Vào những ngày hè oi bức, khi cơ thể dễ mệt mỏi và chán ăn, khoai lang luộc hay chè khoai lang trở thành món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình. Với vị ngọt nhẹ, mềm dẻo, dễ chế biến và giá thành rẻ, loại củ này được xem như một món ăn “lành bụng” giúp bồi bổ sức khỏe.
Giá trị dinh dưỡng của khoai lang
Theo bác sĩ Đông y Trương Văn Quân, trong y học cổ truyền, khoai lang còn được gọi là cam thử hoặc phiên chử, có vị ngọt, tính bình. Khoai lang thường được dùng với mục đích kiện tỳ vị, nhuận tràng, bổ hư tổn và hỗ trợ cơ thể phục hồi sau mệt mỏi. Bác sĩ Quân nhấn mạnh: “Khoai lang không phải vị thuốc xa lạ mà là thực phẩm rất gần gũi. Nếu ăn đúng lượng và đúng thời điểm, đây có thể xem là món ăn hỗ trợ bồi bổ cơ thể, nhất là với người hay táo bón, ăn uống kém hoặc muốn có bữa phụ nhẹ nhàng”.
Giàu chất xơ, tốt cho tiêu hóa
Một trong những giá trị nổi bật của khoai lang là hàm lượng chất xơ dồi dào. Chất xơ giúp tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và giúp hệ tiêu hóa hoạt động đều đặn hơn. Với những người hay bị táo bón nhẹ do ăn ít rau, uống ít nước hoặc ngồi nhiều, khoai lang là lựa chọn tốt trong bữa phụ. Khi được luộc hoặc hấp chín, khoai mềm, dễ ăn, tạo cảm giác no nhưng không quá nặng bụng.
Ngoài chất xơ, khoai lang còn chứa tinh bột phức, vitamin nhóm B, vitamin C, beta-carotene, kali và một số khoáng chất. Đặc biệt, khoai lang ruột vàng và ruột cam thường giàu beta-carotene, tiền chất của vitamin A, có lợi cho mắt và sức khỏe làn da. Với người đang kiểm soát cân nặng, khoai lang cũng là thực phẩm thường được đưa vào thực đơn nhờ khả năng tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, bác sĩ Quân lưu ý không nên hiểu khoai lang là “thực phẩm giảm cân thần tốc”. Nếu ăn quá nhiều hoặc ăn kèm đường, sữa đặc, nước cốt dừa, tổng năng lượng nạp vào vẫn có thể tăng cao.
Thời điểm ăn khoai lang phù hợp
Theo bác sĩ Quân, thời điểm phù hợp để ăn khoai lang là buổi sáng hoặc buổi trưa. Khi đó, cơ thể có đủ thời gian tiêu hóa, hấp thu năng lượng và khoáng chất từ thực phẩm. Không nên ăn quá sát giờ đi ngủ vì khoai lang nhiều chất xơ có thể khiến một số người bị đầy bụng, ậm ạch, khó ngủ. Ngoài ra, không nên dùng khoai lang thay thế hoàn toàn cơm trong thời gian dài. Cách hợp lý là dùng khoai như một phần tinh bột trong bữa ăn, kết hợp cùng rau xanh, đạm và chất béo tốt.
Mỗi lần, người trưởng thành có thể ăn một củ cỡ vừa, tùy nhu cầu năng lượng và thể trạng. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, nên ăn lượng ít hơn và ưu tiên khoai nấu chín mềm.
Ba nhóm người nên ăn khoai lang có kiểm soát
Dù là thực phẩm tốt, khoai lang không phù hợp để ăn quá nhiều với tất cả mọi người. Theo bác sĩ Quân, có ba nhóm người cần đặc biệt lưu ý:
- Người có dạ dày yếu, hay đầy hơi, ợ chua hoặc đang khó tiêu: Nên ăn lượng nhỏ, tránh ăn lúc đói vì khoai có thể gây cảm giác cồn cào, sinh hơi.
- Người có hệ tiêu hóa kém, dễ tiêu chảy: Do khoai lang giàu chất xơ, nếu ăn nhiều trong một lúc có thể khiến bụng khó chịu hơn.
- Người mắc bệnh thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu kiểm soát kali trong chế độ ăn: Khoai lang là thực phẩm có chứa kali, vì vậy nhóm này nên hỏi ý kiến bác sĩ điều trị trước khi dùng thường xuyên.
Bác sĩ Quân nhấn mạnh, khoai lang là món ăn tốt khi được đặt đúng vị trí trong khẩu phần. Một củ khoai luộc có thể là bữa phụ lành mạnh, nhưng không nên biến khoai lang thành thực phẩm duy nhất hay ăn theo kiểu càng nhiều càng bổ. “Điều quan trọng là ăn điều độ, nấu chín kỹ và lắng nghe phản ứng của cơ thể. Khi dùng đúng cách, khoai lang là món ăn dân dã nhưng mang lại nhiều giá trị cho sức khỏe”, bác sĩ Quân khuyến nghị.
