Dưới đây là lời chia sẻ từ Theo Wolf - một nhà văn và nhà giáo dục, tập trung nghiên cứu phát triển đam mê và mục đích sống ở thanh thiếu niên. Ông là thành viên sáng lập Spike Lab, chương trình huấn luyện cho học sinh trung học, và đã giúp xây dựng Snowday, công cụ tìm kiếm miễn phí các chương trình ngoại khóa và hè. Theo tốt nghiệp Đại học Cornell và là người hướng dẫn tại Chương trình Lemann về Sáng tạo và Khởi nghiệp của Đại học Harvard.
Trong 10 năm qua, tôi đã chứng kiến học sinh của mình trưởng thành thành những người trẻ xuất sắc, tự tin theo đuổi đam mê, khởi nghiệp, phát triển dự án phức tạp, gây quỹ và giành giải thưởng. Họ cũng được nhận vào các trường danh tiếng như Harvard, Princeton và Stanford. Qua quá trình huấn luyện, tôi có cơ hội làm quen với gia đình các em. Dưới đây là bốn điều cha mẹ của những học sinh thành công này không bao giờ làm.
1. Không coi đại học là lựa chọn duy nhất
Nhiều phụ huynh đặt hy vọng con vào trường danh giá, coi bất cứ điều gì kém hơn đều không thể chấp nhận. Họ lên kế hoạch tỉ mỉ, chuẩn bị bài kiểm tra và hồ sơ từ rất sớm. Thay vào đó, hãy giúp con phát triển kỹ năng chủ động, lập kế hoạch, tư duy phản biện, sáng tạo và giao tiếp. Đây là phẩm chất mà trường đại học và nhà tuyển dụng tìm kiếm. Việc được nhận vào đại học chỉ nên là kết quả tốt đẹp ngoài mong đợi. Đừng hỏi: “Con tôi có vào được Ivy League không?” Mà hãy hỏi: “Con tôi có khả năng thành công ở bất cứ đâu không?” Nếu câu trả lời thứ hai là có, câu trả lời đầu tiên cũng sẽ có nhiều khả năng là có.
2. Không để người khác ảnh hưởng đến con
Thanh thiếu niên thường bị bạn bè ảnh hưởng, nhưng cha mẹ cũng không tránh khỏi áp lực đó. Tôi thường thấy phụ huynh đăng ký cho con tham gia hoạt động chỉ vì cạnh tranh hoặc sợ bỏ lỡ cơ hội. Điều này dẫn đến hồ sơ chung chung và trẻ không phát triển bản sắc riêng. Một học sinh của tôi đăng ký khóa học khoa học chuyên sâu không liên quan đến sở thích, với lý do: “Ai ở trường em cũng học môn đó.” Môn học không bắt buộc, chỉ là quy chuẩn không ai thắc mắc. Dù giao lưu với bạn bè có giá trị, trẻ cần trau dồi ý thức về bản thân: chúng quan tâm điều gì? Muốn dành thời gian cho điều gì? Cha mẹ có thể hướng dẫn và làm gương. Câu nói “nếu mọi người nhảy xuống vực, bạn cũng nhảy theo” không chỉ áp dụng cho trẻ em.
3. Không đứng ra bảo vệ quyền lợi cho con
Cha mẹ thường đảm nhận nhiệm vụ khó khăn hoặc giải quyết vấn đề thay con, như kiểu “máy ủi”. Tôi từng nghe giáo viên kể nhận email từ phụ huynh về điểm kém hoặc mâu thuẫn giữa học sinh. Đôi khi can thiệp là cần thiết, nhưng trước khi hành động, hãy tự hỏi liệu bạn có cần gánh vác việc này thay con không. Khó khăn là cơ hội để con học tự khẳng định bản thân. Dù xuất phát từ thiện chí, nhờ người khác làm hết mọi việc có thể làm suy yếu khả năng tự lập. Nếu thanh thiếu niên nghĩ người khác sẽ làm thay, chúng sẽ không học được cách tự làm.
4. Không che chở con khỏi từ chối và thất bại
Trong chương trình, chúng tôi yêu cầu học sinh xem xét lại những khoảnh khắc quan trọng. Bên cạnh chuyển nhà, chuyển trường, học sinh thường liệt kê bị từ chối khi tham gia đội thể thao. Sự từ chối giúp chúng tự tin hơn, trở lại mạnh mẽ hơn hoặc định hình lại cách nhìn nhận bản thân. Điều này chuẩn bị cho thực tế. Thay vì ngăn cản chúng bước ra khỏi vùng an toàn, hãy dạy chúng vượt qua thất vọng. Khuyến khích chúng thực hiện liệu pháp vượt qua từ chối như một hình thức luyện tập. Khi đã thích nghi, sự từ chối bớt đáng sợ. Một sinh viên của tôi gửi email ngẫu nhiên cho 70 giáo sư tìm thực tập trong phòng thí nghiệm. Cậu nhận hàng tá lời từ chối, nhưng cuối cùng có một vị trí được chấp nhận. Cậu học được bài học về kiên cường và khiêm nhường.
Thất bại và từ chối có thể là bài học tuyệt vời. Ngay cả khi không, trẻ phát triển sự kiên cường và nền tảng cho thành công tương lai. Hơn nữa, con bạn có thể vượt kỳ vọng. Chúng ta thường chiếu nỗi sợ của mình lên trẻ. Trẻ không cần người lớn đặt giới hạn. Hãy để chúng làm chúng ta ngạc nhiên.
