Đang nằm điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân P.K.L. (phường Hồng Hà, Hà Nội) với đôi mắt mệt mỏi, khuôn mặt đờ đẫn, miệng lẩm bẩm những công thức toán học. Các bác sĩ cho biết, em từng là học sinh ưu tú, ngoan ngoãn, nhưng vì trượt đại học mơ ước nên hụt hẫng, thất vọng, cộng với áp lực gia đình, lâu dần mất kiểm soát cảm xúc, mắc hội chứng rối loạn lo âu, trầm cảm.
Thực trạng sức khỏe tâm thần học đường
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, sức khỏe tâm thần học đường là vấn đề đáng lo ngại, nhất là khi các em bước vào kỳ thi quan trọng. Áp lực học tập và kỳ vọng gia đình có thể gây tổn thương tâm lý âm thầm, lâu dần sinh bệnh. Tại Việt Nam, dù chưa có thống kê đầy đủ, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ trầm cảm ở học sinh THPT dao động từ 13-30% ở các mức độ khác nhau.
Biểu hiện của bệnh trầm cảm
Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, các triệu chứng ban đầu của trầm cảm thường mơ hồ, người bệnh khó nhận ra. Từ lo lắng, căng thẳng kèm tim đập nhanh, chân run, mệt mỏi, lâu dần bệnh nhân trở nên cáu gắt, mất ngủ, thậm chí có ảo giác. Một số em thu mình, không giao tiếp, ít nói, nhưng lại tự làm tổn thương bản thân. Khi đó, các em có thể đã mắc rối loạn lo âu, trầm cảm giai đoạn nặng.
Chia sẻ của sĩ tử
Em T.Q.T., một sĩ tử mùa thi năm nay, chia sẻ: “Trước ngày thi, nhiều lúc em muốn nói với bố rằng em thật sự mệt mỏi. Em mệt vì bố luôn so sánh em với con nhà người ta, mệt vì phải làm con ngoan trò giỏi để bố mẹ hãnh diện. Em cảm thấy bố mẹ chưa bao giờ nghĩ cho em, và nhiều lúc em nghĩ mình đang thực hiện ước mơ của bố mẹ chứ không phải sống vì ước mơ của chính mình”.
Lời khuyên từ chuyên gia
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý và hướng nghiệp, giảng viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, nhấn mạnh: Học tập là quá trình tích lũy kiến thức lâu dài, không phải chỉ trong vài ngày thi. Việc nhồi nhét kiến thức không hiệu quả. Phụ huynh nên là điểm tựa tinh thần cho con, thay vì tạo áp lực vô hình.
Bác sĩ Nguyễn Thị Hoa, chuyên khoa Sức khỏe Tâm thần và Trị liệu tâm lý, giảng viên Trường Đại học Y Hà Nội, cho biết: Gia đình là nơi trú ngụ an toàn nhất, là nơi buông bỏ áp lực cuộc sống. Nhưng khi lo âu, mệt mỏi đến từ chính ngôi nhà của mình, các em dần mất niềm tin vào cuộc sống, mất điểm tựa. Các em sống thu mình, khép kín, nhưng bên trong luôn khao khát sự chia sẻ, thấu hiểu. Tâm lý đối kháng đó khiến các em tự đấu tranh, cộng với áp lực học hành, thi cử, tích tụ lâu ngày sinh bệnh. Ở tuổi vị thành niên, tâm lý các em còn non nớt, chưa hiểu hết sự quan tâm của cha mẹ. Kết quả thi không như mong đợi khiến các em buồn, nhưng thay vì chia sẻ, động viên, một số phụ huynh lại quay lưng, có hành động bộc phát làm tổn thương các em. Sự quan tâm và chia sẻ từ gia đình cần đúng cách. Mỗi lần vấp ngã, con sẽ đúc kết kinh nghiệm làm hành trang bước vào đời.
Góc nhìn từ phụ huynh
Chị Nguyễn Thị Thu Hiền (phường Hồng Hà, Hà Nội) chia sẻ: “Trước mỗi kỳ thi quan trọng, tôi luôn dạy con rằng chỉ cần con cố gắng hết sức, dù đỗ hay không, kết quả thế nào cũng không quan trọng, không có gì phải hối tiếc. Vì khi đó bản thân đã làm hết sức rồi, chỉ trừ khi lười học, không phấn đấu hết khả năng mới phải hối hận. Đường đời có nhiều ngã rẽ, đâu chỉ một lối đi”.
Kết luận
Sức khỏe tâm thần học đường và áp lực mùa thi luôn là chủ đề được quan tâm. Bố mẹ nên dành nhiều thời gian cho con, quan tâm, chia sẻ, động viên thay vì tạo thêm áp lực với những kỳ vọng vô hình. Hãy để các em học sinh có chỗ dựa an toàn, vững chắc và tự tin bước vào kỳ thi. (THÚY QUỲNH)
