Dòng máy ảnh compact tưởng chừng đã bị smartphone khai tử hoàn toàn bất ngờ hồi sinh ngoạn mục nhờ làn sóng hoài cổ của thế hệ Gen Z, tạo nên một thị trường thứ cấp sôi động trị giá hàng triệu USD.
Sự thoái trào và hồi sinh của máy ảnh compact
Theo số liệu từ Hiệp hội Sản phẩm Máy ảnh và Hình ảnh Nhật Bản (CIPA), sản lượng máy ảnh kỹ thuật số toàn cầu đã giảm mạnh từ đỉnh cao 121,5 triệu máy năm 2010 xuống chỉ còn 8,9 triệu máy vào năm 2020. Tuy nhiên, những năm gần đây chứng kiến sự đảo chiều đáng kinh ngạc: máy ảnh compact cũ từ 10-20 năm tuổi trở thành mặt hàng nóng được giới trẻ săn lùng ráo riết.
Báo cáo phân tích dữ liệu CIPA của Megapixel ghi nhận lượng xuất xưởng máy ảnh ống kính liền toàn cầu liên tục tăng trưởng mạnh, với số lượng xuất xưởng trong các tháng đầu năm đạt từ 117% đến 148% so với cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh sự sẵn sàng chi tiêu của người dùng cho các thiết bị nhỏ gọn, tối giản.
Nguyên nhân hồi sinh: Làn sóng hoài cổ và xu hướng Y2K
Nguyên nhân cốt lõi đến từ làn sóng hoài cổ (retro) và xu hướng Y2K đang càn quét giới trẻ toàn cầu. Với thế hệ Gen Z lớn lên trong kỷ nguyên số, những thiết bị công nghệ thập niên 2000 mang sức hút đặc biệt nhờ tính nguyên bản vật lý và chất màu hoài cổ. Cảm biến CCD đời cũ tạo ra hình ảnh có độ tương phản cao, dải màu sai lệch nhẹ và hiệu ứng mờ sương tự nhiên dưới ánh đèn flash mạnh.
Trong bối cảnh giá phim ảnh truyền thống tăng cao và quy trình tráng rửa phức tạp, máy ảnh compact cũ trở thành sự thay thế hoàn hảo, vừa mang nước màu vintage tương tự ảnh phim, vừa tiết kiệm chi phí và tiện lợi khi truyền file.
Hệ sinh thái retro tech rộng lớn
Cơn sốt này nằm trong hệ sinh thái tiêu dùng retro tech rộng lớn hơn. Theo báo cáo của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA), doanh thu từ đĩa than tại Mỹ đã vượt 1 tỷ USD, tăng trưởng năm thứ 19 liên tiếp với 46,8 triệu bản bán ra. Gen Z có xu hướng tìm về các giá trị trải nghiệm vật lý qua đĩa than, máy cassette hay CD Walkman. Các thao tác cơ học như đặt kim đọc hay tiếng lạch cạch của nút bấm mang lại nghi thức thưởng thức sâu sắc mà streaming không thể cung cấp.
Câu chuyện từ người dùng và người kinh doanh
Bạn Quỳnh Hương (23 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: “Ban đầu mình mua để đu trend vì thấy trên TikTok hot. Nhưng xài rồi mới mê màu ảnh vintage, tông ấm, hơi mờ nhìn rất nghệ mà camera điện thoại không chụp được. Smartphone giờ nét quá, tự làm mịn và chỉnh sáng hoàn hảo đâm ra chán, không có cảm xúc bằng những bức ảnh hơi lỗi, cháy sáng nhẹ của máy cũ. Càng chơi càng cuốn vì mỗi dòng máy cho màu ảnh riêng, từ chiếc đầu tiên mình dần chuyển sang sưu tầm.”
Nắm bắt thị trường ngách, chị Mai Chi (27 tuổi, Hà Nội) mở tiệm cho thuê máy ảnh compact online: “Ban đầu chỉ là trang Instagram cá nhân chia sẻ ảnh. Sau thấy nhiều bạn học sinh, sinh viên hỏi mượn, hỏi mua, mà máy cũ bị thổi giá lên 3-5 triệu, các bạn không đủ tiền mua. Mình nảy ra ý cho thuê. Khách thuê để đi du lịch, chụp kỷ yếu hoặc đi concert, vừa làm phụ kiện vừa chụp ảnh lạ mắt đăng MXH.” Mô hình cho thuê giúp tiếp cận trào lưu với chi phí chỉ bằng 1/10 giá trị máy, đồng thời trải nghiệm nhiều chất màu của các thương hiệu như Sony Cyber-shot, Fujifilm FinePix hay Nikon Coolpix trước khi đầu tư dài hạn.
Sức hút trên mạng xã hội
Hashtag #digitalcamera trên TikTok thu hút hàng tỷ lượt xem, hashtag #digicam ghi nhận hàng trăm nghìn video và hàng triệu lượt tương tác từ giới trẻ chuộng phong cách vintage và Y2K.
Giá trị của sự không hoàn hảo
Dù đối mặt với rủi ro bị thổi giá gấp nhiều lần hay thiết bị dễ hư hỏng cơ học khó tìm linh kiện thay thế, máy ảnh compact cũ vẫn định hình một thị trường ngách bền bỉ. Trong kỷ nguyên AI dễ dàng tạo ra ảnh hoàn mỹ, chính sự không hoàn hảo, hạt nhiễu hay vệt nhòe từ thiết bị lỗi thời lại trở thành giá trị khác biệt, giúp giới trẻ lưu giữ khoảnh khắc nguyên bản, không bị can thiệp bởi công nghệ số.
