Giáo viên Nhật Bản kiệt sức vì áp lực từ 'phụ huynh quái vật'
Với nhiều giáo viên tại Nhật Bản, phần khó khăn nhất trong công việc không phải là giảng dạy trên lớp, mà đến từ những cuộc gọi điện lúc nửa đêm, các cuộc đối chất kéo dài và yêu cầu không ngừng từ nhóm được gọi là 'phụ huynh quái vật'. Hiện tượng này, được nhà giáo dục Yoichi Mukoyama đặt tên từ năm 2007, ngày càng trở nên nghiêm trọng, đẩy đội ngũ giáo dục đến giới hạn chịu đựng.
Áp lực ngày càng lớn từ những yêu cầu quá đáng
Một giáo viên nam ngoài 20 tuổi ở khu vực Kansai chia sẻ trải nghiệm đáng lo ngại. Trong một buổi chiều nghỉ, điện thoại di động của anh bất ngờ đổ chuông. Người gọi là phụ huynh của một học sinh trong câu lạc bộ mà anh phụ trách, ngay lập tức lớn tiếng trách móc: 'Tại sao con tôi không được đá chính?'. Dù chưa từng cung cấp số điện thoại cá nhân, anh nghi ngờ nó bị chia sẻ trái phép sau một cuộc gọi khẩn cấp trước đó.
Sau đó, các cuộc gọi từ vị phụ huynh này trở nên thường xuyên, vào sáng sớm, buổi tối, thậm chí cả cuối tuần. Khi giáo viên cố gắng giải thích, phụ huynh vẫn không chấp nhận và vài ngày sau còn xuất hiện trực tiếp tại trường để khiếu nại. 'Việc đối phó với những kiểu khiếu nại như thế này tốn rất nhiều công sức', anh thở dài.
Tình huống tương tự xảy ra tại một trường ở khu vực đô thị Tokyo, nơi một giáo viên kỳ cựu phải chờ đến 23h để tiếp phụ huynh do họ bận công việc. Kết thúc cuộc họp, giáo viên đã lỡ chuyến tàu cuối cùng và buộc phải ngủ lại trường qua đêm.
Hệ quả nghiêm trọng: Kiệt sức và khủng hoảng tuyển dụng
Những sự việc giáo viên thường xuyên phản ánh bao gồm: phụ huynh lớn tiếng xúc phạm trong khuôn viên trường, gọi điện đêm khuya vào số riêng, tranh cãi nhiều giờ về kết quả đánh giá, hoặc đưa ra yêu sách một chiều. Việc liên tục đối mặt với áp lực cao như vậy là đặc trưng của 'phụ huynh quái vật'.
Hệ quả không chỉ dừng ở sự kiệt sức. Theo số liệu của Hội đồng Giáo dục Tokyo, tỷ lệ cạnh tranh trong kỳ thi tuyển giáo viên trường công đã giảm từ 5 chọi 1 năm 2016 xuống dưới 2 chọi 1 gần đây, một phần do công việc ngày càng bao gồm đối phó với phụ huynh khó tính. Làn sóng nghỉ việc vì sức khỏe tinh thần bị bào mòn càng làm tình hình thêm căng thẳng, khiến những người ở lại gánh thêm khối lượng công việc.
Quy định cứng rắn để bảo vệ giáo viên
Để giải quyết vấn đề, tháng 12/2025, Hội đồng Giáo dục Thủ đô Tokyo công bố dự thảo hướng dẫn, xác định yêu cầu quá đáng từ phụ huynh có thể cấu thành 'hành vi quấy rối từ khách hàng'. Động thái này phản ánh mối lo ngày càng tăng về áp lực mà các bậc phụ huynh quá khích gây ra.
Dự thảo liệt kê các hành vi có thể bị xem là quấy rối, bao gồm: đòi hỏi lời xin lỗi quá mức, yêu cầu vô lý về điều chuyển giáo viên, quay phim trái phép trong trường, hoặc nán lại quá lâu gây cản trở công việc. Nhà trường được khuyến nghị giới hạn thời gian gặp mặt sau giờ học, tối đa 30 phút mỗi ngày trong tuần, với ít nhất hai giáo viên tham dự để đảm bảo tính bình tĩnh và xây dựng.
Phản ứng trong giới giáo viên còn trái chiều. Một giáo viên nam ở Tokyo hoan nghênh: 'Trước đây chúng tôi chỉ dựa vào cảm tính. Có quy tắc rõ ràng là điều tốt'. Trong khi đó, một giáo viên nữ tại Kyushu tỏ ra thận trọng: 'Việc áp dụng quy định cứng nhắc có thể khiến xung đột leo thang'.
Triển vọng và thách thức trong tương lai
Một quan chức cấp cao của Bộ Giáo dục Nhật Bản chia sẻ: 'Các trường hợp giáo viên gặp vấn đề sức khỏe tinh thần do khiếu nại quá mức đang gia tăng. Chúng ta cần xây dựng một bức tường để bảo vệ giáo viên'. Nhà tâm lý học xã hội Hiromi Ikeuchi của Đại học Kansai nhận định, việc đưa ra tiêu chí định lượng rõ ràng trong hướng dẫn của Tokyo là quan trọng và có thể lan rộng sang các địa phương khác.
Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo: 'Có những trường hợp hành vi quấy rối của phụ huynh lại phát sinh từ chính lời nói hoặc hành động của đội ngũ nhà trường'. Một quan chức hội đồng giáo dục tại khu vực Chubu nhấn mạnh: 'Môi trường giáo dục bắt buộc khác với nhà hàng, nơi bạn có thể đơn giản cấm ai đó bước vào', cho thấy việc duy trì mối quan hệ với phụ huynh vẫn là điều thiết yếu.
