Sau hành trình mang thai và vượt cạn, cơ thể người phụ nữ bước vào giai đoạn hồi phục với hàng loạt thay đổi về nội tiết, thể chất và tâm lý. Không chỉ chăm sóc em bé, người mẹ cũng cần được quan tâm đúng mức, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng. Theo ThS Đỗ Thị Thủy, Phòng Điều dưỡng, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, một chế độ ăn cân đối, kết hợp theo dõi sát các dấu hiệu bất thường sẽ giúp sản phụ nhanh hồi phục, đồng thời hạn chế nhiều biến chứng sau sinh.
Dinh dưỡng cho mẹ sinh thường có khâu tầng sinh môn
Đối với sản phụ sinh thường có khâu tầng sinh môn, ngoài việc vệ sinh sạch sẽ để phòng nhiễm trùng, chế độ ăn đầy đủ đạm, vitamin và khoáng chất cũng góp phần thúc đẩy quá trình tái tạo mô, giúp vết thương nhanh lành. Nếu đau nhiều hoặc khó chịu tại vị trí khâu, mẹ cần báo ngay với nhân viên y tế để được kiểm tra và sử dụng thuốc giảm đau theo đúng chỉ định.
Phòng ngừa táo bón sau sinh
Một trong những vấn đề phổ biến sau sinh là táo bón. Nguyên nhân có thể do thay đổi nội tiết, giảm vận động, tâm lý sợ đau khi đi ngoài hoặc chế độ ăn thiếu chất xơ. Táo bón không chỉ gây khó chịu mà còn làm tăng áp lực lên tầng sinh môn, có nguy cơ khiến vết khâu đau hơn hoặc chậm hồi phục. Để cải thiện tình trạng này, các chuyên gia khuyến cáo sản phụ nên bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và uống đủ nước mỗi ngày. Đây cũng là chế độ ăn giúp phòng ngừa hoặc giảm triệu chứng của bệnh trĩ - một vấn đề thường gặp ở phụ nữ sinh thường. Nếu táo bón kéo dài, mẹ có thể cần dùng thuốc nhuận tràng hoặc các biện pháp hỗ trợ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Vai trò của nước và tiểu tiện
Việc uống đủ nước cũng rất quan trọng trong những ngày đầu sau sinh. Nước không chỉ giúp nước tiểu loãng hơn, giảm cảm giác đau rát khi đi tiểu mà còn hỗ trợ quá trình tạo sữa. Nếu không thể đi tiểu, tiểu buốt hoặc nước tiểu có mùi bất thường, sản phụ cần được thăm khám sớm để loại trừ nhiễm trùng đường tiết niệu.
Dinh dưỡng trong giai đoạn cho con bú
Trong giai đoạn cho con bú, cơ thể người mẹ cần nhiều năng lượng và dưỡng chất hơn bình thường. Hai ngày đầu sau sinh, tuyến vú sẽ tiết sữa non giàu kháng thể. Sau đó, sữa về khiến bầu ngực căng tức. Bên cạnh việc cho trẻ bú đúng cách và sử dụng áo ngực chuyên dụng, mẹ cần duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ chất và uống nhiều nước để đáp ứng nhu cầu tạo sữa.
Theo dõi sản dịch
Một hiện tượng sinh lý khác là sản dịch sau sinh, xảy ra ở cả phụ nữ sinh thường và sinh mổ. Ban đầu, sản dịch có màu đỏ và ra khá nhiều, sau đó giảm dần, chuyển sang màu hồng rồi vàng hoặc trắng trước khi hết hẳn, thường trong vòng 6 tuần. Trong thời gian này, sản phụ nên thay băng vệ sinh thường xuyên và không sử dụng tampon trước lần khám hậu sản đầu tiên nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng. Nếu sản dịch ra nhiều bất thường, có cục máu lớn hoặc kéo dài, cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra.
Bài tập cơ sàn chậu và vận động
Sau sinh, nhiều phụ nữ cũng gặp tình trạng són tiểu do cơ sàn chậu suy yếu. Các bài tập cơ sàn chậu kết hợp vận động nhẹ sau khi sức khỏe ổn định sẽ giúp cải thiện chức năng bàng quang và hỗ trợ cơ thể hồi phục tốt hơn.
Không vội vàng giảm cân
Bên cạnh chế độ ăn hợp lý, các chuyên gia khuyến khích sản phụ không nên quá vội vàng giảm cân. Trong những tuần đầu, vòng bụng vẫn còn lớn do cơ bụng bị giãn và tử cung chưa co hồi hoàn toàn. Việc ăn uống khoa học, đủ dinh dưỡng kết hợp tập luyện phù hợp sẽ giúp cơ thể phục hồi tốt hơn thay vì áp dụng các chế độ kiêng khem quá mức.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
Theo ThS Đỗ Thị Thủy, dù phần lớn những thay đổi sau sinh là bình thường, sản phụ vẫn cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như đau, sưng đỏ bắp chân; đau ngực, khó thở; chảy máu âm đạo ồ ạt; sốt, đau bụng hoặc đau đầu dữ dội kèm choáng váng, buồn nôn. Đây đều có thể là biểu hiện của những biến chứng nguy hiểm như huyết khối, thuyên tắc phổi, băng huyết, nhiễm trùng hoặc tiền sản giật sau sinh.
