Tại Đại học Chulalongkorn (Thái Lan), hành trình đưa tiếng Việt tỏa sáng được vun đắp bởi hai con người đặc biệt: một người con xa xứ miệt mài gìn giữ cội nguồn và một cô giáo người Thái say mê ngôn ngữ Việt. Đó là cô Đỗ Thúy Hà, giảng viên tiếng Việt kỳ cựu, và TS Chari Hamratanaphon, hay còn gọi là Linh Chi, một giảng viên thế hệ 9X người Thái.
Những ngày đầu khó khăn
Cô Đỗ Thúy Hà đến Thái Lan vào năm 1995 và được mời chia sẻ các chuyên đề về lịch sử, văn học so sánh và thơ lục bát cho sinh viên sau đại học. Thời điểm đó, sinh viên Thái Lan học tiếng Việt chủ yếu để nghiên cứu lịch sử Việt Nam. Công nghệ chưa phát triển khiến việc dạy học gặp nhiều khó khăn. "Lúc đầu không có giáo trình dạy tiếng Việt cho người Thái, tôi phải dạy thông qua tiếng Anh", cô Hà nhớ lại.
Năm 2000, cô Hà quyết tâm tự biên soạn giáo trình tiếng Việt - tiếng Thái đầu tiên. Máy tính ở Thái Lan khi đó chưa hỗ trợ phông chữ tiếng Việt, cô phải nhờ mua 6 đĩa mềm chứa phông chữ ABC từ Việt Nam mang sang. "Hai phần mềm tiếng Việt và tiếng Thái không hỗ trợ nhau. Tôi gõ xong phần tiếng Việt, in ra, rồi phải tắt phần mềm đi. Lúc tắt, chữ trên màn hình biến thành ô vuông. Tôi lại cầm tờ giấy in, đối chiếu để gõ phần nghĩa bằng tiếng Thái. Cứ tắt qua tắt lại như thế để dò từng chữ", cô Hà kể về kỷ niệm với "cả một rổ đĩa mềm" của bộ giáo trình năm xưa.
Đến với tiếng Việt bằng V-Pop
Sau gần 30 năm, động lực học tiếng Việt của sinh viên Thái Lan đã thay đổi hoàn toàn. Nếu thế hệ trước học để nghiên cứu hay tìm kiếm việc làm, thì nay các bạn trẻ học vì đam mê văn hóa đại chúng. TS Linh Chi, giảng viên người Thái tại ngành tiếng Việt, bắt đầu học tiếng Việt từ 11 năm trước theo lời rủ của một người bạn trên mạng: "Học tiếng Việt đi, để tụi mình nói chuyện với nhau". Sau đó, cô đến Hà Nội du học, làm luận án tiến sĩ về tín ngưỡng người Việt và nay trở thành người "truyền lửa" tiếng Việt.
Cả cô Hà và cô Linh Chi đều ngạc nhiên trước sự "bắt trend" nhanh chóng của sinh viên. Cô Hà chia sẻ: "Chính tôi cũng nhiều lần 'đứng hình' và phải học ngược lại từ sinh viên. Trong quá trình làm khóa luận, các em chọn chủ đề về một ca sĩ mà cô chưa nghe bao giờ. Cô giáo phải hì hục mở nghe các ca khúc của Sơn Tùng M-TP để hiểu cảm nhận của sinh viên. Hay có nhiều bạn hỏi về ca sĩ Quang Hùng MasterD làm tôi cũng sốc vì không ngờ nam ca sĩ lại nổi tiếng ở Thái đến vậy".
Thậm chí, có sinh viên tự học, tự hát và mang ca khúc Bắc Bling đi thi trong các chương trình tại trường. Ngoài ra, cô Hà cho biết có sinh viên tiến bộ vượt bậc nhờ chơi game trực tuyến và giao tiếp với game thủ Việt Nam.
Nắm bắt tâm lý sinh viên, TS Linh Chi đã biến giảng đường thành không gian giao lưu đầy màu sắc. Cô tích cực đưa xu hướng giới trẻ vào giáo án. Khi dạy hệ thống đại từ nhân xưng "anh - em", cô mở bài hát See Tình đình đám. "Đây vẫn đảm bảo nội dung học thuật, mà đồng thời các bạn sinh viên cũng cảm thấy vui và dễ nhớ hơn", TS Linh Chi cho biết.
Cô Linh Chi còn dùng bộ bài "Măm Tarot" để luyện gọi món ăn, hay kể về kiệt tác văn học Việt Nam qua bộ bài "Tarot Kiều". Không dừng lại ở lớp học, cô sáng lập dự án cộng đồng "Đi chơi đi", tạo không gian giao lưu giữa người Thái học tiếng Việt và người Việt học tiếng Thái tại Bangkok, giúp nhiều sinh viên từ xa lạ trở thành bạn thân.
Kỳ vọng sự lan tỏa của tiếng Việt tại Thái Lan
Tiếng Việt không chỉ dừng lại ở bậc đại học. Hơn chục năm qua, hàng chục trường THCS, THPT công lập trên khắp Thái Lan đã đưa tiếng Việt vào giảng dạy. Cô Đỗ Thúy Hà nhìn nhận tiếng Việt sẽ ngày càng phát triển và trong tương lai sẽ có nhiều người Thái hiểu và nói được tiếng Việt. TS Linh Chi cảm thấy người Thái quan tâm đến tiếng Việt hơn trước rất nhiều, một phần vì Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ về du lịch, kinh tế và hình ảnh trên mạng xã hội. "Điều đó khiến nhiều người Thái nhận ra Việt Nam rất thú vị và giàu tiềm năng cả về văn hóa lẫn cơ hội nghề nghiệp", cô chia sẻ.
Theo TS Linh Chi, sinh viên Thái Lan chọn học tiếng Việt vì muốn đi du lịch, cảm thấy quen thuộc qua mạng xã hội, âm nhạc, ẩm thực... Các ngành nghề liên quan đến tiếng Việt như phiên dịch, biên dịch hay hợp tác đầu tư Việt - Thái vẫn còn nhiều tiềm năng. "Hiện nay ở Thái Lan có nhiều trường đại học mở lớp tiếng Việt cho người ngoài vào học, ở ĐH Chulalongkorn cũng vậy. Vẫn có người đăng ký học đều đặn, nên mình cảm thấy sự quan tâm đối với tiếng Việt không chỉ là xu hướng nhất thời, mà thật sự đang phát triển mạnh hơn theo thời gian", cô Chi nói.
Thêm nhiều cơ hội hợp tác
Cô Đỗ Thúy Hà xúc động khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đến thăm tỉnh Udon Thani, nơi có nhiều kiều bào sinh sống. "Dù đã qua 3-4 thế hệ, bà con vẫn là một phần không tách rời của dân tộc Việt. Sự hiện diện của người đứng đầu nhà nước tại Udon Thani giúp nâng tầm vị thế của cộng đồng kiều bào trong mắt chính quyền sở tại, giúp bà con tự tin hơn trong việc gìn giữ bản sắc", cô Hà bày tỏ.
Cô kỳ vọng chuyến thăm sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác giáo dục và văn hóa giữa hai nước, như cộng đồng kiều bào được quan tâm sâu sát hơn, các di sản văn hóa Việt Nam tại Thái Lan được bảo tồn tốt hơn thông qua các cơ chế hợp tác giáo dục linh hoạt, tạo điều kiện cho các học giả tiếp tục làm cầu nối hữu nghị.
TS Linh Chi hy vọng sẽ có thêm nhiều chương trình trao đổi sinh viên, hợp tác giữa các trường đại học hay những hoạt động giúp thế hệ trẻ Thái Lan và Việt Nam hiểu nhau nhiều hơn. "Khi quan hệ giữa hai quốc gia phát triển theo hướng tích cực thì các hoạt động giao lưu nhân dân cũng sẽ phát triển theo, đặc biệt là giới trẻ ngày càng quan tâm hơn đến ngôn ngữ, văn hóa và xã hội của nhau. Vì vậy mình hy vọng chuyến thăm lần này sẽ góp phần tích cực để quan hệ giữa hai nước ngày càng gần gũi và gắn bó hơn trong tương lai", cô Linh Chi chia sẻ.
