Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành trên 8.500 ha vùng sản xuất dược liệu tập trung, sản lượng khoảng 40.000 tấn; giá trị ngành hàng dược liệu sau chế biến đạt từ 1.800 tỷ đồng trở lên, tăng 2-2,5 lần so với năm 2025. Đây là một phần trong chiến lược phát triển kinh tế xanh mà tỉnh đang theo đuổi, tận dụng lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng và hệ sinh thái đặc hữu.
Lợi thế tự nhiên và văn hóa bản địa tạo nên bản sắc riêng
Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, tỉnh sở hữu hệ sinh thái dãy núi Hoàng Liên Sơn với độ cao, khí hậu và thổ nhưỡng phân hóa mạnh theo từng đai sinh thái, cho phép phát triển đồng thời các loại cây trồng từ á nhiệt đới đến ôn đới, đặc biệt là nhiều loài dược liệu quý hiếm, đặc hữu có giá trị kinh tế cao với tiềm năng 850 loài cây thuốc. Bên cạnh đó, kho tàng tri thức bản địa phong phú của đồng bào các dân tộc, đặc biệt là các bài thuốc dân gian quý, tạo nền tảng phát triển các sản phẩm dược liệu gắn với chăm sóc sức khỏe và du lịch trải nghiệm.
Ông Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh: "Sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên đặc hữu và giá trị văn hóa bản địa chính là lợi thế cạnh tranh khác biệt, tạo nên 'bản sắc riêng' cho nông nghiệp và dược liệu Lào Cai trong phát triển kinh tế xanh."
Kết hợp dược liệu với du lịch sức khỏe cao cấp
Tỉnh xác định phát triển vùng dược liệu gắn với du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe cao cấp là hướng đi tất yếu. Hiện nay, tại Sa Pa, Y Tý, Bắc Hà đã xuất hiện nhiều mô hình kết hợp giữa dược liệu, du lịch và chăm sóc sức khỏe. Du khách không chỉ tham quan mà còn trải nghiệm vùng nguyên liệu, quy trình chế biến và sử dụng các sản phẩm dược liệu trong chăm sóc sức khỏe. Đây chính là mô hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm gắn với bản sắc văn hóa và tài nguyên bản địa.
Ông Nguyễn Tuấn Anh cho biết: "Chúng tôi tin rằng, với định hướng như trên, Lào Cai không chỉ trở thành vùng sản xuất dược liệu trọng điểm, mà còn có thể vươn lên trở thành điểm đến hàng đầu về du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe cao cấp của cả nước."
Đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số
Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, tỉnh Lào Cai xác định dược liệu và du lịch cao cấp sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp trực tiếp và ngày càng lớn vào GRDP. Ngành dược liệu được phát triển theo chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu, chế biến sâu đến thương mại và xuất khẩu. Du lịch cao cấp gắn với chăm sóc sức khỏe có khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn, nâng cao mức chi tiêu và thời gian lưu trú của du khách.
Tỉnh kỳ vọng rằng, trong cơ cấu GRDP thời gian tới, dược liệu sẽ trở thành ngành kinh tế quan trọng, còn du lịch cao cấp sẽ là lĩnh vực tạo đột phá về giá trị gia tăng, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số một cách bền vững, xanh và có chiều sâu.
Chính sách thu hút đầu tư và đào tạo nhân lực
Để thu hút các tập đoàn lớn, tỉnh Lào Cai triển khai nhiều chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị. Các dự án đầu tư vào chế biến dược liệu có thể được hỗ trợ tới 50% chi phí đầu tư máy móc, thiết bị với mức hỗ trợ tối đa 10 tỷ đồng/dự án. Doanh nghiệp được hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu, cấp mã số vùng trồng, chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời được hưởng cơ chế lựa chọn chính sách ưu đãi có lợi nhất khi đầu tư.
Về đào tạo nhân lực, tỉnh chú trọng đào tạo đội ngũ kỹ thuật trong lĩnh vực dược liệu từ khâu giống, trồng trọt đến chế biến sâu; đồng thời phát triển nguồn nhân lực cho ngành du lịch nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe theo tiêu chuẩn cao. Lào Cai cũng tăng cường hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để đào tạo chuyên sâu, chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực công nghệ sinh học, chế biến dược liệu, quản trị du lịch và dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Liên kết chuỗi giá trị và giải quyết điểm nghẽn
Một trong những bài toán lớn là liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn chưa chặt chẽ. Tỉnh Lào Cai xác định đây là "điểm nghẽn" cần tập trung tháo gỡ. Quan điểm của tỉnh là phát triển dược liệu phải tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững, có sự dẫn dắt của doanh nghiệp và sự tham gia thực chất của người dân, hợp tác xã.
Tỉnh tập trung xây dựng, củng cố các chuỗi liên kết từ sản xuất - thu mua - chế biến - tiêu thụ, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm ổn định với nông dân và hợp tác xã. Đồng thời, ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ hình thành các vùng nguyên liệu tập trung gắn với nhà máy chế biến, qua đó thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, tạo đầu ra ổn định và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm dược liệu.
Bên cạnh đó, tỉnh đẩy mạnh chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, chứng nhận GACP, kiểm soát truy xuất nguồn gốc; đồng thời thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ quản lý vùng trồng đến kết nối thị trường, góp phần giảm chi phí trung gian và nâng cao hiệu quả liên kết.
Ông Nguyễn Tuấn Anh kết luận: "Chúng tôi kỳ vọng Lào Cai sẽ trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực trung du và miền núi phía Bắc, phát triển dựa trên nền tảng kinh tế xanh, kinh tế giá trị cao và bản sắc riêng. Sự kết hợp giữa dược liệu, du lịch và kinh tế rừng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mới, giúp nâng cao đời sống người dân, bảo vệ môi trường và đưa Lào Cai phát triển nhanh, bền vững trong những năm tới."
