Sáng 11/6, hơn 1,2 triệu thí sinh trên toàn quốc đã bước vào môn thi Văn đầu tiên của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ngay khi bài thi kết thúc, mạng xã hội bùng nổ với đề Văn được đánh giá vừa lạ vừa hay, chạm vào khao khát khẳng định bản thân của thế hệ trẻ. Câu hỏi nghị luận xã hội đặt ra một bài toán thời đại: 'Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?'. Câu hỏi này nhanh chóng trở thành tâm điểm thảo luận của phụ huynh và chuyên gia giáo dục, ai cũng mong muốn đất nước có những bộ óc thiên tài thay đổi thế giới.
Hành trình học vấn kỳ lạ của Steve Jobs: Nghỉ học để học nhiều hơn
Steve Jobs, tên đầy đủ Steven Paul Jobs (24/02/1955 – 05/10/2011), sinh tại San Francisco, California, Mỹ. Ông là nhà đồng sáng lập Apple, cựu Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Apple, cựu Giám đốc điều hành Pixar và người sáng lập NeXT Computer. Triết lý sống 'Stay hungry, stay foolish' của ông đã trở thành kim chỉ nam cho hàng triệu người trẻ. Tuy nhiên, đằng sau danh xưng 'kẻ bỏ học vĩ đại' là một câu chuyện hoàn toàn khác. Năm 1972, Jobs nhập học tại Đại học Reed (Reed College) – một trường nghệ thuật tự do danh tiếng và đắt đỏ tại Oregon. Sau đúng một học kỳ 6 tháng, chàng thanh niên 17 tuổi quyết định thôi học chính thức. Lý do: ông không thấy giá trị của các lớp học bắt buộc, trong khi cha mẹ nuôi phải dồn hết tiền tiết kiệm cho học phí. Cảm thấy có lỗi, Jobs dừng lại để tự tìm lối đi riêng.
Giai đoạn học 'ké' và lớp thư pháp định hình tương lai Apple
Bỏ học không có nghĩa là rời xa tri thức. Steve Jobs ở lại khuôn viên trường Reed thêm 18 tháng với tư cách học viên không chính thức. Ông ngủ nhờ dưới sàn nhà bạn, nhặt vỏ chai Coca đổi 5 cent mua đồ ăn, và đi bộ 7 dặm mỗi tối Chủ nhật để có bữa ăn tử tế tại đền Hare Krishna. Trong giai đoạn khó khăn này, nhờ không bị ràng buộc bởi các môn bắt buộc, Jobs đăng ký học ké những lớp mà ông thấy tò mò. Lớp học nổi tiếng nhất là dạy chữ nghệ thuật (thư pháp). Tại đây, ông bị mê hoặc bởi các nét chữ Serif, Sans-serif, khoảng cách ký tự và cách tạo tác phẩm đồ họa tuyệt vời. Mười năm sau, khi thiết kế máy tính Macintosh đầu tiên, Jobs áp dụng kiến thức thư pháp vào hệ thống. Mac trở thành máy tính đầu tiên trên thế giới có hệ trục font chữ đẹp, tỷ lệ khoảng cách hoàn hảo, thay đổi cách con người nhìn vào giao diện máy tính. Nếu ông không bỏ học để học ké lớp thư pháp, ngành công nghệ máy tính cá nhân có thể đã không có những phông chữ đa dạng như hiện tại.
Bài học cho những 'Steve Jobs Việt Nam' từ đề Văn 2026
Câu chuyện học vấn của Steve Jobs mang lại góc nhìn sâu sắc cho câu hỏi nghị luận xã hội. Để tạo ra những nhân tài đột phá, giáo dục không nên là khuôn mẫu ép buộc mọi người đi chung một con đường. Jobs chưa bao giờ khuyến khích bỏ học mù quáng. Bản chất câu chuyện là sự chủ động chịu trách nhiệm với tri thức của chính mình. Ông bỏ học đại học nhưng chưa bao giờ ngừng học hỏi, kết hợp tư duy kỹ thuật logic với nền văn hóa nghệ thuật nhân văn để tạo ra sản phẩm thay đổi thế giới. Thiên tài không được tạo ra từ việc sao chép lộ trình có sẵn. Bản sao không bao giờ trở thành bản gốc. Thay vì tìm công thức rập khuôn, chúng ta cần tạo ra thế hệ học sinh dám ước mơ, dám chịu trách nhiệm với tri thức mình chọn, và không ngừng tò mò về thế giới. Kỳ thi tốt nghiệp THPT là dấu mốc quan trọng, nhưng không phải điểm kết thúc cho con đường học vấn. Dù chặng đường phía trước là giảng đường đại học hay ngã rẽ nào khác, tinh thần 'Stay hungry, stay foolish' vẫn là ngọn hải đăng cho những ai muốn tự định nghĩa thành công bằng chính đôi chân của mình.
