Loài thằn lằn giống như bước ra từ thần thoại
Rồng là một trong những sinh vật huyền thoại nổi bật trong các nền văn hóa, tác phẩm văn học và điện ảnh. Rồng xuất hiện với nhiều hình dạng và biểu tượng khác nhau. Trong khi văn hóa phương Đông xem rồng là loài cao quý, đại diện cho quyền lực và linh thiêng, thì phương Tây thường miêu tả rồng là sinh vật to lớn, có cánh, thở ra lửa và hung dữ, tượng trưng cho sự hủy diệt.
Dù rồng không có thật, nhưng nhờ vào truyện tranh, trò chơi điện tử và phim ảnh, nhiều người dễ dàng hình dung ra chúng. Ngoài đời thực, có một loài động vật khi nhìn vào sẽ lập tức liên tưởng đến rồng: đó là thằn lằn cá sấu mắt đỏ.
Đặc điểm ngoại hình độc đáo
Thằn lằn cá sấu mắt đỏ, còn gọi là thằn lằn cá sấu New Guinea, tên khoa học Tribolonotus gracilis, thuộc họ rắn mối (Scincidae). Loài này chỉ sống trong các khu rừng mưa dưới 1.000 mét trên đảo New Guinea, hòn đảo lớn thứ hai thế giới. Chúng săn mồi vào bình minh và hoàng hôn, ăn côn trùng và động vật không xương sống nhỏ. Ban ngày, chúng ẩn mình dưới lá mục hoặc hốc cây ẩm để tránh kẻ thù và giữ độ ẩm.
Khi trưởng thành, thằn lằn cá sấu mắt đỏ dài 16-25 cm, đuôi chiếm một nửa chiều dài. Trọng lượng 35-50 g, không có khác biệt rõ giữa đực và cái. Tên gọi xuất phát từ bốn hàng vảy gai lớn, cứng, nhọn trên lưng, kéo dài từ đầu đến gốc đuôi, gợi liên tưởng đến cá sấu. Điểm nổi bật nhất là đôi mắt đen với viền da đỏ hoặc cam rực, chỉ xuất hiện khi cá thể được 5 tháng tuổi. Đầu lớn, góc cạnh, được bảo vệ bởi vảy sừng, khiến tổng thể giống rồng trong văn học và điện ảnh. Bốn chi khỏe với móng sắc giúp bám leo và đào bới. Dọc bụng và chân có tuyến tiết mùi để đánh dấu lãnh thổ và giao tiếp.
Tính cách hiền lành
Dù vẻ ngoài gai góc, thằn lằn cá sấu mắt đỏ rất hiền lành và nhút nhát, không có nọc độc, luôn lẩn trốn khi gặp người. Khi bị đe dọa, chúng đứng im, giả chết hoặc phát ra tiếng kêu giống động vật có vú hơn là bò sát.
Sinh sản đặc biệt
Khác với hầu hết thằn lằn, loài này chỉ đẻ một trứng mỗi lần. Sau khi đẻ, con cái có thể đẻ thêm một quả sau 6-9 tuần. Một con cái khỏe mạnh đẻ tối đa 4-6 trứng mỗi năm. Cả bố và mẹ thay nhau canh giữ trứng trong hố đào sâu vài cm dưới đất mềm. Trứng nở sau 60-80 ngày tùy nhiệt độ. Thằn lằn non dài 5-6 cm, chưa có vòng mắt màu, và tự lập ngay sau khi nở.
Tình trạng bảo tồn
Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) xếp thằn lằn cá sấu mắt đỏ vào nhóm “Ít lo ngại” vì việc săn bắt làm vật nuôi không ảnh hưởng đáng kể đến quần thể ngoài tự nhiên.
