Khác với cách làm truyền thống, mô hình tại xã Hòa Vang (Thành phố Đà Nẵng) không trao sách theo hình thức “cấp phát rồi sở hữu”, mà tổ chức thành hệ thống thư viện dùng chung tại các trường học. Cụ thể, mỗi đầu năm học, học sinh được mượn đầy đủ sách giáo khoa để sử dụng, cuối năm hoàn trả lại cho nhà trường. Quy trình tưởng chừng đơn giản, nhưng lại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, phụ huynh và học sinh trong việc bảo quản, giữ gìn. Đổi lại, những bộ sách có thể được sử dụng liên tục từ bảy đến 10 năm, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí xã hội.
Lan tỏa từ những bước đi ban đầu
Từ những bước đi ban đầu, chương trình đã nhanh chóng tạo được sức lan tỏa. Giai đoạn đầu, địa phương đã huy động hơn 551 triệu đồng cùng hơn 6.000 cuốn sách để hỗ trợ khoảng 1.200 học sinh khó khăn. Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 71, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT về bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc, nguồn lực càng có cơ hội được tiếp tục bổ sung, nâng tổng số lên hơn 90.000 cuốn sách với kinh phí gần 1,5 tỷ đồng, đủ để từng bước mở rộng cho toàn bộ học sinh trên địa bàn.
Sự chung tay của cộng đồng và doanh nghiệp
Điều đáng chú ý là nguồn lực này không chỉ đến từ ngân sách địa phương mà còn từ sự chung tay của cộng đồng và doanh nghiệp. Tại buổi lễ Công bố Chính sách cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh toàn xã Hòa Vang, ngày 10/4/2026, ông Lê Phú Nguyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã đã đánh giá đây là mô hình có tính nhân văn và khả thi cao: “Việc cấp sách giáo khoa miễn phí thông qua hình thức dùng chung không chỉ giúp giảm áp lực chi phí cho phụ huynh mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội, tránh lãng phí”.
Giảm áp lực tài chính cho gia đình
Với nhiều gia đình, chi phí vài trăm nghìn đồng cho bộ sách giáo khoa đầu năm không phải là con số nhỏ. Nhiều phụ huynh bày tỏ, khi sách giáo khoa thay đổi theo năm, sách của anh, chị không để lại được cho em, khiến việc tạo thói quen gìn giữ sách cho con không còn hiệu quả, chi phí đầu mỗi năm học lại càng tăng nặng. Khi con em được mượn sách miễn phí, áp lực ấy được tháo gỡ đáng kể.
Điều kiện để mô hình vận hành bền vững
Để mô hình vận hành bền vững, vẫn cần những điều kiện đi kèm như cơ chế quản lý chặt chẽ, quy định rõ trách nhiệm bảo quản, cũng như nguồn kinh phí ổn định để bổ sung sách hằng năm. Tuy vậy, những kết quả bước đầu đã cho thấy, khi chính sách chạm đúng nhu cầu thực tiễn và nhận được sự đồng thuận của cộng đồng, khó khăn hoàn toàn có thể được tháo gỡ.
