Mùi đặc trưng của người già: Hương vị ký ức từ trầu cau và dầu gió
Trong những buổi sum họp gia đình, tiếng cười nói rộn rã, những câu chuyện đời thường được kể lại, nhưng đôi khi, một mùi hương lạ lẫm, ngai ngái và khó chịu thoảng qua từ ông bà khiến nhiều người trẻ băn khoăn. Thực chất, đó là mùi đặc trưng của tuổi già, một phần tự nhiên của quá trình lão hóa khi cơ thể chậm trao đổi chất, dẫn đến sự tích tụ các chất đường và béo. Nếu sống quen, mùi này trở nên bình thường, nhưng với những ai lâu ngày mới gặp lại cha mẹ chồng hoặc người thân lớn tuổi, cảm giác khó chịu có thể nảy sinh.
Ký ức ấm áp về mùi hương của mẹ và các bà
Tôi nhớ như in những đêm thơ ấu, khi là con út trong gia đình đông đúc với hơn mười thành viên, được đặc ân ngủ chung với mẹ cho đến năm mười tám tuổi lúc sang Mỹ. Mỗi đêm, tôi thường rúc đầu vào lòng mẹ, đặc biệt khi gió mưa vần vũ ở Ninh Hòa, để cảm nhận hơi ấm từ làn da và mùi thơm thoang thoảng trên áo quần, tóc gội bằng bồ kết của bà, vỗ về tôi vào giấc ngủ say nồng.
Bà ngoại ruột và bà ngoại nuôi sống gần đó, còn bà nội thỉnh thoảng từ Nha Trang ra chơi, ngủ lại vài đêm với con cháu. Điểm chung của ba bà là thói quen ăn trầu suốt mấy mươi năm, khiến răng đen, tay chân và áo quần đều thấm đẫm mùi cổ trầu nồng nàn, chua chua, cay cay, hòa quyện với hương dầu Con Ó và dầu khuynh diệp dùng để giảm nhức đầu, đau bụng.
Nghệ thuật têm trầu và những khoảnh khắc quý giá
Tôi rất thích được ở gần các bà, lắng nghe những câu chuyện đời xưa, đong đưa võng và hát cải lương. Mỗi khi hết trầu hay cau, tôi vội vã chạy ra chợ mua về, rồi tự tay têm và giã trầu cho các bà thưởng thức. Công việc này tưởng chừng đơn giản: quét một chút vôi hồng lên lá trầu xanh, nhưng phải cẩn thận để không quá nhiều, kẻo cay phỏng lưỡi.
Sau đó, lá trầu được cuộn lại, kèm theo miếng cau tươi hoặc khô đã ngâm mềm, thêm miếng dún làm từ vỏ cây, rồi bỏ vào ống đồng. Dùng cây nhọn giã từ từ cho mềm vì răng các bà đã yếu. Bà nội và bà ngoại nhai chầm chậm, thong thả, thỉnh thoảng lấy thêm miếng thuốc rê chà răng, rồi nhét vào một bên môi với vẻ sảng khoái. Một lúc sau, họ với tay lấy ống nhôm, nhổ nước cốt trầu đỏ vào, tiếp tục nhai. Hết miếng này đến miếng khác, có khi quên cả bữa cơm vì mải mê với trầu.
Sự thay đổi trong thói quen và nỗi nhớ da diết
Tôi từng hỏi các bà ăn trầu có ngon không, và nhận được câu trả lời: "Ngon lắm, nhai một lúc là thấy say, ăn riết thành ghiền." Có lần tôi tò mò, tự têm một miếng nhai thử, và cảm thấy đắng cay đến mức khó tả. Ngày nay, người lớn tuổi ít ăn trầu hơn, thay vào đó là dùng dầu gió xanh hay dầu khuynh diệp nồng cay. Trẻ em cũng ít có cơ hội sống cùng ông bà nội ngoại, nên khi gặp lại, đôi khi lại chê mùi của người già.
Mẹ tôi đã mất hơn hai mươi năm, còn bà nội, bà ngoại ruột và ngoại nuôi cũng đã về với thiên thu, trở thành những người trong cõi nhớ. Đôi khi nhớ quê xưa, thương người năm cũ, tôi muốn về ngồi bên cạnh, cầm chặt bàn tay nhăn nheo và áp lên má mình, nhưng chỉ có thể gặp họ trong những giấc mộng chập chờn trên xứ người giông gió.
Hương vị ký ức: Mùi thơm lừng của quá khứ
Đi khắp thế gian, nếm trải nhiều món ăn lạ, ngửi bao mùi hoa tươi và nước hoa đắt tiền, nhưng đôi khi tôi chợt thèm cái mùi của những bà già ăn trầu ngày xưa. Mùi ấy ngai ngái, hôi hôi, nhưng lại thơm lừng trong ký ức, gợi nhớ về một thời ấm áp và giản dị, nơi tình cảm gia đình được vun đắp qua từng hơi thở, từng miếng trầu, và từng giọt dầu gió.
