Đề thi môn Ngữ văn chuyên vào lớp 10 tại Hà Nội năm 2026 đã thu hút hơn 2.500 thí sinh đăng ký vào các lớp chuyên Văn của bốn trường THPT chuyên. Theo đánh giá của các giáo viên, điểm khó của đề không nằm ở phạm vi kiến thức mà ở yêu cầu tư duy và chiều sâu cảm thụ.
Cấu trúc đề thi
Đề thi gồm hai câu hỏi chính. Phần nghị luận xã hội lấy cảm hứng từ một chi tiết trong bộ phim Hàn Quốc "Can this love be translated?", đặt ra vấn đề về khả năng lắng nghe những tiếng nói xung quanh mỗi người. Phần nghị luận văn học yêu cầu thí sinh làm sáng tỏ nhận định của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều về sức mạnh của thơ ca thông qua việc phân tích đoạn trích bài thơ "Hà Nội" của nhà thơ Thanh Tùng.
Nhận xét từ giáo viên
Cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng trường THCS Chương Dương
Cô Hồng đánh giá đây là một đề thi khá khó, đúng tính chất của kỳ thi tuyển chọn học sinh chuyên Văn, nhưng mức độ thử thách tương đối cao đối với học sinh lớp 9. Điểm khó của đề không nằm ở phạm vi kiến thức mà nằm ở yêu cầu tư duy và chiều sâu cảm thụ. Cả hai câu hỏi đều đòi hỏi thí sinh phải có khả năng suy ngẫm, liên tưởng và diễn đạt tốt mới có thể khai thác hết ý nghĩa của vấn đề.
Câu nghị luận xã hội về khả năng "lắng nghe những tiếng nói xung quanh" là một chủ đề giàu ý nghĩa nhân văn nhưng khá rộng và mang tính triết luận. Học sinh có thể nhận diện vấn đề, nhưng để bàn luận sâu sắc, có những phát hiện riêng và lập luận thuyết phục lại không hề dễ. Ở câu nghị luận văn học, độ khó còn thể hiện rõ hơn. Nhận định của Nguyễn Quang Thiều mang tính lý luận văn học, yêu cầu thí sinh không chỉ cảm nhận vẻ đẹp của đoạn thơ mà còn phải lý giải sức gợi, sức đánh thức cảm xúc, ký ức và những trải nghiệm tinh thần của thơ ca đối với người đọc.
Cô Hồng nhận định phổ điểm môn Ngữ văn chuyên sẽ không cao, chủ yếu ở mức 6-7 điểm; số bài đạt điểm 8-9 có thể không nhiều bởi đề đòi hỏi ở thí sinh không chỉ kiến thức mà còn độ chín trong tư duy, cảm xúc và năng lực diễn đạt. Đây là dạng đề có khả năng nhận diện rõ những học sinh thực sự có tố chất và năng lực học Văn.
ThS Lê Trần Diệu Thu, giáo viên Ngữ văn tại Hà Nội
Cô Thu tâm đắc nhất ở đề thi này là sự dịch chuyển rõ rệt từ việc kiểm tra năng lực phân tích sang khám phá năng lực nhận thức của học sinh. Cả hai câu hỏi đều không hướng học sinh đến việc giải thích hiện tượng hay chứng minh nhận định theo lối quen thuộc. Đề buộc người viết phải trả lời câu hỏi sâu xa hơn: Con người thực sự hiểu nhau bằng cách nào và văn chương thực sự chạm đến con người bằng cách nào.
Ở câu nghị luận xã hội, trọng tâm không nằm ở "tiếng nói" mà nằm ở "lắng nghe". Đây là lựa chọn đáng suy ngẫm, cho thấy quan niệm giáo dục giàu chiều sâu: Sự trưởng thành của con người không chỉ đo bằng khả năng nói ra điều mình nghĩ, mà còn bằng khả năng đón nhận điều người khác muốn gửi gắm. Ở câu nghị luận văn học, đề tiếp tục đi vào bản chất của quá trình tiếp nhận nghệ thuật, đặt học sinh trước câu hỏi lớn của mỹ học: Vì sao cùng một bài thơ nhưng mỗi người đọc lại rung động theo cách khác nhau?
Cô Thu nhấn mạnh: "Giá trị lớn nhất của đề thi này nằm ở chỗ nó đưa Ngữ văn trở về đúng bản chất của mình. Văn học không phải là môn học của việc ghi nhớ kiến thức. Văn học trước hết là hành trình mở rộng nhận thức về con người." Đề thi không đòi hỏi người viết phải biết nhiều hơn người khác mà đòi hỏi phải hiểu sâu hơn người khác.
Thông tin thêm
Năm nay, Hà Nội có gần 17.000 thí sinh đăng ký vào bốn trường THPT chuyên: Hà Nội - Amsterdam, Chu Văn An, Nguyễn Huệ, Sơn Tây, cạnh tranh hơn 2.000 suất. Điểm thi và điểm chuẩn dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
