳ vọng hai tỉnh và các cơ quan chuyên môn sẽ chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng và có giải pháp quyết liệt ngay từ đầu đối với các vấn đề trọng yếu như giải phóng mặt bằng, bố trí bãi đổ thải, tái định cư và cung ứng vật liệu xây dựng. Đây là những vấn đề đã phát sinh và cản trở lớn đến tiến độ dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn trong thời gian qua. Với địa hình phức tạp hơn, dự án cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng dự kiến sẽ có khối lượng đào đắp lớn và điều kiện thi công khắc nghiệt hơn.
