Gánh nặng vô hình: Khi người mẹ kiệt sức và tiếng kêu cứu từ gia đình

Gánh nặng vô hình: Khi người mẹ kiệt sức và tiếng kêu cứu từ gia đình

Một thống kê đáng chú ý từ Trung Quốc tiết lộ rằng: thời gian trung bình mỗi ngày phụ nữ dành cho việc chăm sóc con cái lên tới 4,8 giờ, trong khi nam giới chỉ ở mức 1,5 giờ. Đáng báo động hơn, có tới 76% công việc nuôi dạy con do các bà mẹ gánh vác một mình. Những con số này không chỉ là thống kê khô khan mà phản ánh một thực tế đầy áp lực trong nhiều gia đình hiện đại.

Hành trình mệt mỏi của người mẹ hiện đại

Một bà mẹ chia sẻ câu chuyện của mình: Hàng ngày, cô thức dậy từ 6h30 sáng để chuẩn bị bữa sáng, đưa con đi học rồi vội vã đến công ty. Nếu tối không phải tăng ca, tan làm là cô lao ngay ra chợ, về nhà nấu ăn, kèm con học bài, và dỗ con ngủ. Trong trường hợp công ty yêu cầu tăng ca, sau khi về nhà, cô không chỉ phải đối mặt với căn bếp lạnh tanh mà còn phải dọn dẹp thêm một lượt nữa. Thời điểm lên giường đi ngủ thường đã là nửa đêm về sáng.

Cô từng cố gắng nói chuyện với chồng, mong anh chia sẻ thêm việc nhà và chăm con. Tuy nhiên, những lời đề nghị này thường chỉ nhận được câu trả lời mơ hồ hoặc sự thờ ơ. Có lần đang trò chuyện, chồng cô bảo công ty có việc đột xuất, rồi mặc áo đi ra ngoài dù lúc đó đã hơn 9 giờ tối. Đến hơn 2 giờ sáng, anh mới trở về trong trạng thái say khướt, để lại cô một mình với nỗi thất vọng chất chồng.

—

Áp lực từ 'thiên chức làm mẹ' và hậu quả cảm xúc

Xã hội hiện nay thường đặt lên phụ nữ những 'kỳ vọng về thiên chức làm mẹ' quá cao. Chúng ta thường nghe những câu như: 'Làm mẹ thì phải dịu dàng, kiên nhẫn'; 'Mẹ phải cho con sự đồng hành tốt nhất'; hoặc 'Mẹ chính là chỗ dựa lớn nhất cho sự trưởng thành của con'. Những nhãn dán này giống như xiềng xích vô hình, trói chặt phụ nữ vào vai trò mà họ không dám thể hiện sự yếu đuối hay sụp đổ. Họ chỉ có thể giấu kín tủi thân trong lòng, và khi không chịu nổi nữa, buộc phải xả ra bằng cách nổi nóng.

Nhiều người mẹ hay quát mắng chồng con không phải vì bản tính nóng nảy, mà thực chất là đang kêu cứu trong trạng thái bị phớt lờ và vắt kiệt quá lâu. Cảm xúc bị kìm nén lâu ngày sẽ không tự biến mất, mà chỉ bùng phát theo cách dữ dội hơn, như nghiên cứu của tiến sĩ tâm lý học Lý Mai Cẩn (Trung Quốc) đã chỉ ra.

Tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm lý gia đình

Một nghiên cứu khác của giáo sư Du Guoliang (Đại học Nhân dân Trung Quốc) phát hiện rằng: các hành vi giáo dục tiêu cực như trừng phạt nghiêm khắc làm gia tăng nguy cơ lo âu và trầm cảm ở trẻ, với mức độ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm lý lên tới 22,11%. Bà mẹ trong câu chuyện trên nhận ra rằng, mỗi lần cô quát con xong, đứa trẻ trở nên nhút nhát hẳn, ban đêm tỉnh giấc nhiều lần và ngủ không yên.

Có lần cô nổi giận vì chồng quên mua dầu gội cho con, kết quả là con trai sợ đến mức trốn vào góc sofa, lí nhí nói: 'Mẹ đừng giận nữa, sau này con sẽ ngoan, sẽ nghe lời'. Khoảnh khắc đó, cô mới nhận ra sự mất kiểm soát cảm xúc của mình đang làm tổn thương những người cô yêu thương nhất.

Ba yếu tố then chốt cho gia đình hạnh phúc

Tổng hợp nhiều nghiên cứu về gia đình và trò chuyện với các bà mẹ trong cộng đồng, có thể nhận thấy những gia đình hạnh phúc đều sở hữu ba đặc điểm chung sau đây:

1. Chia sẻ bình đẳng trách nhiệm nuôi dạy con: Tạp chí JAMA Pediatrics (2023) chỉ ra rằng, với trẻ 0–3 tuổi, nếu người cha dành tối thiểu 30 phút mỗi ngày cho việc đồng hành chất lượng, thì đến 5 tuổi, nguy cơ rối loạn chú ý của trẻ giảm 58%. Trong gia đình hạnh phúc, vợ chồng cùng gánh vác việc nuôi con, giúp người mẹ có không gian thở.
2. Giao tiếp thường xuyên và chất lượng cao: Một nghiên cứu kéo dài 5 năm tại một trường đại học ở Bắc Kinh cho thấy, các gia đình có mức độ hạnh phúc thuộc top 20% đều có tần suất giao tiếp chất lượng cao. Vợ chồng thường xuyên chia sẻ cảm xúc, giúp khoảng cách giữa hai trái tim gần hơn.
3. Bao dung nhiều, chỉ trích ít: Không đặt câu hỏi 'anh phải thế này', 'em phải thế kia', mà khi có chuyện xảy ra, trước hết đứng vào vị trí của người kia để suy nghĩ và cùng nhau hóa giải. Gia đình hạnh phúc không phải là một người nhẫn nhịn để duy trì, mà là cả gia đình cùng chung tay vun đắp.

Với trẻ, môi trường trưởng thành tốt nhất là khi bố mẹ yêu thương nhau, gia đình hòa thuận. Với vợ chồng, cách ở bên nhau tốt nhất là: tôi hiểu nỗi tủi thân của bạn, bạn thấu nỗi vất vả của tôi, cùng cố gắng, cùng bao dung. Đó chính là nền tảng cho một mái ấm thực sự.