Tại Hà Nội, kết quả khảo sát mới đây của Sở Giáo dục và Đào tạo cho thấy tỷ lệ học sinh lớp 12 chọn môn tiếng Anh cao nhất, gần 50%; tiếp đến là lịch sử với hơn 42%; địa lý 33,29%; vật lý hơn 30%; giáo dục kinh tế và pháp luật 21,65%; hóa học 13,95%. Các môn ít được lựa chọn nhất gồm công nghệ, tin học, sinh học.
Ông Hà Xuân Nhâm, Trưởng phòng Giáo dục trung học (Sở GD-ĐT Hà Nội), nhận định kết quả khảo sát phản ánh tương đối sát chất lượng dạy học. Tuy nhiên, xu hướng lựa chọn môn thi đang lệch về "an toàn", nhiều học sinh chọn môn xã hội hơn tự nhiên nhưng chất lượng không tương xứng, đặc biệt môn địa lý có điểm trung bình thấp nhất. Tình trạng "chọn nhiều nhưng điểm không cao" cần được điều chỉnh.
Tình hình tại các địa phương
Tại Bắc Ninh, khảo sát kỳ thi thử cho thấy khoảng 65-68% học sinh lớp 12 dự kiến chọn tổ hợp lịch sử, địa lý. Ngược lại, vật lý chỉ còn 30%, hóa học 20%, sinh học hơn 2%. Các môn ứng dụng như tin học, công nghệ nông nghiệp, công nghệ công nghiệp cũng rất ít học sinh đăng ký. Tình trạng này phản ánh xu hướng chọn môn từ lớp 10, khi 70% học sinh THPT chọn khoa học xã hội, chỉ 30% chọn tự nhiên. Ở các trường có điểm đầu vào thấp, tỷ lệ chọn tự nhiên rất thấp.
Các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai cũng ghi nhận xu hướng chọn môn xã hội chiếm ưu thế. Lãnh đạo sở GD-ĐT các tỉnh này phản ánh tình trạng thiếu giáo viên và nguồn nhân lực cho lĩnh vực khoa học tự nhiên, ngoại ngữ.
Trường tốp đầu dịch chuyển sang môn tự nhiên
Ngược lại, tại các trường THPT tốp đầu, học sinh chọn môn khoa học tự nhiên khá cao, chỉ sau ngoại ngữ. Theo thống kê của Trường THPT Việt Đức (Hà Nội), vật lý là môn tự chọn cao thứ hai. Cô Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng, cho biết số học sinh đăng ký các môn tự nhiên như tin học, vật lý, hóa học, sinh học tăng rõ rệt. Năm trước, môn tin học chỉ có 3 thí sinh, năm nay tăng lên 11. Ngoại ngữ vẫn dẫn đầu, tiếp đến là vật lý, hóa học, sinh học cũng tăng đáng kể. Đây là tín hiệu đáng mừng, cho thấy học sinh đã mạnh dạn chọn môn tự nhiên nhờ quá trình tư vấn, định hướng của nhà trường.
Tương tự, thầy Nguyễn Văn Hoàng, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ (Hưng Yên), nhận xét tỷ lệ học sinh chọn môn tự nhiên có xu hướng tăng, dù chưa đảo chiều hoàn toàn nhưng khoảng cách chênh lệch đang thu hẹp. Tại TP.HCM, số thí sinh chọn môn tự nhiên cũng cao hơn môn xã hội.
GS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), cho biết nhóm môn tự nhiên như vật lý, hóa học, tin học, kỹ thuật nông nghiệp có xu hướng tăng, phản ánh sự điều chỉnh dần từ năm 2025 đến 2026.
Cần thay đổi từ các tổ hợp môn học
Thầy Nguyễn Văn Hoàng cho rằng xu hướng quay lại môn tự nhiên là tín hiệu tích cực nhờ định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn, các ngành công nghệ, kỹ thuật, y dược thu hút thí sinh; các trường đại học mở rộng tổ hợp xét tuyển; và nhận thức của học sinh, phụ huynh thay đổi, không chỉ chọn môn "dễ" mà quan tâm đến năng lực dài hạn.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT Bắc Ninh cho biết sẽ yêu cầu các trường THPT điều chỉnh tổ hợp môn từ lớp 10 để cân bằng giữa tự nhiên và xã hội. Giáo viên cần tư vấn dựa trên năng lực, sở thích, nhu cầu nghề nghiệp của học sinh. Về lâu dài, cần thiết kế lại chương trình dạy các môn tự nhiên theo hướng tinh gọn, sâu hơn, chú trọng thực hành, thí nghiệm. Giáo dục hướng nghiệp cần đầu tư nội dung, hình thức để học sinh hứng thú với các ngành tự nhiên. Giáo dục STEM cần triển khai mạnh mẽ từ phổ thông, chuyển từ dạy kiến thức sang phát triển năng lực, gắn với thực tiễn.
GS Huỳnh Văn Chương cho biết Bộ GD-ĐT đang tham mưu định hướng cho học sinh từ lớp 9 lên lớp 10, vì lựa chọn môn học ở giai đoạn này ảnh hưởng đến 3 năm THPT, thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học. Với hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi năm nay, sau 3-4 năm tới, đây sẽ là lực lượng lao động chất lượng cao, đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội. Kỳ thi không chỉ xét tốt nghiệp mà còn đánh giá toàn diện chất lượng dạy và học 12 năm phổ thông.
Số thí sinh miễn thi ngoại ngữ giảm mạnh
Ngày 5.5, kết thúc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, hệ thống ghi nhận 7.952 thí sinh miễn thi ngoại ngữ (chiếm 0,65%), giảm mạnh so với các năm trước (khoảng 47.000-67.000 em). Tuy nhiên, tỷ lệ thí sinh đăng ký thi ngoại ngữ vẫn cao. GS Huỳnh Văn Chương cho biết điều này đã được dự báo, vì các em muốn lấy điểm xét tuyển đại học.
Trước năm 2025, ngoại ngữ là môn bắt buộc cùng ngữ văn và toán. Nhiều học sinh không có nhu cầu lấy điểm môn này để xét tuyển nên đăng ký miễn thi để giảm áp lực. Từ năm 2025, ngoại ngữ trở thành môn lựa chọn, thí sinh miễn thi không được quy đổi điểm xét tốt nghiệp như trước (ví dụ, trước đây IELTS 4.0 được quy đổi thành điểm 10).
Theo quy chế, thí sinh được miễn thi ngoại ngữ nếu có một trong 22 chứng chỉ, trong đó 12 chứng chỉ tiếng Anh, còn lại các tiếng Nga, Pháp, Trung, Đức, Nhật, Hàn. Yêu cầu tối thiểu là bậc 3/6 (B1) trở lên.
Cùng với xu hướng giảm miễn thi, số thí sinh chọn môn ngoại ngữ ở mức cao, khoảng 350.000 em. Số thí sinh tự do cao nhất trong nhiều năm qua.
Tính đến 17 giờ ngày 5.5, cả nước có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi, cao nhất nhiều năm. Trong đó, thí sinh lớp 12 là 1.159.932 (94,78%), thí sinh tự do là 63.844 (5,22%), cũng là kỷ lục từ năm 2020. Thí sinh miễn thi ngoại ngữ: 7.952 (0,65%). Số đăng ký trực tuyến: 1.204.806 (98,45%), trực tiếp: 18.970 (1,55%).
