Thay vì nhấn nút thanh toán cho một đơn hàng thật, ngày càng nhiều người trẻ Hàn Quốc đang lựa chọn một trải nghiệm kỳ lạ hơn: mua sắm, gọi đồ ăn và chờ shipper giao hàng hoàn toàn trong thế giới ảo. Xu hướng mang tên “Dopamine Sites” (các trang web kích thích dopamine) đang gây sốt trên mạng xã hội Hàn Quốc. Đằng sau những cú nhấp chuột tưởng chừng vô nghĩa là câu chuyện đáng suy ngẫm về áp lực kinh tế, sự kiệt sức tinh thần và cảm giác cô đơn của một bộ phận giới trẻ.
Mua sắm như thật, nhưng không mất tiền
Các “Dopamine Sites” được thiết kế để mô phỏng gần như hoàn hảo trải nghiệm mua sắm hoặc đặt đồ ăn trực tuyến. Người dùng có thể thoải mái lướt thực đơn, lựa chọn món ăn yêu thích, thêm các sản phẩm thời trang đắt tiền vào giỏ hàng, sau đó tiến hành các bước thanh toán giống hệt một ứng dụng thương mại điện tử thông thường. Điều khác biệt duy nhất là mọi thứ đều dừng lại ở thế giới ảo. Sau khi chốt đơn, hệ thống còn hiển thị bản đồ theo dõi một tài xế giao hàng giả đang di chuyển đến địa chỉ của người dùng. Tất nhiên sẽ không có món ăn hay gói hàng nào thực sự xuất hiện trước cửa nhà. Dù vậy, trải nghiệm này vẫn thu hút hàng nghìn người trẻ tham gia mỗi ngày.
Các chuyên gia tâm lý cho rằng sức hấp dẫn của xu hướng này đến từ cơ chế phần thưởng trong não bộ. Nhiều nghiên cứu cho thấy cảm giác hưng phấn không chỉ xuất hiện khi nhận được phần thưởng, mà còn xuất hiện mạnh mẽ trong giai đoạn mong đợi phần thưởng. Nói cách khác, việc lựa chọn món ăn, ngắm nghía sản phẩm hay chờ shipper giao hàng cũng có thể tạo ra cảm giác vui vẻ và thỏa mãn.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, nhiều người trẻ Hàn Quốc không còn đủ khả năng chi tiêu thoải mái như trước. Việc mua sắm ảo trở thành một cách để thỏa mãn mong muốn tiêu dùng mà không phải lo lắng về hóa đơn cuối tháng. Xu hướng này cũng nhanh chóng mở rộng sang nhiều hình thức khác, như “hút thuốc online” - người dùng tham gia vào các phòng chat ẩn danh, nhấn nút “Nghỉ giải lao” và nhìn thấy danh sách những người khác cũng đang trực tuyến cùng lúc. Không có điếu thuốc thật nào được châm lửa, nhưng cảm giác đang cùng ai đó nghỉ ngơi giữa giờ làm việc lại khiến nhiều người cảm thấy bớt cô đơn hơn.
Đằng sau những đơn hàng ảo là áp lực có thật
Để hiểu vì sao một trào lưu tưởng chừng kỳ quặc lại được đón nhận rộng rãi, cần nhìn vào bối cảnh xã hội mà người trẻ Hàn Quốc đang phải đối mặt. Hàn Quốc từ lâu được xem là một trong những quốc gia có môi trường cạnh tranh khốc liệt nhất châu Á. Áp lực bắt đầu từ trường học với những kỳ thi căng thẳng, kéo dài sang đại học, rồi tiếp tục trong cuộc đua tìm việc và thăng tiến nghề nghiệp.
Dù sở hữu nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới, nhiều người trẻ Hàn Quốc lại cảm thấy cơ hội cải thiện cuộc sống ngày càng thu hẹp. Giá nhà đất tại các thành phố lớn như Seoul liên tục ở mức cao, chi phí sinh hoạt tăng nhanh trong khi tiền lương không theo kịp tốc độ leo thang của vật giá. Khái niệm “Sampo Generation” (Thế hệ từ bỏ 3 điều) từng xuất hiện để mô tả những người trẻ chấp nhận từ bỏ hẹn hò, kết hôn và sinh con vì gánh nặng kinh tế. Sau đó, thuật ngữ này tiếp tục mở rộng thành “N-po Generation” - Thế hệ phải từ bỏ ngày càng nhiều mục tiêu trong cuộc sống.
Trong bối cảnh đó, những niềm vui đơn giản như đi ăn nhà hàng, mua sắm theo sở thích hay tận hưởng các trải nghiệm giải trí cũng trở thành những khoản chi cần cân nhắc. Khi khả năng tiêu dùng thực tế bị hạn chế, các trải nghiệm mô phỏng như “Dopamine Sites” vô tình trở thành một lựa chọn thay thế rẻ tiền nhưng vẫn mang lại cảm giác thỏa mãn nhất định.
Các chuyên gia cho rằng hiện tượng này có nhiều điểm tương đồng với sự bùng nổ của văn hóa Mukbang hay các video cùng học, cùng làm việc (Study With Me) trước đây. Điểm chung của chúng là tạo ra cảm giác được tham gia, được kết nối và được trải nghiệm một cuộc sống mà người xem có thể chưa thực sự sở hữu.
Nói cách khác, đằng sau những cú nhấp chuột đặt hàng ảo không chỉ là nhu cầu giải trí. Đó còn là cách một bộ phận người trẻ tạm thời thoát khỏi áp lực tài chính, sự cô đơn và cảm giác bất an về tương lai trong vài phút ngắn ngủi. Một đơn hàng không bao giờ được giao, một giỏ hàng không bao giờ thanh toán hay một buổi “hút thuốc online” không có khói thuốc thực chất đều phục vụ cùng một nhu cầu: người trẻ tìm kiếm cảm giác được giải tỏa, được kết nối và được tận hưởng những niềm vui nhỏ nhoi trong một cuộc sống đầy áp lực.
Có lẽ điều đáng chú ý nhất không phải là việc giới trẻ đang tìm đến các trải nghiệm ảo, mà là thực tế rằng ngày càng nhiều người cảm thấy những niềm vui thật ngoài đời dần trở nên quá xa xỉ hoặc khó nắm bắt.
