Phía sau cánh cửa phòng lab tại Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội là hành trình tạo nên những "em bé IVF" bằng công nghệ hiện đại và sự chính xác đến từng thao tác. Đối với anh Quang và chị Lan (tên nhân vật đã được thay đổi), 8 năm hiếm muộn không chỉ là gần 3.000 ngày chờ đợi, mà là vô số nỗi đau không tên đè nặng lên vai.
Chạy chữa nhiều nơi, kinh tế kiệt quệ, áp lực từ tuổi tác và sự kỳ vọng của gia đình đã có lúc khiến họ muốn buông xuôi. Chị Lan bị suy buồng trứng, trong khi anh Quang đối mặt với tình trạng tỷ lệ tinh trùng yếu, dị dạng cao, một "kịch bản" đầy thử thách đối với bất kỳ bác sĩ hỗ trợ sinh sản nào. Họ tìm đến Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội khi hy vọng đã trở nên mong manh.
Tia hy vọng được thắp lên
Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, ThS.BS Phạm Thị Mỹ - khoa Hỗ trợ sinh sản nhận định, trường hợp của anh Quang và chị Lan dù khó nhưng không quá bi quan, đặc biệt là khi công nghệ hiện đại đã góp phần rất lớn trong việc tăng tỷ lệ thành công của những ca IVF được coi là khó so với trước đây. Nắm chặt tay vợ, anh Quang quyết tâm cùng người bạn đời của mình theo đuổi thêm một cơ hội tìm con nữa.
12 ngày sau phác đồ kích trứng, các nang trứng đạt điều kiện phù hợp, đôi vợ chồng quay lại bệnh viện để chọc hút noãn. 8h15, chị Lan được đưa vào phòng thủ thuật. Trước khi ca chọc hút bắt đầu, ê kíp y tế thực hiện đối soát thông tin nhiều lớp. Người bệnh tự đọc lại họ tên, tuổi. Thông tin trên màn hình được kiểm tra. Mã vạch trên vòng tay bệnh nhân tiếp tục được quét bằng thiết bị nhận diện IMS checker.
Toàn bộ quá trình thao tác từ lúc chọc hút, đến thụ tinh ICSI, trữ mẫu, cất mẫu, rã mẫu, chuyển phôi đều được hệ thống chống nhầm lẫn điện tử ghi nhận bằng hình ảnh, đồng thời xác nhận cả người thực hiện thông qua hệ thống vân tay.
Quy trình chọc hút noãn chính xác
Dưới hướng dẫn của màn hình siêu âm, bác sĩ đưa kim nhẹ nhàng đi xuyên qua vòm âm đạo để tiếp cận buồng trứng và đưa vào từng nang. Các nang noãn hiện rõ thành những túi dịch nhỏ. Khi dịch nang được rút ra, hình ảnh nang trên màn hình dần thu nhỏ lại. Dịch nang được hút vào các xi lanh chuyên dụng. Ngay sau đó, các xi lanh được chuyển qua một ô cửa nhỏ nối trực tiếp phòng thủ thuật với Lab IVF.
Ngay khi nhận mẫu từ phòng thủ thuật, chuyên viên phôi học tại Lab IVF bắt đầu thao tác tìm noãn. Dịch nang từ xi lanh được đẩy ra đĩa chuyên dụng. Dưới kính hiển vi, chuyên viên quan sát từng vùng dịch, tìm cấu trúc noãn lẫn trong các tế bào và dịch nang. Khi phát hiện noãn, chuyên viên nhẹ nhàng hút chuyển sang môi trường rửa.
Đây là công việc đòi hỏi tốc độ và sự tập trung rất cao. Bên ngoài, bác sĩ lâm sàng vẫn tiếp tục hút dịch nang. Bên trong Lab, các chuyên viên phải kịp thời tiếp nhận, tìm, rửa và kiểm soát toàn bộ số noãn có trong dịch.
Môi trường lab đặc biệt quan trọng
Theo TS Nguyễn Minh Đức (Trưởng Labo Hỗ trợ sinh sản - IVF), với những bệnh nhân lớn tuổi hoặc suy giảm dự trữ buồng trứng, số noãn có thể ít hơn. Có những noãn nhỏ, khó quan sát, vì vậy, mỗi đĩa dịch nang đều được kiểm tra cẩn thận để hạn chế tối đa nguy cơ bỏ sót.
Theo TS Đức, môi trường Lab được thiết kế đặc biệt để bảo vệ giao tử và phôi. Ánh sáng được hạn chế. Nhiệt độ duy trì ổn định khoảng 24 đến 26 độ C. Không khí, độ sạch, quy trình vô khuẩn, chất lượng môi trường nuôi cấy và các thiết bị đều được kiểm soát định kỳ.
“Việc duy trì môi trường ổn định là yếu tố đặc biệt quan trọng trong nuôi cấy phôi. Phôi ở giai đoạn sớm rất nhạy cảm, vì vậy Lab phải tạo được điều kiện gần nhất với nhu cầu phát triển của phôi trong từng thời điểm. Không chỉ thiết bị, con người trong Lab cũng phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt về di chuyển, thao tác, ghi nhận và đối soát. Mỗi bước xử lý đều có người thực hiện, người kiểm tra, hệ thống ghi nhận và quy trình truy xuất”, TS Đức nhấn mạnh.
Sau khi được tìm thấy và rửa sạch, noãn được chuyển từ đĩa lớn sang các đĩa nhỏ, thường là đĩa 4 giếng hoặc 5 giếng, rồi đưa vào tủ ủ có nồng độ khí ổn định.
Công nghệ hỗ trợ trong lab
Trường hợp của anh Quang và chị Lan không hiếm gặp trong hỗ trợ sinh sản. Người vợ lớn tuổi, dự trữ buồng trứng giảm, số noãn ít. Người chồng tinh trùng yếu. Điều này khiến mỗi noãn thu được sau chọc hút đều trở nên rất quý. Trong những ca như vậy, các công nghệ hỗ trợ trong Lab có ý nghĩa quan trọng.
Một trong những kỹ thuật được ứng dụng là Piezo ICSI. Đây là kỹ thuật hỗ trợ tiêm tinh trùng vào bào tương noãn bằng xung vi rung, giúp quá trình xuyên qua màng noãn diễn ra nhẹ nhàng và chính xác hơn trong một số trường hợp.
Sau thụ tinh, hợp tử được theo dõi và nuôi cấy tiếp trong các tủ chuyên dụng. Phôi thường được nuôi đến ngày 3 hoặc ngày 5, tùy chiến lược điều trị. Hệ thống Timelapse cũng được sử dụng để theo dõi sự phát triển của phôi. Thay vì phải đưa phôi ra ngoài tủ ủ nhiều lần để quan sát, hệ thống này ghi nhận hình ảnh phôi theo thời gian, giúp chuyên viên có thêm dữ liệu về quá trình phân chia và phát triển. Những dữ liệu đó hỗ trợ quá trình đánh giá phôi, nhất là khi cần lựa chọn phôi có tiềm năng phát triển tốt hơn để chuyển hoặc lưu trữ.
Con người - yếu tố then chốt
Bên cạnh công nghệ, con người là một trong những yếu tố quan trọng đảm bảo sự thành công của lab IVF. Theo TS Đức, chuyên viên phôi học là nhóm nhân sự đặc biệt trong trung tâm IVF. Họ làm việc trong môi trường kín, áp lực cao và đòi hỏi sự chính xác liên tục.
Mỗi ngày, một chuyên viên có thể thực hiện hơn 200 thao tác liên quan tới noãn, tinh trùng và phôi. Tìm noãn, rửa noãn, tách tế bào hạt, đánh giá độ trưởng thành, lọc rửa tinh trùng, ICSI, kiểm tra thụ tinh, thay môi trường, đánh giá phôi, đông phôi, rã phôi… Mỗi bước đều có quy chuẩn riêng. Sai sót nhỏ ở một thời điểm có thể ảnh hưởng tới cả chu kỳ điều trị của người bệnh.
Vì thế, để trở thành một chuyên viên phôi học thực thụ, quá trình đào tạo không dừng ở tấm bằng cử nhân. Tại AF HANOI, các chuyên viên phôi học được đào tạo theo quy trình chuẩn quốc tế RTAC - Bộ tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản. Một nhân sự thường cần khoảng 6 năm đào tạo chuyên sâu sau đại học, vừa học lý thuyết, vừa thực hành dưới sự giám sát nghiêm ngặt, vừa cập nhật các kỹ thuật mới.
Hành trình mang lại hạnh phúc
Nhiều gia đình hiếm muộn từng ví hành trình IVF như đi qua một đường hầm dài. Ở đó có chi phí, thuốc men, những lần chờ kết quả, cả sự mệt mỏi về tinh thần sau nhiều năm mong con. Nhưng cũng chính tại nơi ấy, y học hiện đại mở ra thêm cơ hội hiện thực hóa giấc mơ được nghe tiếng gọi “ba mẹ” của nhiều gia đình.
Từng nhiều năm không dám nghĩ tới việc làm IVF vì đã phải bán hết trâu bò để chạy chữa, đến nay ngôi nhà vợ chồng anh Triệu Văn Sơn và chị Triệu Thị Liên đã rộn ràng tiếng nói trẻ thơ. Cơ duyên đến khi cặp vợ chồng người dân tộc Dao được thông báo nhận gói hỗ trợ 100% chi phí IVF từ chương trình “Tuần Lễ Vàng - Ươm mầm hạnh phúc” của Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội. Nhiều năm qua chương trình này đã biến giấc mơ được bế con trên tay của hàng nghìn gia đình hiếm muộn có hoàn cảnh khó khăn thành sự thật.
Để viết tiếp hành trình ý nghĩa này, từ ngày 15/6 đến 28/6, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội tổ chức chương trình “Tuần lễ vàng - Ươm mầm hạnh phúc 2026” với chủ đề “Chắp cánh ước mơ làm cha mẹ”. Bệnh viện miễn phí khám tư vấn, siêu âm, xét nghiệm tinh dịch đồ, xét nghiệm đánh giá dự trữ buồng trứng (AMH), chụp x-quang tử cung - vòi trứng; giảm 20% chi phí xét nghiệm cận lâm sàng; tặng phiếu hỗ trợ 5 triệu đồng khi thực hiện Thụ tinh trong ống nghiệm. 10 cặp vợ chồng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước sẽ được miễn phí 100% chi phí thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thông qua hình thức xét duyệt hồ sơ. Thời gian nhận hồ sơ xét duyệt từ ngày 28/5 đến 28/6.
