Sức khỏe của gan có thể được nhận biết qua những dấu hiệu hàng ngày. Gan là cơ quan làm việc bền bỉ, tham gia lọc máu, sản xuất mật, dự trữ dinh dưỡng và điều hòa đường huyết. Theo A.J Hospital and Research Centre, gan đảm nhận hơn 500 chức năng thiết yếu và có khả năng tái tạo đặc biệt. Tuy nhiên, bệnh gan giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi đi khám sức khỏe hoặc khi dấu hiệu đã rõ ràng.
Ăn uống và tiêu hóa có ổn định không?
Một lá gan khỏe mạnh sản xuất đủ mật để hỗ trợ tiêu hóa chất béo và hấp thu vitamin tan trong dầu. Nếu ăn uống ngon miệng, ít đầy bụng, khó tiêu, đại tiện đều đặn, đó là tín hiệu tích cực. Ngược lại, chán ăn, buồn nôn, đầy hơi, khó tiêu kéo dài hoặc cảm giác nặng tức vùng bụng có thể liên quan đến bệnh lý gan, mật hoặc đường tiêu hóa.
Da và mắt có dấu hiệu bất thường không?
Gan tham gia xử lý các sản phẩm chuyển hóa. Khi gan hoạt động tốt, cơ thể loại bỏ chất thải hiệu quả. Tuy nhiên, không nên nghĩ rằng nổi mụn, ngứa da hay viêm da là do gan yếu, vì các vấn đề này có thể do nội tiết, dị ứng, mỹ phẩm hoặc bệnh da liễu. Dấu hiệu đáng chú ý hơn là vàng da, vàng mắt, ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc da dễ bầm tím, cần kiểm tra y tế.
Nước tiểu và phân có đổi màu không?
Nước tiểu bình thường có màu vàng nhạt. Nếu chuyển sang cam đậm, hổ phách, nâu hoặc màu cola, cần lưu ý. Nguyên nhân có thể do mất nước, thuốc hoặc thực phẩm, nhưng trong bệnh gan, nước tiểu sẫm màu có thể do bilirubin tích tụ. Phân bạc màu, tiêu chảy kéo dài, táo bón dai dẳng hoặc rối loạn tiêu hóa không rõ nguyên nhân cũng là dấu hiệu cần khám, đặc biệt nếu kèm mệt mỏi, vàng da hoặc đau tức hạ sườn phải.
Cơ thể có thường xuyên mệt mỏi không?
Gan dự trữ glycogen - năng lượng dự phòng. Khi gan ổn định, chuyển hóa năng lượng tốt, cơ thể tỉnh táo. Nếu thường xuyên mệt mỏi, uể oải, giảm tập trung dù ngủ đủ, cơ thể có thể gặp vấn đề. Mệt mỏi kéo dài không chỉ liên quan đến gan mà còn có thể do thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, căng thẳng, thiếu ngủ. Không nên tự chẩn đoán, cần đi khám để tìm nguyên nhân.
Xét nghiệm vẫn là cách đánh giá đáng tin cậy
Gan đóng vai trò trong chuyển hóa chất béo, đường và cholesterol. Duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, kiểm soát mỡ máu và đường huyết là quan trọng. Tuy nhiên, nhìn bên ngoài không đủ. Xét nghiệm chức năng gan qua máu đánh giá men gan và các chỉ số liên quan. Men gan tăng cao gợi ý gan bị tổn thương.
Tóm lại, có thể quan sát sức khỏe gan qua tiêu hóa, da, mắt, nước tiểu, đại tiện, mức năng lượng, cân nặng và xét nghiệm. Các dấu hiệu này chỉ mang tính tham khảo. Nếu xuất hiện vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi kéo dài, ngứa không rõ nguyên nhân hoặc đau tức hạ sườn phải, cần đi khám sớm để được đánh giá chính xác.
