Gan là cơ quan thải độc tự nhiên của cơ thể, nhưng nhiều người vẫn tin rằng cần dùng các sản phẩm hoặc liệu trình giải độc gan để bảo vệ sức khỏe. Vậy việc làm này có thực sự hiệu quả?
Gan là hệ thống lọc chính của cơ thể con người, chuyển hóa độc tố thành chất thải, làm sạch máu và chuyển hóa chất dinh dưỡng và thuốc để cung cấp cho cơ thể một số protein quan trọng nhất. Việc giữ cho gan khỏe mạnh và hạn chế ăn uống quá độ là vô cùng quan trọng.
Trong những năm gần đây, nhiều sản phẩm giải độc, làm sạch gan xuất hiện tràn ngập trên thị trường, cho dù đó là sau một cuối tuần ăn uống hoặc nhậu nhẹt quá độ, để duy trì chức năng gan hàng ngày hoặc để phục hồi gan đã bị tổn thương. Vậy những sản phẩm này liệu có tác dụng thực sự?
4 quan niệm sai lầm về sức khỏe gan
Quan niệm sai lầm số 1: Làm sạch gan rất quan trọng để duy trì sức khỏe hàng ngày và đặc biệt hữu ích sau khi bạn ăn uống quá độ
Mặc dù các liệu trình làm sạch gan được quảng cáo là phương thuốc vạn năng cho sức khỏe gan hàng ngày và khắc phục tình trạng ăn uống quá độ, nhưng các chuyên gia về gan tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ) không khuyến nghị sử dụng chúng.
Việc giữ gan khỏe mạnh là vô cùng quan trọng (Ảnh minh họa: SSB Healthcare).
Theo Tiến sĩ Tinsay Woreta, chuyên gia về gan tại Đại học Johns Hopkins, một số thành phần phổ biến trong các sản phẩm giải độc gan đã được chứng minh là có kết quả tích cực. Chẳng hạn, cây kế sữa giúp giảm viêm gan, chiết xuất nghệ có tác dụng bảo vệ chống lại tổn thương gan.
Tuy nhiên, vẫn chưa có đủ dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người để khuyến nghị sử dụng thường xuyên các hợp chất tự nhiên này để phòng ngừa.
Đối với việc lạm dụng rượu hoặc ăn uống quá độ, các sản phẩm thanh lọc chưa được chứng minh là có thể loại bỏ tổn thương do tiêu thụ quá mức gây ra cho cơ thể. Vì thế, khi nói đến rượu bia và các tác nhân gây hại cho gan, càng hạn chế càng tốt.
Tương tự, theo Cleveland Clinic, nếu gan của bạn bị tổn hại do sử dụng rượu bia kéo dài, có những cách để giúp gan được nghỉ ngơi. Biện pháp đầu tiên và quan trọng nhất là ngừng uống rượu.
Bên cạnh đó là duy trì chế độ ăn uống lành mạnh. Không có chế độ ăn kiêng thần kỳ nào cả, nhưng chế độ ăn Địa Trung Hải, có thể giúp bổ sung một số chất dinh dưỡng thiếu hụt do sử dụng rượu. Tối ưu hóa dinh dưỡng thực sự là biện pháp can thiệp dựa trên bằng chứng và quan trọng nhất, bên cạnh việc ngừng uống rượu.
Ngoài ra, có một số thực phẩm như trà, cá và các loại hạt có thể mang lại nhiều lợi ích cho chức năng gan. Liệu pháp dinh dưỡng rất quan trọng trong việc nuôi dưỡng gan và cung cấp cho nó các chất cần thiết để tự phục hồi.
Quan niệm sai lầm số 2: Giải độc gan là một cách an toàn và lành mạnh để giảm cân
Nhiều sản phẩm giải độc gan cũng được bán như các sản phẩm thanh lọc giảm cân. Tuy nhiên, không có dữ liệu lâm sàng nào hỗ trợ hiệu quả của các sản phẩm thanh lọc này.
Không phải sản phẩm nào được quảng cáo là tốt cho gan cũng thực sự an toàn. Một số thực phẩm chức năng đã được ghi nhận có thể gây tổn thương gan liên quan đến thuốc, đặc biệt khi sử dụng kéo dài hoặc không có chỉ định phù hợp. Do đó, bạn nên thận trọng khi sử dụng.
Quan niệm sai lầm số 3: Bạn không thể tự bảo vệ mình khỏi bệnh gan
“Trái ngược với quan niệm sai lầm này, có rất nhiều biện pháp phòng ngừa bạn có thể thực hiện để bảo vệ bản thân khỏi bệnh gan”, TS Woreta nói.
Các biện pháp sau đây được khuyến nghị:
- Không uống rượu quá mức: Nam giới không nên uống quá ba ly rượu mỗi ngày và nữ giới không nên uống quá hai ly rượu mỗi ngày để ngăn ngừa bệnh gan do rượu.
- Tránh tăng cân: Duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) trong phạm vi bình thường (18 đến 25) bằng cách ăn uống lành mạnh và tập thể dục thường xuyên để giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa.
- Cẩn thận với các hành vi nguy hiểm: Để tránh nguy cơ mắc viêm gan virus, không nên tham gia vào các hành vi như sử dụng ma túy bất hợp pháp hoặc quan hệ tình dục không an toàn với nhiều đối tác.
- Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ của bạn: Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ sau đây đối với bệnh gan, điều quan trọng là phải đi tầm soát, vì bệnh gan mãn tính có thể âm thầm trong nhiều năm và không được phát hiện như sử dụng rượu quá mức, tiền sử gia đình mắc bệnh gan.
Hãy nói chuyện với bác sĩ về việc tầm soát viêm gan C, vì gần 50% bệnh nhân không biết mình bị nhiễm bệnh.
Quan niệm sai lầm số 4: Giải độc gan có thể khắc phục tổn thương gan hiện có
“Giải độc gan chưa được chứng minh là có thể điều trị tổn thương gan hiện có, nhưng có nhiều hình thức điều trị khác dành cho những người bị ảnh hưởng” TS Woreta nói.
Dưới đây là một vài loại bệnh gan và các lựa chọn điều trị hiện có:
- Viêm gan A và B: Bạn nên tiêm phòng viêm gan A và B nếu bạn không miễn dịch hoặc mắc bất kỳ bệnh gan tiềm ẩn nào khác.
- Bệnh gan do rượu: Nên ngừng hoàn toàn việc tiêu thụ rượu để tạo điều kiện tốt nhất cho gan phục hồi. Gan có khả năng tái tạo và chữa lành đáng kinh ngạc một khi tổn thương đang hoạt động đã được chấm dứt.
- Viêm gan C: Hiện nay đã có các loại thuốc uống hiệu quả cao và dung nạp tốt để điều trị viêm gan C.
- Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa: Phương pháp điều trị hiệu quả nhất cho bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa là giảm cân, điều này đã được chứng minh là làm giảm lượng mỡ trong gan và tình trạng viêm do mỡ gây ra.
Như vậy, điều tốt nhất bạn có thể làm để giữ cho gan khỏe mạnh là chăm sóc nó thật tốt. Tránh ăn uống quá độ và uống rượu thường xuyên, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn, đi khám sàng lọc nếu bạn có các yếu tố nguy cơ mắc bệnh gan.
Nếu gan bị tổn thương, hãy làm việc với bác sĩ để lập kế hoạch điều trị tốt nhất và an toàn nhất.
