Trong nhịp sống hiện đại, thức khuya đã trở thành thói quen phổ biến của nhiều người. Công việc bận rộn, sử dụng điện thoại, xem phim hay làm việc ban đêm khiến thời gian đi ngủ càng trễ. Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Thị Thuý Hằng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết theo y học cổ truyền và y học hiện đại, giấc ngủ ban đêm là thời gian quan trọng để cơ thể phục hồi năng lượng, tái tạo tế bào và điều hòa hoạt động của các cơ quan.
Giấc ngủ không chỉ là nghỉ ngơi
Giấc ngủ không đơn thuần là khoảng thời gian nghỉ ngơi mà còn là quá trình phục hồi sinh lý quan trọng của cơ thể. Trong lúc ngủ, cơ thể tiến hành tái tạo năng lượng, điều hòa hoạt động của hệ thần kinh, tăng cường hệ miễn dịch, phục hồi các tế bào bị tổn thương và cân bằng nội tiết. Nhờ đó, một giấc ngủ chất lượng giúp duy trì sức khỏe, tinh thần tỉnh táo, cải thiện trí nhớ, khả năng tập trung và nâng cao hiệu quả học tập, làm việc trong ngày hôm sau. Ngược lại, tình trạng thiếu ngủ hoặc thức khuya kéo dài có thể làm suy giảm nhiều chức năng của cơ thể, ảnh hưởng tiêu cực đến cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Góc nhìn y học cổ truyền
Theo y học cổ truyền, ban đêm là thời điểm cơ thể nuôi dưỡng âm huyết và phục hồi chức năng của các tạng phủ. Trong đó, khoảng 23 giờ - 1 giờ là thời gian Đởm (túi mật) hoạt động mạnh, còn 1 – 3 giờ là thời gian của Can (gan). Đây là 2 tạng có vai trò tàng huyết, điều hòa khí huyết và hỗ trợ giải độc. Vì vậy, việc thức khuya thường xuyên được cho là có thể làm suy giảm can huyết, tổn thương thận âm và khiến khí huyết mất cân bằng. Hậu quả là người bệnh dễ mất ngủ, ngủ không sâu, đau đầu, chóng mặt, khô mắt, mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung. Nếu kéo dài, cơ thể có thể suy nhược và sức đề kháng cũng giảm theo.
Góc nhìn y học hiện đại
Theo y học hiện đại, thức khuya thường xuyên có thể làm rối loạn nhịp sinh học (đồng hồ sinh học) của cơ thể. Đây là cơ chế giúp điều hòa nhiều hoạt động quan trọng như chu kỳ ngủ - thức, quá trình tiết hormone và chuyển hóa năng lượng. Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng thiếu ngủ kéo dài còn liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ. Ngoài ra, ngủ muộn thường xuyên cũng ảnh hưởng đến quá trình điều hòa đường huyết và chuyển hóa năng lượng, làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường loại 2 và các rối loạn chuyển hóa. Không chỉ tác động đến sức khỏe thể chất, thiếu ngủ còn ảnh hưởng đáng kể đến tinh thần, khiến cơ thể dễ căng thẳng, lo âu, giảm khả năng tập trung, hiệu suất học tập, làm việc.
Một số dấu hiệu thường gặp khi cơ thể bị ảnh hưởng do thức khuya gồm: khó ngủ hoặc ngủ không sâu, buồn ngủ vào ban ngày, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi kéo dài, khó tập trung, da xỉn màu và dễ nổi mụn. Những biểu hiện này nếu kéo dài là tín hiệu cho thấy cơ thể cần được điều chỉnh lại thói quen ngủ nghỉ và lối sống.
Nên tập thói quen ngủ trước 23 giờ
Để bảo vệ sức khỏe và duy trì đồng hồ sinh học ổn định, mỗi người nên xây dựng thói quen ngủ nghỉ khoa học. Bác sĩ khuyến cáo nên ngủ trước 23 giờ, hạn chế sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị điện tử trước khi ngủ, tránh uống cà phê, trà đặc và các đồ uống chứa caffeine vào buổi tối. Bên cạnh đó, duy trì vận động thể chất đều đặn và tạo không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát cũng góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ.
"Một giấc ngủ đủ và chất lượng không chỉ giúp cơ thể phục hồi sau một ngày hoạt động mà còn hỗ trợ tăng cường miễn dịch, cân bằng nội tiết, bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao hiệu quả học tập, làm việc. Vì vậy, ngủ đúng giờ và ngủ đủ giấc nên được xem là một trong những thói quen quan trọng để chăm sóc sức khỏe lâu dài", bác sĩ Thúy Hằng khuyến cáo.
