Phía sau những ly nước ép bắt mắt, người tiêu dùng hoang mang vì nghi vấn nguyên liệu "mốc rửa, thối mới bỏ" của một chuỗi cửa hàng đồ uống. Gần đây, loạt hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội phản ánh một cơ sở thuộc chuỗi đồ uống đã dùng hoa quả có dấu hiệu hư hỏng, nấm mốc rõ ràng để sơ chế làm đồ uống khiến cộng đồng mạng quan tâm.
Có một nghịch lý nhỏ mà ít ai để ý, chúng ta sẵn sàng trả 50.000-80.000 đồng cho một ly nước ép "tươi nguyên chất" tại các chuỗi đồ uống, một phần vì muốn tốt cho sức khỏe hơn là uống nước ngọt đóng chai. Chúng ta tin vào màu cam bắt mắt của cà rốt, vào vị chua dịu của táo, vào lời hứa "nguyên liệu nhập mỗi ngày" trên tấm bảng hiệu sáng bóng.
Thế nhưng những ngày gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến loạt hình ảnh được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội phản ánh về một cơ sở thuộc chuỗi đồ uống đã dùng cà rốt, táo và nhiều loại hoa quả khác có dấu hiệu hư hỏng, nấm mốc rõ ràng để sơ chế làm đồ uống. Đáng chú ý, những tài liệu này được cho là do một nhân viên tại cửa hàng ghi lại và đăng tải.
Trước làn sóng phẫn nộ từ phía người tiêu dùng, ban đầu phía doanh nghiệp lên tiếng phủ nhận, khẳng định các hình ảnh và video là "cắt ghép, sai sự thật", gây tổn hại uy tín doanh nghiệp. Tuy nhiên, sau đó, thương hiệu này lại có thông báo thừa nhận đã xảy ra sơ suất trong khâu sử dụng nguyên liệu lưu kho, ghi nhận một số nguyên liệu có dấu hiệu hư hỏng ở phần cuống và đã được cắt bỏ trước khi đưa vào sơ chế. Tuy nhiên, sơ suất này chỉ xảy ra trong một số ngày.
Sự mâu thuẫn giữa hai tuyên bố này, từ phủ nhận hoàn toàn đến thừa nhận có sai sót – chính là điều khiến người tiêu dùng không thể không đặt câu hỏi về tính trung thực và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với sức khỏe cộng đồng. Điều này cũng khiến dư luận và người tiêu dùng hiện đang đặt ra nhiều câu hỏi như: Việc sử dụng nguyên liệu có dấu hiệu hư hỏng đã diễn ra trong bao lâu? Đã có bao nhiêu khách hàng có thể đã tiêu thụ các sản phẩm từ nguồn nguyên liệu này?
Cắt bỏ phần hỏng – Khoa học nói gì?
Đây là phần mà nhiều người bỏ qua vì nghe có vẻ hợp lý: hoa quả hơi héo ở cuống thì cắt đi, phần còn lại vẫn dùng được. Đó là logic của bà nội trợ ở nhà vẫn làm khi tiết kiệm thức ăn. Nhưng đó không phải là tiêu chuẩn được chấp nhận trong chế biến thực phẩm thương mại phục vụ hàng trăm khách mỗi ngày. Lý do nằm ở một thứ mắt thường không nhìn thấy được: Aflatoxin - độc tố do nấm mốc sinh ra trong quá trình phát triển trên hoa quả.
Aflatoxin được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào danh sách các chất có nguy cơ gây ung thư khi tích lũy lâu dài trong cơ thể. Độc tố aflatoxin không chỉ phát triển trên bề mặt mà còn thâm nhập sâu vào trong thực phẩm. Do đó, cho dù trái cây đã được cắt bỏ phần mốc hay được nấu chín ở 100 độ C thì nguy cơ nhiễm độc vẫn còn. Ngoài ra, hoa quả hư hỏng còn là môi trường lý tưởng cho các vi khuẩn như E. coli, Listeria và Salmonella sinh sôi. Đây đều là những tác nhân gây ngộ độc thực phẩm cấp tính với các triệu chứng buồn nôn, tiêu chảy, sốt cao, có thể gây nguy hiểm tính mạng với trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai.
Khi ly nước ép không còn là thứ lành mạnh
Có một sự thật thú vị và không hề dễ chịu về đồ uống ép xay: khi bạn ăn một miếng táo hỏng, bạn có thể nhận ra mùi vị bất thường và dừng lại. Nhưng khi táo đó được ép cùng với đường, mật ong, sữa, hay hàng chục nguyên liệu khác, mọi dấu hiệu cảm quan đều bị che khuất hoàn toàn. Màu sắc vẫn đẹp. Mùi vẫn thơm. Vị vẫn ngọt. Và bạn uống cạn ly mà không hay biết gì.
Đây là lý do tại sao an toàn thực phẩm trong ngành đồ uống ép xay đòi hỏi tiêu chuẩn nguyên liệu đầu vào còn khắt khe hơn nhiều so với việc bán hoa quả tươi nguyên trái. Bởi vì khi đã xay, bạn không còn cơ hội để phát hiện vấn đề nữa. Và đây cũng là lý do tại sao câu nói "đã cắt bỏ phần hư hỏng trước khi sơ chế" – dù được trình bày như một biện pháp xử lý có trách nhiệm, thực chất lại đặt ra nhiều câu hỏi hơn là trả lời được.
Lời khuyên để tự bảo vệ chính mình
Trong lúc câu chuyện chưa có hồi kết, người tiêu dùng không thể ngồi chờ. Dưới đây là một vài điều thiết thực:
- Quan sát không gian chế biến: Nếu cửa hàng có khu vực sơ chế mở, hãy để ý nguyên liệu được bảo quản thế nào, trong tủ mát hay để ngoài nhiệt độ phòng? Hoa quả có còn tươi và lành lặn không?
- Đừng chỉ nhìn vào ly nước: Một ly nước ép đẹp mắt không đồng nghĩa với nguyên liệu đạt chuẩn. Màu sắc và mùi thơm sau khi đã pha chế không phản ánh chất lượng đầu vào.
- Ưu tiên cơ sở có nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng: Những nơi tự hào khoe nguồn cung ứng, công khai quy trình nhập hàng thường có ý thức về trách nhiệm hơn những nơi chỉ tập trung vào bao bì và marketing.
- Lắng nghe cơ thể sau khi uống: Nếu có biểu hiện đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy trong vài giờ đến một ngày sau khi uống đồ ép xay ở bất kỳ đâu, đừng chủ quan tự uống thuốc cầm tiêu chảy tại nhà. Hãy đến cơ sở y tế và nhớ lưu lại hóa đơn nếu có thể.
Những thương hiệu đồ uống "healthy" mọc lên như nấm ở Hà Nội và TP.HCM những năm gần đây phần lớn đang kinh doanh một thứ quý hơn nước ép: Niềm tin. Niềm tin rằng những gì đi vào cơ thể bạn là sạch, tươi, và xứng đáng với số tiền bỏ ra.
