Bạo lực học đường (BLHĐ) đang trở thành vấn đề nhức nhối trên toàn cầu, không riêng gì Việt Nam. Theo thống kê từ UNESCO và chuyên gia Trần Thành Nam, mỗi ngày có khoảng 246 triệu trẻ em và thanh thiếu niên trên thế giới là nạn nhân của BLHĐ tại hơn 100 quốc gia. Tỷ lệ học sinh bị bạo lực ở lứa tuổi THCS lên tới 73% tại hơn 30 quốc gia được khảo sát.
UNESCO và WHO nhấn mạnh rằng khoảng một phần ba học sinh toàn cầu trong độ tuổi 13-15 từng bị tổn hại thể chất ít nhất một lần trong năm. Bạo lực trực tuyến cũng gia tăng, ảnh hưởng đến khoảng 10% trẻ em, trong đó học sinh nữ là nhóm dễ bị tổn thương hơn.
Thực trạng bạo lực học đường tại Việt Nam
Theo Bộ GD&ĐT, năm học 2023-2024, cả nước xảy ra 466 vụ BLHĐ với 1.453 học sinh liên quan. Dù nguyên Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cho rằng số vụ việc đã có xu hướng giảm, nhưng tình trạng này vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trên không gian mạng. Bộ GD&ĐT thừa nhận thời gian gần đây xảy ra nhiều vụ bạo lực với tính chất vi phạm pháp luật nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục và gây bức xúc trong dư luận.
Nguyên nhân từ gia đình và nhà trường
Nhiều chuyên gia cho rằng môi trường sống và học tập là nguyên nhân cơ bản dẫn đến BLHĐ. Cha mẹ thiếu quan tâm, giáo dục con đúng cách do bận mưu sinh, hoặc nuông chiều quá mức, áp đặt kỳ vọng sai lệch. Gia đình thiếu hòa thuận, thường xuyên cãi vã, bạo lực khiến trẻ tổn thương tâm lý và hình thành xu hướng bạo hành.
Phía nhà trường, một số nơi chưa chú trọng giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý học đường. Giáo viên còn nặng về truyền đạt kiến thức, chạy theo thành tích và điểm số. Nhà trường cần tăng cường tổ chức câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm, kịp thời phát hiện mâu thuẫn để ngăn chặn từ sớm.
Giải pháp phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội
Để hạn chế BLHĐ, cha mẹ cần lắng nghe, đồng hành, giáo dục con bằng phương pháp phù hợp, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm. Cần dạy trẻ kỹ năng ứng xử văn hóa, lòng yêu thương, tôn trọng người khác, làm chủ cảm xúc. Cha mẹ phải là tấm gương từ lời nói đến hành động.
Nhà trường cần xử lý nghiêm các hành vi BLHĐ có dấu hiệu vi phạm pháp luật để tăng tính răn đe. Đồng thời, cần kiểm soát nội dung độc hại trên mạng, đẩy mạnh giáo dục toàn xã hội, xử lý cá nhân, tổ chức phát tán nội dung phản cảm. Học sinh cần được giáo dục kỹ năng sống, kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại.
BLHĐ không chỉ gây tổn thương thể chất, tinh thần mà còn suy giảm chất lượng giáo dục. Mỗi gia đình, nhà trường và xã hội cần chung tay xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, nhân văn. Học sinh cần nói không với bạo lực để mỗi ngày đến trường là một ngày vui.
