Nhiều người dù đã nghỉ ngơi trọn vẹn vào cuối tuần vẫn cảm thấy mệt mỏi, lo âu và mất năng lượng khi tuần mới bắt đầu. Nếu sáng thứ Hai khiến bạn kiệt sức dù vừa trải qua hai ngày nghỉ, hoặc thường xuyên rơi vào cảm giác 'sợ thứ Hai', nguyên nhân có thể không nằm ở công việc mà ở cách cơ thể thích nghi với lịch sinh hoạt cuối tuần.
Social jet lag: Nguyên nhân chính gây mệt mỏi ngày thứ Hai
Các chuyên gia gọi hiện tượng này là social jet lag, hay lệch múi giờ xã hội. Đây là tình trạng đồng hồ sinh học bị xáo trộn khi chúng ta ngủ và thức vào giờ khác hẳn ngày thường. Nói đơn giản, nếu cả tuần bạn thức dậy lúc 6 giờ sáng nhưng cuối tuần lại ngủ đến 9 hoặc 10 giờ, cơ thể sẽ phải điều chỉnh lại nhịp sinh học khi bước sang thứ Hai. Cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ và khó tập trung lúc này tương tự như vừa trải qua một chuyến bay lệch múi giờ.
Chính điều đó có thể khiến nhiều người nghĩ rằng mình đang 'sợ thứ Hai', trong khi thực chất cơ thể vẫn chưa thích nghi kịp với nhịp sinh hoạt mới. Một nghiên cứu tổng quan công bố trên tạp chí Frontiers in Physiology cho thấy khoảng 70% người lao động và sinh viên trải qua ít nhất một giờ social jet lag, trong khi gần một nửa gặp tình trạng lệch từ hai giờ trở lên.
Ngủ bù cuối tuần làm tăng căng thẳng
Không chỉ vậy, nghiên cứu trên hơn 2.700 người lao động tại Nhật Bản còn ghi nhận việc ngủ ít trong tuần và ngủ bù quá nhiều vào cuối tuần có liên quan đến mức độ căng thẳng cao hơn. Điều này cho thấy thói quen ngủ không đều đặn không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần.
Burnout: Khi kiệt sức kéo dài không chỉ do giấc ngủ
Ngoài vấn đề giấc ngủ, cảm giác kiệt sức kéo dài còn có thể liên quan đến burnout, nghĩa là hội chứng kiệt sức nghề nghiệp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, burnout là hệ quả của tình trạng căng thẳng công việc kéo dài không được kiểm soát hiệu quả. Những người mắc burnout thường cảm thấy kiệt quệ năng lượng, giảm hứng thú với công việc và hiệu suất làm việc sa sút, dẫn đến cảm giác sợ hãi mỗi khi tuần mới bắt đầu.
Để khắc phục, các chuyên gia khuyên nên duy trì lịch ngủ đều đặn cả tuần, hạn chế chênh lệch giờ ngủ giữa ngày thường và cuối tuần. Ngoài ra, cần quản lý căng thẳng công việc bằng cách nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục và dành thời gian cho sở thích cá nhân. Nếu tình trạng kéo dài, nên tìm đến sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý.
