Nhiều người lớn tuổi gần đây trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo liên quan đến mô hình "sở hữu kỳ nghỉ" hay "hợp đồng kỳ nghỉ". Câu nói của bà Tín (86 tuổi, Hà Nội) trong phim tài liệu VTV Đặc biệt: "Cạm bẫy từ những hợp đồng kỳ nghỉ" đã gây xôn xao dư luận, phản ánh thực trạng cô đơn và thiếu sự quan tâm của gia đình đối với người già.
Nguyên nhân sâu xa từ sự thiếu chuẩn bị
TS Trần Ngọc Châu, tác giả cuốn sách "Nghịch lý tuổi già", cho rằng vấn đề không chỉ dừng lại ở sự cô đơn. Ông chỉ ra rằng người cao tuổi thường rơi vào bẫy lừa đảo vì tâm lý lo lắng cho tương lai và mong muốn lo toan cho con cháu. Theo lý thuyết "đường cong hạnh phúc", con người đạt mức hài lòng cao nhất ở độ tuổi 50-70, nhưng sau 70 tuổi, nếu không nhận thức đúng về sức khỏe và tìm giải pháp phù hợp, họ dễ mất phương hướng.
Sự mong manh của hạnh phúc tuổi già
Hạnh phúc ở người già trở nên mong manh khi đối mặt với sự đứt gãy kết nối thế hệ. Con cái bận rộn vô tình bỏ quên nhu cầu chia sẻ của cha mẹ, biến ngôi nhà thành nơi cư ngụ của những "người già cô đơn". Công nghệ phát triển nhanh tạo rào cản thông tin, khiến người "hiểu đời" cảm thấy lạc lõng. TS Châu nhấn mạnh: "Người già hạnh phúc hơn nếu không còn sợ hãi cái chết, bệnh tật hay lo lắng cho con cái".
Thực trạng sức khỏe người cao tuổi Việt Nam
Theo Tổng cục Thống kê, năm 2024 tuổi thọ bình quân của Việt Nam là 74,7 tuổi nhưng số năm sống khỏe mạnh chỉ đạt 65,4 năm. Người già phải đối mặt với gần một thập kỷ chung sống với bệnh tật, suy giảm thính lực, thị lực, dễ rơi vào trầm cảm và cô lập, làm giảm khả năng nhận định trước các thủ đoạn lừa đảo.
Giải pháp chuẩn bị cho tuổi già viên mãn
TS Trần Ngọc Châu khẳng định việc chuẩn bị cho tuổi già cần bắt đầu từ khi còn trẻ, bao gồm vận động thể chất, tích lũy tri thức và thích nghi với công nghệ mới như AI. Ông cho rằng người già cần duy trì thói quen học tập để rèn luyện trí não, tham gia các nhóm bạn già, câu lạc bộ để đẩy lùi cô đơn.
Quan niệm về tuổi già
TS Châu trích dẫn khái niệm "I am another" của nhà thơ Arthur Rimbaud để mô tả sự chuyển đổi bản sắc khi về già. Tuổi già không phải là sự xuống cấp mà là một giai đoạn sống mới với những giá trị riêng. "Tuổi già không phải là khổ mà là hạnh phúc, miễn là chúng ta nhận thức đúng và biết tìm niềm vui từ những điều nhỏ nhặt", ông chia sẻ.
Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, dự kiến trở thành nước già vào năm 2036. Do đó, việc thay đổi tư duy từ "đối tượng được chăm sóc" sang "chủ thể chủ động sống khỏe" là cấp thiết để người cao tuổi có cuộc sống viên mãn.
