Trong hàng ngàn năm, các thầy thuốc Đông y đã sử dụng quan sát lưỡi như một phương pháp chẩn đoán bệnh. Ngày nay, một nghiên cứu mới từ Đại học Nam Úc cho thấy hình ảnh lưỡi có độ chính xác lên tới 95% trong việc phát hiện các bệnh như đái tháo đường và thiếu máu.
Màu sắc và kết cấu lưỡi cảnh báo bệnh
Phó giáo sư - Tiến sĩ Ali Al-Naji, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Lưỡi cung cấp các dấu hiệu trực quan về nhiều vấn đề sức khỏe. Màu vàng có thể gợi ý vấn đề về gan, lớp phủ trắng cảnh báo bệnh tiêu hóa”. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng hệ thống chụp ảnh thời gian thực để phân tích hơn 100 hình ảnh lưỡi.
Hệ thống chi phí thấp này có tiềm năng giúp phát hiện sớm bệnh và hỗ trợ y học từ xa. “Bệnh nhân có thể chụp ảnh lưỡi tại nhà và gửi cho chuyên gia y tế, giúp chăm sóc sức khỏe dễ tiếp cận hơn, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa”, TS Al-Naji nói.
Theo Mayo Clinic, lưỡi vàng hoặc có lớp phủ vàng có thể là dấu hiệu tăng bilirubin - sắc tố do gan xử lý. Tình trạng này thường đi kèm với vàng mắt và da.
Khám lưỡi trong y học hiện đại và cổ truyền
Bác sĩ Grant Chu, Trung tâm Y học Đông Tây UCLA, cho biết khám lưỡi được thực hiện trong cả y học hiện đại và cổ truyền, nhưng cách giải thích khác nhau. “Trong y học hiện đại, các biểu hiện trên lưỡi có thể liên quan đến thuốc men, suy giảm miễn dịch, thiếu dinh dưỡng hoặc bệnh tiềm ẩn”. Ví dụ, thiếu vitamin B12 có thể gây sưng hoặc viêm lưỡi, nhiễm nấm tưa miệng gây mảng trắng hoặc đỏ.
Phương pháp y học cổ truyền đánh giá lưỡi trong 15-20 giây về màu sắc, hình dạng, độ ẩm và độ dày, kết hợp với tiền sử bệnh và các kết quả khám khác. Vị trí bất thường trên lưỡi có thể suy luận về sức khỏe tinh thần, tiêu hóa hay các vấn đề khác.
Khám lưỡi có sàng lọc ung thư không?
Bác sĩ phẫu thuật đầu cổ Kevin Contrera tại UPMC nhấn mạnh: “Khi có vấn đề với lưỡi, cần xem xét nghiêm túc”. Màu sắc là yếu tố quan trọng: tổn thương tiền ung thư thường màu trắng, lưỡi đỏ, nhiều mạch máu hoặc chảy máu có thể gợi ý ung thư.
Hút thuốc, uống rượu, nhiễm HPV và chế độ ăn thiếu trái cây, rau củ là các yếu tố nguy cơ. Nghiên cứu trước đây cũng cho thấy thay đổi màu sắc lưỡi có thể theo dõi tiến triển Covid-19 hoặc sàng lọc ung thư.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Những thay đổi nhẹ ở lưỡi không phải lúc nào cũng đáng lo, nhưng nếu có thay đổi rõ rệt, bạn nên thăm khám bác sĩ. Các triệu chứng ung thư lưỡi thường gặp ở nam trên 50 tuổi, bao gồm:
- Mảng đỏ hoặc trắng trên lưỡi lâu ngày không biến mất
- Đau họng kéo dài
- Vết loét hoặc u trên lưỡi không lành
- Đau khi nuốt
- Tê trong miệng
- Đau hoặc bỏng rát lưỡi
- Khó cử động lưỡi hoặc nói
- Hạch ở cổ
- Chảy máu lưỡi không rõ nguyên nhân
- Đau tai (hiếm gặp)
Những triệu chứng này có thể do bệnh lý ít nghiêm trọng hơn, vì vậy cần được bác sĩ chẩn đoán chính xác.
