Ngủ trưa từ lâu được xem là thói quen có lợi cho sức khỏe, đặc biệt ở người cao tuổi. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy không phải cứ ngủ càng lâu càng tốt. Với người từ 70 tuổi trở lên, một giấc ngủ trưa không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ tim mạch, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ ban đêm và làm tăng nguy cơ té ngã sau khi thức dậy.
Nhiều người vẫn truyền tai nhau rằng ngủ trưa khoảng 30 phút là bí quyết vàng giúp cơ thể phục hồi năng lượng. Song theo các chuyên gia, điều quan trọng không chỉ nằm ở thời lượng mà còn ở thời điểm, tư thế và cách thức tỉnh dậy. Đối với người cao tuổi, đặc biệt là sau tuổi 70 khi khả năng điều hòa của cơ thể suy giảm, chỉ cần một vài thói quen sai cũng có thể khiến lợi ích của giấc ngủ trưa biến thành nguy cơ đối với sức khỏe.
Ngủ trưa quá lâu có thể gây phản tác dụng
Không ít người cao tuổi coi giấc ngủ trưa như cách để bù cho giấc ngủ ban đêm hoặc đơn giản là nghỉ ngơi sau bữa ăn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ngủ trưa kéo dài không đồng nghĩa với việc cơ thể được phục hồi tốt hơn.
Một số nghiên cứu về tim mạch ghi nhận, những người thường xuyên ngủ trưa trên 60 phút có nguy cơ mắc bệnh tim mạch hoặc đột quỵ cao hơn so với nhóm ngủ ngắn. Dù điều này chưa chứng minh quan hệ nhân quả trực tiếp, các chuyên gia cho rằng giấc ngủ trưa quá dài có thể phản ánh hoặc góp phần làm rối loạn nhịp sinh học và chuyển hóa.
Ngoài ra, khi bước vào giai đoạn ngủ sâu, cơ thể sẽ khó thức dậy hơn. Người lớn tuổi thường xuất hiện tình trạng quán tính sau giấc ngủ, tức là tỉnh dậy nhưng vẫn uể oải, đầu óc thiếu tỉnh táo, dễ chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm tăng nguy cơ té ngã ở người cao tuổi.
Người trên 70 tuổi nên ghi nhớ 4 nguyên tắc khi ngủ trưa
1. Chỉ nên ngủ từ 15-30 phút
Theo nhiều chuyên gia về giấc ngủ, khoảng thời gian từ 15 đến 30 phút là phù hợp nhất để cơ thể được nghỉ ngơi mà chưa đi vào giấc ngủ sâu. Nếu ngủ quá lâu, não bộ sẽ bước sang chu kỳ ngủ sâu, khiến khi tỉnh dậy dễ cảm thấy mệt mỏi, mất tập trung và ảnh hưởng đến giấc ngủ buổi tối. Đối với người trên 70 tuổi, việc duy trì giấc ngủ trưa ngắn còn giúp hạn chế nguy cơ rối loạn huyết áp và giảm gánh nặng cho hệ tim mạch.
2. Không nằm ngủ ngay sau khi ăn
Sau bữa trưa, hệ tiêu hóa cần được cung cấp nhiều máu để xử lý thức ăn. Nếu nằm xuống ngay lập tức, quá trình tiêu hóa có thể bị ảnh hưởng, đồng thời làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - thực quản. Các chuyên gia khuyến nghị nên nghỉ ngơi hoặc đi bộ nhẹ khoảng 20-30 phút sau bữa ăn rồi mới bắt đầu ngủ trưa.
3. Chọn tư thế ngủ phù hợp
Nhiều người có thói quen ngủ gục trên bàn hoặc nằm co quắp trên ghế sofa. Những tư thế này dễ gây đau cổ, đau vai gáy, chèn ép lồng ngực và ảnh hưởng đến hô hấp. Tư thế được khuyến khích là nằm ngửa hoặc nằm nghiêng với đầu và cổ được nâng đỡ vừa phải, giúp cột sống giữ đường cong sinh lý tự nhiên và cơ thể được thư giãn hơn.
4. Đừng bật dậy ngay khi vừa tỉnh giấc
Sau khi ngủ, đặc biệt ở người lớn tuổi, huyết áp và tuần hoàn cần một khoảng thời gian ngắn để thích nghi khi chuyển từ tư thế nằm sang ngồi hoặc đứng. Nếu đứng dậy quá nhanh, người cao tuổi có thể bị hoa mắt, chóng mặt, tụt huyết áp tư thế, thậm chí ngã gây chấn thương. Các bác sĩ khuyên nên nằm thêm khoảng 1-2 phút sau khi tỉnh giấc, sau đó từ từ ngồi dậy, vận động nhẹ rồi mới đứng lên.
Ngủ trưa đúng cách mang lại nhiều lợi ích cho người cao tuổi
Nếu thực hiện hợp lý, giấc ngủ trưa có thể mang đến nhiều lợi ích. Một giấc ngủ ngắn giúp cải thiện khả năng tập trung, tăng cường trí nhớ, giảm cảm giác mệt mỏi và góp phần ổn định huyết áp. Một số nghiên cứu còn ghi nhận người cao tuổi duy trì thói quen ngủ trưa điều độ có khả năng nhận thức và chú ý tốt hơn so với những người ngủ quá lâu hoặc không ngủ trưa. Ngoài ra, nghỉ ngơi hợp lý vào buổi trưa cũng giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và tăng cảm giác tỉnh táo trong buổi chiều.
Không phải ai cũng nên ngủ trưa
Dù có nhiều lợi ích, ngủ trưa không phải lựa chọn phù hợp với tất cả mọi người. Người bị mất ngủ kéo dài nên hạn chế ngủ ban ngày vì có thể khiến việc đi vào giấc ngủ buổi tối trở nên khó khăn hơn. Những người bị tụt huyết áp cũng cần thận trọng, bởi thay đổi tư thế sau khi ngủ có thể làm tăng nguy cơ chóng mặt và té ngã. Ngoài ra, người có đường huyết dao động mạnh sau bữa ăn hoặc đang mắc một số bệnh mạn tính nên tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh thời gian nghỉ ngơi phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Ngủ trưa vẫn là một thói quen có lợi nếu được thực hiện đúng cách. Với người trên 70 tuổi, điều quan trọng không phải là ngủ càng lâu càng tốt mà là ngủ vừa đủ, đúng thời điểm và đúng tư thế. Một giấc ngủ ngắn từ 15-30 phút, tránh nằm ngay sau bữa ăn, lựa chọn tư thế phù hợp và thức dậy từ từ có thể giúp cơ thể phục hồi hiệu quả hơn, đồng thời giảm những rủi ro không đáng có đối với tim mạch, não bộ và hệ vận động.
