Thú mỏ vịt: Sự kết hợp kỳ lạ giữa nhiều loài
Thú mỏ vịt (tên khoa học: Ornithorhynchus anatinus) là một trong những loài động vật kỳ lạ nhất hành tinh, mang đặc điểm của nhiều nhóm động vật khác nhau. Với mỏ giống vịt, đuôi giống hải ly, chân có màng như rái cá, loài này từng khiến các nhà khoa học thế kỷ 18 nghi ngờ đó là một trò lừa bịp. Tuy nhiên, sự thật còn kỳ lạ hơn nhiều so với ngoại hình.
Động vật có vú nhưng đẻ trứng
Thú mỏ vịt có lông và tuyến sữa, đặc trưng của động vật có vú, nhưng lại đẻ trứng giống chim và bò sát. Sau khi đẻ, con cái cuộn mình ấp trứng trong hang. Khi trứng nở, con non được nuôi bằng sữa mẹ. Sự kết hợp giữa đẻ trứng và nuôi con bằng sữa khiến loài này trở thành một nhánh tiến hóa cổ xưa và độc đáo nhất còn tồn tại.
Có sữa nhưng không có núm vú
Mặc dù là động vật có vú, thú mỏ vịt không có núm vú. Sữa được tiết trực tiếp qua da, thấm vào lông, và con non liếm sữa từ cơ thể mẹ. Cơ chế này hiếm gặp và cho thấy một dạng sơ khai của việc nuôi con bằng sữa trong quá trình tiến hóa.
Khả năng 'nhìn' bằng mỏ dưới nước
Khi lặn, thú mỏ vịt không nhìn thấy hay ngửi thấy gì do các nếp da che mắt và lỗ mũi khép lại. Thời gian lặn thường kéo dài 30-60 giây. Tuy nhiên, mỏ của chúng có các thụ thể điện và cơ học, cho phép phát hiện trường điện và chuyển động của con mồi. Khi ở trên cạn, mắt nằm phía trên mỏ khiến chúng không nhìn thấy vật ngay bên dưới.
Nọc độc hiếm có ở động vật có vú
Thú mỏ vịt đực sở hữu một gai ở chân sau, có thể tiết ra chất độc gây đau dữ dội. Dù không gây chết người, cơn đau có thể kéo dài nhiều ngày và khó giảm bằng thuốc thông thường. Đây là một trong số ít động vật có vú trên thế giới có khả năng này.
Bộ gene khác biệt
Bộ gene của thú mỏ vịt mang đặc điểm di truyền của cả động vật có vú, chim và bò sát. Loài này có tới 10 nhiễm sắc thể giới tính, trong khi con người chỉ có 2. Một số nhiễm sắc thể Y của thú mỏ vịt có chung gene với nhiễm sắc thể giới tính ở chim.
Nhiệt độ cơ thể thấp bất thường
Trong khi hầu hết động vật có vú duy trì thân nhiệt khoảng 37°C, thú mỏ vịt chỉ ở mức 32°C, gần với bò sát hơn. Mức nhiệt này giúp nó thích nghi với môi trường nước lạnh nhưng cũng là một đặc điểm khác biệt so với các loài cùng nhóm.
Không có răng và dạ dày
Thú mỏ vịt trưởng thành không có răng. Thay vào đó, chúng dùng các tấm sừng trong miệng để nghiền thức ăn như tôm, côn trùng và giun. Lưỡi dài và hẹp, có thể tới 18 cm, giúp đưa thức ăn từ túi má vào thực quản. Thức ăn đi thẳng từ thực quản vào ruột, vì chúng không có dạ dày chứa enzyme tiêu hóa hay axit.
