Ngày 28/7, tại Trường đại học Sư phạm Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo "Đổi mới đào tạo giáo viên gắn với trí tuệ nhân tạo" nhằm trao đổi, tham vấn các định hướng đổi mới trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là AI tạo sinh, đang tác động mạnh mẽ đến hoạt động dạy học và giáo dục. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh rằng hội thảo này không chỉ là một diễn đàn khoa học mà còn là cơ sở để Bộ cùng các trường sư phạm triển khai đồng bộ các hoạt động trong thời gian tới.
Định hướng tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng AI+
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Lê Quân cho biết việc triển khai cần có khung chính sách tốt, lựa chọn những nhiệm vụ trọng tâm với phương châm "phát triển, tiến bộ rất nhanh nhưng phải bền vững". Ông nhấn mạnh AI đang tạo ra những thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi giáo dục phải có tư duy và cách làm mới. Trong khi tuyển sinh các ngành STEM có chuyển dịch tích cực, các trường sư phạm cần chủ động chuyển đổi để đáp ứng yêu cầu phát triển.
Một trong những định hướng lớn được Thứ trưởng nêu ra là tái cấu trúc chương trình đào tạo theo hướng AI+, AIx. Cụ thể, AI cần được đưa vào chuẩn đầu ra và thiết kế đồng bộ trong toàn bộ chương trình đào tạo, thay vì chỉ coi AI là một môn học riêng lẻ. Đồng thời, cần đổi mới phương pháp sư phạm, chuyển từ cách dạy truyền thống sang phương pháp dạy học tích hợp, liên ngành, sử dụng công cụ AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động học tập và tăng cường năng lực tự học của người học.
Xây dựng trung tâm xuất sắc về AI trong giáo dục
Thứ trưởng Lê Quân cũng yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu, hình thành các trung tâm xuất sắc về trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, gắn nghiên cứu với triển khai ngay trong nhà trường để tạo ra các sản phẩm có thể nhân rộng. Các trường cần đổi mới quản trị nhà trường, xây dựng chiến lược ứng dụng AI trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị. Ông nhấn mạnh: "AI là cơ hội" và đề nghị các trường sư phạm sớm xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ sở đào tạo. Vụ Giáo dục Đại học sẽ phối hợp, hướng dẫn các trường xây dựng đề xuất để Bộ lựa chọn những nhiệm vụ trọng tâm, đồng hành trong quá trình triển khai.
Phát biểu chào mừng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng những gợi mở của Thứ trưởng Lê Quân có ý nghĩa quan trọng không chỉ với hội thảo mà còn với quá trình đổi mới đào tạo giáo viên. Ông nhận xét nhiều giảng viên và cơ sở đào tạo đã bắt đầu ứng dụng AI, điều chỉnh chương trình, nhưng hiện nay cần có định hướng thống nhất, đồng bộ và tầm nhìn chung giữa các cơ sở đào tạo giáo viên, thay vì mỗi trường, mỗi giảng viên thực hiện theo cách riêng.
Đề xuất rà soát chuẩn chương trình đào tạo giáo viên
Phó Giáo sư Nguyễn Đức Sơn đề xuất các trường sư phạm, nhất là các trường sư phạm nòng cốt và các cơ sở có đào tạo giáo viên, cần cùng rà soát, hoàn thiện chuẩn chương trình đào tạo giáo viên, làm cơ sở để xây dựng chương trình phù hợp từng trường, đồng thời tạo sự chuyển đổi đồng bộ trong hệ thống và lan tỏa đến các trường phổ thông.
Tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trình bày báo cáo đề dẫn: "Đào tạo giáo viên gắn với trí tuệ nhân tạo: Từ chuẩn chương trình, chuẩn đầu ra đến thực hành sư phạm". Báo cáo xác lập chuỗi triển khai từ yêu cầu của Khung trình độ quốc gia đến chuẩn chương trình, chuẩn đầu ra, ma trận năng lực-học phần-đánh giá, thực hành, thực tập sư phạm và hồ sơ minh chứng. Theo định hướng, chuẩn chương trình cần xác định kết quả và điều kiện tối thiểu, nhưng không trở thành chương trình mẫu chi tiết hay gắn với thương hiệu hoặc nền tảng công nghệ. Năng lực AI phải được xem là thành phần của năng lực nghề nghiệp giáo viên, gắn với kiến thức chuyên môn, năng lực sư phạm, đạo đức, dữ liệu, kiểm tra-đánh giá và trách nhiệm giải trình.
Chuẩn đầu ra tích hợp năng lực AI và đạo đức
Đối với chuẩn đầu ra, người tốt nghiệp cần có khả năng lựa chọn, sử dụng, kiểm chứng và tích hợp công nghệ số, trong đó có AI, vào hoạt động dạy học, giáo dục và kiểm tra, đánh giá phù hợp mục tiêu, đặc điểm môn học và người học; đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, đạo đức, liêm chính học thuật và trách nhiệm nghề nghiệp; hướng dẫn người học sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm.
Hội thảo tập trung vào ba nhóm nội dung: kinh nghiệm quốc tế và định hướng xây dựng năng lực AI của nhà giáo; đổi mới chương trình đào tạo giáo viên và phát triển nghề nghiệp trong bối cảnh AI; hoàn thiện chính sách và lộ trình triển khai. Thông điệp xuyên suốt là đào tạo giáo viên trong kỷ nguyên AI không bắt đầu từ công cụ, mà bắt đầu từ chuẩn chương trình, chuẩn đầu ra và năng lực nghề nghiệp của người thầy. Theo đó, đào tạo giáo viên gắn với AI không phải là bổ sung kiến thức về công cụ, mà là đổi mới toàn diện từ chuẩn chương trình, chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo đến thực hành sư phạm và đánh giá năng lực nghề nghiệp.
