Giáo viên Đỗ Đức Anh, Tổ phó chuyên môn tổ ngữ văn Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành, TP.HCM), nhận xét đề thi ngữ văn của TP.HCM rất hay, rất mở, rất 'đương đại', hợp thời nhưng vẫn giữ được hồn văn. Đề thi mang hơi thở của thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) nhưng lại có thể hướng học sinh (HS) quay về khám phá chiều sâu cảm xúc của con người. Đây là lựa chọn rất phù hợp với bối cảnh hiện nay khi AI phát triển mạnh mẽ, nhiều người lo ngại về sự chai sạn cảm xúc của giới trẻ. Đây không chỉ là một đề thi phản ánh đúng tinh thần đổi mới đánh giá năng lực của môn học, đảm bảo chức năng tuyển sinh, mà còn có tính giáo dục cao.
Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, đánh giá đề thi được xây dựng công phu, có chiều sâu giáo dục, bám sát tinh thần của chương trình và đặc biệt là đánh giá khá đúng năng lực thực chất của HS. Điều đáng quý là đề không áp đặt một khuôn mẫu. HS có thể đồng tình, phản biện hoặc tiếp cận vấn đề từ nhiều góc nhìn khác nhau miễn là có lập luận hợp lý và thuyết phục. Chính sự cởi mở đó tạo cơ hội để các em phát huy năng lực tư duy độc lập, khả năng lập luận và vốn sống của bản thân. Đây cũng là cách ra đề giúp hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu, khuyến khích những bài viết mang dấu ấn cá nhân và những suy nghĩ chân thực của HS.
Phổ điểm có thể nhỉnh hơn năm trước
So sánh với đề thi năm trước, thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, nhận định đề thi có sự phân hóa rất tốt nhưng vẫn phù hợp với bối cảnh năm đầu sáp nhập địa phương. So với đề thi năm ngoái, tuy ngữ liệu đọc hiểu văn bản văn học là thể loại truyện nhưng đề năm nay lại 'dễ thở' hơn. Thêm vào đó, nội dung các câu hỏi đọc hiểu, các câu lệnh viết đoạn văn và bài văn đều rất tường minh, quen thuộc; dù có đặt ra những lựa chọn nhưng thực chất định hướng lựa chọn phù hợp đã được người ra đề có những gợi ý đầy tinh tế và nhân văn nếu thí sinh chịu khó đọc kỹ đề.
Với môn tiếng Anh, giáo viên Trần Thị Vân, Trường THCS Nguyễn Du (P.Bến Thành), nhận xét đề thi theo định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018, các chủ đề không hề xa lạ. Tuy nhiên, để đạt điểm tuyệt đối ở đề này, HS giỏi cần đặc biệt lưu ý các câu đọc hiểu mang tính suy luận. Cô Vân dự đoán phổ điểm đại trà ở mức 6 - 7,5 điểm; HS khá giỏi đạt mức 8 - 9 điểm; mức điểm 9,5 - 10 điểm có thể thuộc về HS xuất sắc dự thi lớp chuyên/tích hợp.
Tương tự, thầy Bảo Khôi nói rằng đề thi có độ vừa sức với số đông nhưng vẫn có khoảng phân hóa rõ ở mức điểm 8 trở lên. Thí sinh nếu nắm chắc kỹ năng làm bài có thể đạt khoảng 6 - 6,5 điểm. Dự báo phổ điểm chung có thể tập trung trong khoảng 6,5 - 7 điểm. Thầy Đỗ Đức Anh dự đoán phổ điểm môn ngữ văn năm 2026 sẽ có xu hướng nhỉnh hơn một chút so với một số năm gần đây nhưng khó xuất hiện 'mưa điểm 9, 10'.
Đề thi lớp 10 môn ngữ văn năm 2025 và 2026: Sự kế thừa và đổi mới
Nhìn từ đề thi năm 2025 và năm 2026, có thể thấy rõ sự kế thừa nhất quán về 'triết lý' ra đề của TP.HCM, đồng thời cũng nhận ra những bước phát triển mới phù hợp với bối cảnh xã hội hiện nay. Cả hai đề đều thể hiện rất rõ phong cách ra đề đặc trưng của TP.HCM trong nhiều năm gần đây. Đó là xu hướng sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, gắn với đời sống thực tiễn, khuyến khích HS suy nghĩ độc lập thay vì tái hiện kiến thức. Các đề thi đều được xây dựng theo một chủ đề xuyên suốt từ phần đọc hiểu đến phần viết, tạo nên tính thống nhất và chiều sâu tư tưởng cho toàn bộ đề thi.
Nếu đề năm 2025 tập trung vào hành trình trưởng thành của mỗi cá nhân thông qua việc 'biết đọc' cuộc sống, biết nhận ra sự thật, tình yêu thương và điều đúng đắn đằng sau những biểu hiện bề ngoài, thì đề năm 2026 mở rộng vấn đề sang một bình diện lớn hơn: bản sắc con người trong thời đại số. Hình tượng robot xuất hiện trong đề thi là một lựa chọn rất hiện đại và táo bạo. Nếu đề thi năm 2025 gửi gắm thông điệp 'Muốn trưởng thành phải biết đọc cuộc sống', thì đề thi năm 2026 lại đặt ra một câu hỏi lớn hơn của thời đại: 'Giữa một thế giới ngày càng hiện đại và thông minh hơn, con người cần giữ gìn điều gì để vẫn là con người?'. Sự chuyển dịch từ nhận thức đến cảm xúc, từ hành trình trưởng thành đến câu chuyện về bản sắc con người cho thấy bước phát triển đáng chú ý trong tư tưởng ra đề của TP.HCM.
