Kỳ thi vào lớp 10 luôn là một trong những kỳ thi căng thẳng nhất đối với học sinh. Bên cạnh kiến thức, yếu tố tâm lý và kỹ năng làm bài đóng vai trò then chốt, giúp thí sinh vượt qua áp lực và giành điểm số cao, đặc biệt khi năng lực các em tương đồng.
Chiến thuật làm bài thi hiệu quả
Theo thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội), khi nhận đề, thí sinh không nên vội vàng làm bài ngay. Thay vào đó, cần bình tĩnh đọc kỹ toàn bộ đề một hai lượt, tư duy và ghi nhanh ra giấy nháp những lưu ý cho từng câu hỏi. Đề thi thường được sắp xếp từ dễ đến khó, vì vậy hãy làm những câu dễ trước, sau đó mới chuyển sang câu khó mang tính phân loại. Với các câu khó, cần có chiến lược về thời gian: nếu quá 8-10 phút không có ý tưởng, nên chuyển sang câu khác. Trong trường hợp không làm được cả câu, hãy bóc tách các ý nhỏ để kiếm điểm.
Khi còn 15 phút cuối giờ, nếu không thể tiếp tục giải câu khó, hãy dành thời gian kiểm tra lại toàn bộ bài làm. Kiểm tra kết quả các câu độc lập ra nháp, nếu thấy sai, gạch bằng bút chì trước, kiểm tra kỹ rồi mới gạch bỏ bằng bút mực và sửa. Tránh gạch nhầm phần đúng. Trước khi nộp bài, kiểm tra kỹ thông tin cá nhân trên giấy thi: họ tên, ngày sinh, số báo danh, số tờ giấy thi.
Cô Lê Thị Hương, giáo viên Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra lại đáp án, đặc biệt với môn toán. Theo cô, học sinh thường mất điểm ở các lỗi như: sai điều kiện của ẩn, thiếu đơn vị, viết sai tên điểm, suy luận thiếu căn cứ, đọc đề chưa kỹ dẫn đến vẽ hình sai.
Động viên tinh thần sau mỗi môn thi
Cô Nguyễn Thu Thủy, giáo viên Trường THCS Lê Ngọc Hân (Hà Nội), chia sẻ: Nhiều học sinh chỉ làm bài một môn chưa tốt đã mất tinh thần cho các môn sau. Lúc này, phụ huynh cần ở bên động viên con tiếp tục. Một bài thi không thể lấy hết tinh thần của cả hành trình. Môn đã thi xong hãy khép lại, phía trước cần một tâm thế vững vàng. Cha mẹ hãy trao cho con điều đó.
Cô Thủy nhấn mạnh: Cha mẹ cần giúp con hiểu rằng điểm số quan trọng, nhưng con còn quan trọng hơn điểm số. Giá trị của con không nằm ở một bài thi. Kỳ thi quan trọng, nhưng sức khỏe, tinh thần, sự cố gắng và hành trình trưởng thành của con cũng quan trọng không kém. Một đứa trẻ biết mình được yêu thương cả khi chưa hoàn hảo sẽ có thêm sức mạnh để cố gắng. Đừng đặt thêm gánh nặng lên vai con, hãy đặt vào đó niềm tin vừa đủ. Hãy nói với con: "Thi xong dù thế nào, bố mẹ cũng ở đây và mình sẽ về nhà nghỉ ngơi, con nhé!"
Thầy Nguyễn Cao Cường khuyên học sinh sau mỗi buổi thi cần dành thời gian nghỉ ngơi, chuẩn bị cho buổi thi sau.
Giảm áp lực thi vào lớp 10: Thay đổi tư duy giáo dục
Theo thống kê của Sở GD-ĐT Hà Nội, 615 thí sinh vắng mặt trong buổi làm thủ tục thi lớp 10 sáng 29.5, nhiều hơn 120 em so với năm ngoái. Trong số gần 147.000 học sinh lớp 9 xét tốt nghiệp, chỉ có gần 125.000 em đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập. Khoảng 17.000 học sinh đã chọn hướng đi khác như học nghề, trường tư thục hoặc giáo dục thường xuyên. Điều này cho thấy nhận thức của phụ huynh và học sinh đang thay đổi, trường công lập không còn là con đường duy nhất.
TP.HCM đã dự kiến mở rộng xét tuyển học bạ vào lớp 10 từ năm học 2026-2027, hướng tới phổ cập THPT và giảm dần kỳ thi tuyển sinh. Hà Nội, nơi áp lực thi cử căng thẳng nhất, chưa có phương án giảm tải mạnh mẽ cho năm tới.
Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học tâm lý - giáo dục Việt Nam, cho rằng việc đáp ứng nhu cầu học tập trong bối cảnh quy mô học sinh tăng nhanh là không dễ dàng. Hà Nội không thiếu chỗ học, nhưng người dân vẫn tập trung vào mục tiêu con phải học trường công lập, tạo ra "cơn sốt" vào lớp 10. Vấn đề này không thể giải quyết ngay, nhưng nếu thành phố có giải pháp đúng và kiên trì thực hiện, có thể từng bước tháo gỡ.
Ông Lâm nhấn mạnh cần nhìn nhận áp lực giáo dục toàn diện hơn, không chỉ tập trung vào kỳ thi lớp 10. Ví dụ, tại các khu công nghiệp, hệ thống trường học đã đáp ứng đủ nhu cầu học tập của con em công nhân hay chưa? Học sinh khuyết tật cũng cần được quan tâm. "Mục tiêu không chỉ là vào được trường công, mà phải bảo đảm mọi học sinh có môi trường học tập phù hợp để phát triển năng lực, phẩm chất", ông nói.
Tiến sĩ Đặng Tự Ân, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam, cho rằng giảm áp lực thi vào lớp 10 không chỉ là giảm một kỳ thi, mà còn thay đổi tư duy về giáo dục, hướng nghiệp và cơ hội phát triển của mỗi học sinh. Mô hình THPT nghề mở ra triển vọng nghề nghiệp rộng hơn. Nếu cố theo học THPT nhưng không đủ năng lực cạnh tranh vào đại học chất lượng cao, nhiều em có thể phải học các trường chất lượng thấp, cơ hội việc làm hạn chế. Ông đề xuất Bộ GD-ĐT cần xây dựng hệ thống trường THPT nghề hiện đại, đồng bộ, đủ sức hấp dẫn học sinh 14-15 tuổi, đồng thời rút ngắn giai đoạn chuyển tiếp để tiệm cận chuẩn khu vực và quốc tế.
Đại diện lãnh đạo Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết, việc giải quyết bài toán quá tải trong tuyển sinh cần kết hợp đồng bộ giữa quy hoạch dài hạn, đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới công tác tư vấn, phân luồng. Vị này lo ngại nếu xét tuyển trong bối cảnh nhiều trường top trên vẫn có tỷ lệ chọi căng thẳng, sẽ khó mang lại kết quả công bằng. Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng quy mô trường lớp, tăng cường xây mới, bổ sung điều kiện dạy và học, đồng thời triển khai giải pháp thu hẹp khoảng cách chất lượng giáo dục giữa các khu vực, tạo điều kiện cho các trường ngoài công lập phát triển.
Kỳ thi vào lớp 10 của Hà Nội diễn ra ngày 30-31.5 với gần 125.000 thí sinh, đông kỷ lục, trong khi chỉ tiêu vào lớp 10 công lập khoảng 55%. Dự kiến điểm thi và điểm chuẩn được công bố vào nửa cuối tháng 6.2026.
