Khi nhắc đến thực phẩm gây hại cho gan, nhiều người thường nghĩ ngay đến rượu bia hoặc các món chiên rán nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, chuyên gia sức khỏe chuyển hóa Karen Patino Ramirez, trong bài viết trên Times of India, chỉ ra rằng một yếu tố đáng lo ngại trong chế độ ăn hiện đại chính là thực phẩm chứa nhiều fructose, như đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn.
Fructose gây hại cho gan như thế nào?
Fructose là một loại đường được xử lý chủ yếu tại gan. Khi cơ thể hấp thụ một lượng lớn fructose trong thời gian ngắn, gan sẽ nhanh chóng chuyển hóa chúng thành chất béo. Điều này giải thích tại sao các loại đồ uống như nước ngọt có ga, nước trái cây đóng hộp, nước tăng lực, trà có đường đóng chai hay các món tráng miệng ngọt lại cần được đặc biệt chú ý.
Quá trình chuyển hóa fructose và nguy cơ tích mỡ gan
Khác với glucose – nguồn năng lượng được nhiều tế bào sử dụng, fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan. Khi một lượng lớn fructose đi vào cơ thể, gan bắt đầu tạo ra chất béo mới thông qua quá trình có tên gọi là “de novo lipogenesis” (DNL). Đây là quá trình sinh học chuyển hóa carbohydrate dư thừa từ chế độ ăn thành các axit béo mới, được lưu trữ dưới dạng mỡ.
Theo Times of India, quá trình chuyển hóa fructose có thể làm hao hụt nguồn năng lượng ATP trong tế bào, làm tăng acid uric và cản trở khả năng phân giải chất béo của gan. Những yếu tố này kết hợp tạo điều kiện cho mỡ tích tụ và gây ra phản ứng viêm.
Đáng chú ý, các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy ngay cả khi cùng một lượng calo, người tiêu thụ nhiều fructose vẫn có thể tích tụ nhiều mỡ gan hơn so với người ăn tinh bột phức hợp. Điều này chứng tỏ fructose không chỉ gây hại qua việc tăng cân, mà bản thân cách nó được gan chuyển hóa cũng làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Không nên đánh đồng fructose trong trái cây nguyên miếng
Fructose tự nhiên có trong trái cây nguyên miếng hoặc nguyên quả không giống với đường hấp thu nhanh từ nước ngọt hay thực phẩm chế biến sẵn. Trái cây nguyên quả còn cung cấp chất xơ, nước, vitamin và chất chống oxy hóa, giúp làm chậm tốc độ hấp thu đường và giảm gánh nặng cho gan.
Phần lớn nghiên cứu không ghi nhận việc ăn trái cây nguyên quả thường xuyên làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu. Điều cần lưu ý hơn là fructose hấp thu nhanh từ đường ăn, siro ngô giàu fructose, đồ uống có đường và các món tráng miệng ngọt.
Thay đổi nhỏ giúp gan nhẹ gánh hơn
Việc giảm lượng fructose từ đồ uống có đường và bánh kẹo có thể nhanh chóng cải thiện lượng mỡ trong gan, ngay cả khi cân nặng chưa thay đổi nhiều. Một nghiên cứu ở trẻ em béo phì ăn nhiều đường cho thấy, khi thay đường bằng tinh bột trong 9 ngày, lượng mỡ gan và quá trình tạo mỡ mới đã giảm đáng kể.
Vì vậy, thay vì chỉ kiêng rượu bia hay đồ chiên rán, mỗi người cũng cần xem lại thói quen uống nước ngọt, trà pha đường, nước tăng lực hoặc ăn đồ ngọt thường xuyên. Chuyển sang nước lọc, trà không đường hoặc cà phê đen là những thay đổi nhỏ có thể giúp giảm lượng đường nạp vào và hỗ trợ bảo vệ gan.
