Dưới một cây cầu vượt ở thành phố Mumbai, những dãy container được sơn màu sắc nổi bật thu hút sự chú ý của nhiều người qua đường. Ít ai ngờ những dãy container này lại là mái trường của hàng chục trẻ em có hoàn cảnh khó khăn nhất thành phố. Ngôi trường mang tên Signal Shala này là sáng kiến của ông Bhatu Sawant, một nhà giáo 45 tuổi, nhằm mang đến mô hình giáo dục miễn phí dành cho trẻ em nghèo, trẻ em vô gia cư.
Thực trạng giáo dục trẻ em nghèo tại Ấn Độ
Theo AFP, dù pháp luật Ấn Độ quy định trẻ em từ 6 đến 14 tuổi được hưởng quyền học tập miễn phí, song thực tế cho thấy, nghèo đói và tình trạng di cư vẫn là những rào cản lớn đối với việc tiếp cận giáo dục. Tại các đô thị lớn như Mumbai, không ít trẻ em phải theo cha mẹ kiếm sống trên đường phố, dẫn đến nguy cơ bỏ học hoặc chưa từng được đến trường. Số liệu của Chính phủ Ấn Độ giai đoạn 2024-2025 cho thấy, gần 1,2 triệu trẻ em vẫn thuộc diện “không đến trường”, bao gồm những em chưa từng nhập học hoặc đã bỏ học giữa chừng.
Những rào cản trong hệ thống giáo dục hiện hành
Ông Bhatu Sawant cho biết, nhiều trường công lập hiện nay chưa đủ linh hoạt để đáp ứng điều kiện đặc thù của trẻ em đường phố, trong khi học phí tại các trường tư thục vượt quá khả năng chi trả của phần lớn gia đình nghèo. Các lớp học của Signal Shala dù không gian còn nhiều hạn chế, song vẫn trở thành môi trường học tập an toàn và thân thiện đối với học sinh.
Mô hình hoạt động của Signal Shala
Mỗi sáng, xe bus của trường đến tận các khu ổ chuột để đón học sinh. Khi tới trường, các em được vệ sinh cá nhân trước khi vào lớp, đồng thời được cung cấp tủ khóa để bảo quản sách vở, đồng phục và đồ dùng học tập. “Cháu rất vui khi nhìn thấy xe bus trường học. Đồng phục trường mặc rất thoải mái. Bữa sáng ngon miệng. Ở trường, chúng cháu được học những điều vô cùng bổ ích”, Pooja Pawar, học sinh 12 tuổi hào hứng nói.
Chương trình học và hỗ trợ toàn diện
Bên cạnh việc miễn toàn bộ học phí, nhà trường còn bảo đảm ba bữa ăn mỗi ngày cho học sinh. Các lớp học được phân chia theo trình độ thay vì độ tuổi, giúp giáo viên xây dựng phương pháp giảng dạy phù hợp với từng nhóm. Nhiều em lần đầu được cầm bút viết khi bước chân vào Signal Shala. Đối với những học sinh lớn tuổi, chương trình học còn chú trọng rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, tập trung và xây dựng sự tự tin.
Định hướng tương lai và mở rộng mô hình
Không chỉ cung cấp kiến thức cơ bản, Signal Shala còn hướng tới việc trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong thời đại công nghệ. Theo ông Bhatu Sawant, trẻ em nghèo cũng cần được tiếp cận với các lĩnh vực như máy tính, trí tuệ nhân tạo, robot hay công nghệ in 3D để có cơ hội hòa nhập với sự phát triển của xã hội hiện đại. Bên cạnh cơ sở dưới chân cầu vượt, ông Sawant đã xây dựng thêm hai trường học tương tự tại khu vực ngoại ô Mumbai. Các hoạt động của hệ thống trường chủ yếu được duy trì nhờ nguồn đóng góp từ các cá nhân, doanh nghiệp và sự hỗ trợ về hạ tầng của chính quyền địa phương. Mô hình này không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận giáo dục cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn góp phần nuôi dưỡng hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn.
