Kỳ thi tốt nghiệp THPT đang đến gần, nhiều học sinh rơi vào trạng thái lo âu, căng thẳng. Theo tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, có ba nhóm học sinh dễ bị ảnh hưởng nhất.
Nhóm 1: Học sinh chịu áp lực kép
Nhóm đầu tiên là những học sinh thi tốt nghiệp THPT chịu áp lực từ cả bên ngoài lẫn bên trong. Áp lực bên ngoài đến từ gia đình, thầy cô và xã hội. Nhiều phụ huynh vì quá lo lắng thường xuyên nhắc nhở con phải đạt điểm cao, đỗ đại học, mang lại niềm tự hào. Dù xuất phát từ tình yêu thương, nhưng cách thể hiện đôi khi vô tình tạo thêm áp lực cho thí sinh.
Về áp lực bên trong, nhiều học sinh tự gây áp lực khi đồng nhất giá trị bản thân với điểm số. Các em cho rằng điểm thấp đồng nghĩa với thất bại. Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu nhấn mạnh đây là quan niệm sai lầm, vì điểm số chỉ phản ánh kết quả trong một giai đoạn, không đánh giá toàn bộ giá trị con người.
Nhóm 2: Não bộ quá tải vì nhồi nhét kiến thức
Nhóm thứ hai là những học sinh có não bộ quá tải do nhồi nhét kiến thức phút chót. Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu ví hiện tượng này giống như khái niệm entropy trong vật lý - độ hỗn loạn. Khi học sinh dồn quá nhiều thông tin trong thời gian ngắn mà không hệ thống hóa, não bộ rơi vào trạng thái hỗn loạn. Điều này khiến các em càng học càng rối, càng đọc càng quên và càng gần ngày thi càng hoang mang.
Nhóm 3: Thí sinh tự hù dọa bằng kịch bản tiêu cực
Nhóm thứ ba là những thí sinh tự hù dọa bản thân bằng các kịch bản tiêu cực. Nhiều em chưa vào phòng thi nhưng đã tưởng tượng ra đề khó, làm bài không được, thi trượt, bị người khác đánh giá, thậm chí lo xa đến tương lai thất bại. Theo tiến sĩ Khắc Hiếu, não bộ đôi khi không phân biệt thực tế và tưởng tượng. Khi liên tục hình dung tình huống tiêu cực, trung tâm xử lý cảm xúc sợ hãi kích hoạt cơ chế báo động, khiến cơ thể tiết nhiều hormone căng thẳng.
Cách vượt qua lo âu trong 24 giờ cuối
Một biện pháp hiệu quả là tạo tâm thế háo hức. Thay vì xem kỳ thi là thử thách đáng sợ, hãy coi đó là cơ hội khám phá những gì bản thân đã tích lũy. Khi háo hức chờ đợi đề thi, thí sinh giảm đáng kể cảm giác sợ hãi, vì con người khó vừa chờ đợi vừa sợ hãi một điều gì đó.
Tiến sĩ Khắc Hiếu cũng khuyên học sinh xác định rõ mục tiêu và xây dựng phương án dự phòng. Nếu nguyện vọng 1 không đạt, vẫn còn nguyện vọng 2, 3 hoặc hướng đi khác phù hợp. Việc có nhiều lựa chọn giúp giảm áp lực được ăn cả, ngã về không. Ngày nay, thí sinh có nhiều cơ hội xét tuyển với số lượng nguyện vọng lớn, không nên tự đặt mình vào trạng thái chỉ có một con đường duy nhất.
Để cân bằng tinh thần, học sinh nên dành thời gian thư giãn với các hoạt động đơn giản như nghe nhạc, ngắm cảnh, trò chuyện cùng gia đình, chơi với thú cưng hoặc thưởng thức bữa ăn ngon.
