Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành dự thảo quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học, trong đó nhấn mạnh vấn đề liêm chính học thuật. Dự thảo nêu rõ 5 nhóm hành vi bị coi là vi phạm liêm chính học thuật trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển.
Ứng dụng công nghệ có kiểm soát
Theo dự thảo, các trường đại học được chủ động ứng dụng công nghệ số và AI trong đào tạo thông qua các phương thức như đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số, đào tạo trực tuyến toàn phần, đào tạo kết hợp trực tuyến và trực tiếp, cũng như đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và AI. Mục đích là hỗ trợ giảng dạy, học tập, quản lý quá trình học tập, theo dõi tiến độ và kết quả học tập, tư vấn học tập, định hướng nghề nghiệp và phân tích dữ liệu để cải tiến chương trình, phương pháp giảng dạy.
Tuy nhiên, việc sử dụng AI phải đảm bảo hỗ trợ chứ không thay thế vai trò của giảng viên; minh bạch, có thể giải trình; không làm sai lệch kết quả học tập; tuân thủ liêm chính học thuật và có cơ chế kiểm soát, giám sát chặt chẽ.
5 nhóm hành vi vi phạm liêm chính học thuật
Dự thảo đã chỉ rõ 5 nhóm hành vi bị coi là vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số, bao gồm:
- Sử dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học;
- Sao chép, đạo văn, sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu;
- Giả mạo, làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập;
- Nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay các nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu;
- Không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi có yêu cầu;
- Các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục đại học.
Trách nhiệm của các bên
Dự thảo yêu cầu các trường đại học phải ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, xác định rõ các hành vi vi phạm, quy trình xử lý và trách nhiệm của các bên liên quan. Đồng thời, thiết lập và vận hành cơ chế kiểm soát, giám sát và xử lý vi phạm; ứng dụng công nghệ để phát hiện gian lận; tổ chức phổ biến, tuyên truyền, nâng cao nhận thức về liêm chính học thuật.
Người học, giảng viên và các bên liên quan có trách nhiệm tuân thủ quy định về liêm chính học thuật; trung thực trong hoạt động học thuật; công bố việc sử dụng công nghệ, AI theo quy định và chịu trách nhiệm về sản phẩm học tập, giảng dạy và nghiên cứu của mình.
Kiểm tra, đánh giá đảm bảo công bằng
Đối với hoạt động kiểm tra, đánh giá, dự thảo quy định các trường được chủ động ứng dụng công nghệ số và AI nhưng phải đảm bảo tính chính xác, khách quan, minh bạch và công bằng; phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo. Việc ứng dụng công nghệ bao gồm xây dựng, quản lý ngân hàng câu hỏi, đề thi; tổ chức kiểm tra, đánh giá và chấm điểm; giám sát quá trình kiểm tra; phân tích kết quả học tập và đánh giá năng lực người học; lưu trữ, quản lý và khai thác dữ liệu đánh giá.
Dự thảo yêu cầu đảm bảo xác thực danh tính người học, kiểm soát quá trình kiểm tra, đánh giá; đảm bảo tính toàn vẹn, khả năng truy vết và lưu trữ dữ liệu đánh giá; công khai quy định, tiêu chí đánh giá và có cơ chế giải trình, phúc tra kết quả.
