Gần đây, câu chuyện về một người phụ nữ 28 tuổi tại Trung Quốc leo cầu thang mỗi ngày để có đôi chân thon gọn nhưng cuối cùng bị tổn thương nghiêm trọng ở khớp gối, khiến đầu gối trông như của người 60 tuổi, đã gây xôn xao dư luận. Nhiều người có thói quen tập luyện tương tự tỏ ra lo lắng.
Nguyên nhân tổn thương đầu gối
Theo bác sĩ Kế Giang Bình, Phó khoa Chấn thương Y học Cổ truyền tại Trung tâm Dịch vụ Y tế Cộng đồng Ninh Ba (Trung Quốc), vấn đề không nằm ở việc leo cầu thang mà là ở phương pháp sai. Bệnh nhân Linh, 28 tuổi, là nhân viên văn phòng, đã tự đặt ra quy tắc: mỗi ngày sau bữa trưa, cô leo từ tầng 1 lên tầng 20 của tòa nhà văn phòng rồi đi thang máy xuống, lặp lại hai lần. Cô duy trì thói quen này trong vài tháng.
Trong hai tuần qua, Linh bắt đầu cảm thấy khó chịu ở đầu gối: khi leo cầu thang có cảm giác vướng, khi xuống cầu thang hơi đau, thỉnh thoảng đầu gối yếu khi đứng dậy. Sau khi khám, bác sĩ xác định cô mắc chứng rối loạn khớp chè đùi, một dạng rối loạn chức năng khớp do đường trượt bất thường trong rãnh xương đùi. Bệnh biểu hiện bằng đau phía trước đầu gối, tiếng lách tách hoặc kẹt khớp khi vận động, thường gặp ở vận động viên hoặc người ngồi lâu.
Áp lực lên khớp gối khi leo cầu thang
Bác sĩ giải thích: "Khớp là vật liệu tiêu hao không thể tái tạo; mỗi chút hao mòn đều làm giảm giá trị của chúng." Khi đi bộ trên mặt phẳng, khớp gối chịu lực gấp 1,2-1,5 lần trọng lượng cơ thể; khi leo cầu thang, lực tăng lên 3-4 lần; khi xuống cầu thang, con số này có thể lên tới 5-6 lần. Với Linh nặng 55kg, mỗi bước leo cầu thang, đầu gối phải chịu lực tác động khoảng 200kg. Giả sử mỗi tầng có 10 bậc, đầu gối của cô đã chịu hàng chục nghìn "cú đánh" nặng nề trong vài tháng qua.
Bác sĩ Kế nhấn mạnh: "Đặc biệt với người thường xuyên không tập thể dục, việc đột ngột tập cường độ cao có thể đẩy nhanh quá trình hao mòn khớp." Linh, do ngồi lâu, có thể gặp vấn đề về sức mạnh cơ tứ đầu và độ căng cơ gân kheo, làm giảm sự ổn định động học của khớp gối. Tập luyện quá sức kéo dài sẽ làm suy yếu các cơ và dây chằng xung quanh.
Khuyến cáo từ bác sĩ
Bác sĩ khuyên Linh nên ngừng leo cầu thang mỗi ngày và thay đổi các thói quen gây hại cho đầu gối như ngồi xổm, quỳ gối khi lau nhà, ngồi khoanh chân lâu và đi giày cao gót. Những hành động này làm tăng áp lực lên khớp xương bánh chè, khiến đầu gối "trở nên tồi tệ hơn".
Nếu vẫn muốn leo cầu thang, cần tuân thủ nguyên tắc tiến bộ từ từ và chú ý tư thế: đặt toàn bộ bàn chân, đầu gối thẳng hàng với ngón chân, hơi nghiêng người về phía trước, dùng cơ mông và cơ đùi sau để tạo lực, tránh "gồng cứng" đầu gối. Ngoài ra, tăng cường sức mạnh cơ tứ đầu đùi qua các bài tập ngồi dựa tường, nâng chân thẳng để cải thiện sự ổn định của đầu gối. Người có cân nặng lớn không nên chọn leo cầu thang làm phương pháp giảm cân đầu tiên. Nếu thường xuyên bị kẹt khớp, tiếng lách tách, sưng tấy, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa chỉnh hình hoặc phục hồi chức năng ngay.
