Khi được hỏi đâu là thức uống tốt nhất để bắt đầu ngày mới nhằm bảo vệ lá gan, ba bác sĩ chuyên khoa gan mật tại Mỹ đều có chung câu trả lời: cà phê. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy thói quen này có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính, xơ gan và thậm chí ung thư gan.
Cà phê giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh về gan
Gan là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, đảm nhận hàng trăm chức năng khác nhau như chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng, tổng hợp protein, sản xuất dịch mật và đặc biệt là lọc, đào thải độc tố. Chính vì vậy, những gì chúng ta ăn, uống mỗi ngày đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của lá gan. Trong số rất nhiều loại đồ uống được quảng cáo có lợi cho gan, câu trả lời từ các chuyên gia gan mật lại khá bất ngờ. Theo tạp chí Parade, khi được hỏi "đâu là thức uống tốt nhất cho gan vào buổi sáng?", ba bác sĩ chuyên khoa gan mật tại Mỹ đều đồng thuận lựa chọn cà phê.
Tiến sĩ Raffi Karagozian, bác sĩ chuyên khoa gan tại Trung tâm Y tế Tufts (Mỹ), cho biết những bằng chứng khoa học trong nhiều năm qua đều cho thấy việc uống cà phê thường xuyên có liên quan đến sức khỏe gan tốt hơn. "Đã có bằng chứng cho thấy việc uống cà phê hằng ngày có thể giúp cải thiện sức khỏe gan", ông nói. Nhận định này được củng cố bởi một nghiên cứu công bố năm 2021 trên tạp chí BMC Public Health. Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu của gần 500.000 người và phát hiện những người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính thấp hơn 21% so với người không uống.
Không chỉ vậy, lợi ích còn được ghi nhận đối với một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất của gan. Một phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí BMJ Open năm 2017, dựa trên dữ liệu của hơn 2,25 triệu người, cho thấy chỉ cần uống một cốc cà phê chứa caffeine mỗi ngày đã có thể giảm khoảng 20% nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan - dạng ung thư gan nguyên phát phổ biến nhất. Đáng chú ý, ở những người uống khoảng 5 cốc cà phê mỗi ngày, nguy cơ mắc căn bệnh này giảm tới 50%.
Vì sao cà phê lại có lợi cho gan?
Theo tiến sĩ Hatef Massoumi, Giám đốc Gan mật lâm sàng tại Montefiore Einstein (Mỹ), cà phê chứa nhiều hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Đây là hai cơ chế được cho là góp phần bảo vệ tế bào gan trước các tổn thương kéo dài. "Một số nghiên cứu đã chỉ ra những người thường xuyên uống cà phê có tỷ lệ xơ gan và ung thư gan thấp hơn so với những người không uống. Lợi ích này đặc biệt đáng chú ý ở người mắc bệnh gan nhiễm mỡ", tiến sĩ Massoumi cho biết. Nhiều nhà khoa học cho rằng các hợp chất sinh học trong cà phê có thể giúp giảm tình trạng viêm mạn tính, hạn chế quá trình hình thành mô xơ tại gan, đồng thời làm giảm stress oxy hóa - một trong những yếu tố thúc đẩy tổn thương tế bào gan. Nhờ đó, việc uống cà phê đều đặn được xem là một trong những thói quen có lợi cho sức khỏe gan ở nhiều nhóm đối tượng.
Uống bao nhiêu là phù hợp?
Theo tiến sĩ Kenneth Rothstein, giáo sư chuyên ngành Tiêu hóa và Gan mật tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), lượng cà phê mang lại lợi ích cho gan thường vào khoảng 2-3 cốc mỗi ngày. Ông cũng nhấn mạnh một điểm thú vị là tác dụng bảo vệ gan của cà phê không hoàn toàn phụ thuộc vào caffeine. Nói cách khác, cả cà phê thông thường và cà phê đã khử caffeine đều có thể đem lại lợi ích nhất định đối với sức khỏe gan. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa người uống nên sử dụng các loại cà phê pha nhiều đường, kem béo hay siro tạo ngọt. Theo các chuyên gia, lựa chọn tốt nhất vẫn là cà phê đen hoặc chỉ thêm một lượng nhỏ sữa ít béo nếu chưa quen vị đắng. "Điều quan trọng là hạn chế đường, kem béo và các loại siro tạo ngọt", tiến sĩ Massoumi khuyến cáo. Tiến sĩ Rothstein cũng chia sẻ thói quen của bản thân. Ông cho biết mình không uống cà phê đen hoàn toàn mà thường thêm một ít mật ong, quế và kem không béo để dễ thưởng thức hơn.
Chỉ uống cà phê là chưa đủ
Dù đánh giá cao lợi ích của cà phê, cả ba bác sĩ đều lưu ý rằng đây không phải là "thần dược" giúp gan miễn nhiễm với bệnh tật. Theo tiến sĩ Karagozian, để bảo vệ gan hiệu quả, mọi người vẫn cần kết hợp nhiều biện pháp khác như duy trì chế độ ăn lành mạnh, đặc biệt là chế độ ăn Địa Trung Hải giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và dầu ô liu. Bên cạnh đó, mỗi người nên duy trì ít nhất 30 phút hoạt động thể lực cường độ vừa phải mỗi ngày, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, giảm tiêu thụ carbohydrate tinh chế cũng như các thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol. "Cà phê nên là một phần trong thói quen hằng ngày, nhưng không thể thay thế một lối sống lành mạnh", các chuyên gia nhấn mạnh. Theo các bác sĩ, chính sự kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và những thói quen có lợi như uống cà phê đúng cách mới là nền tảng quan trọng giúp duy trì lá gan khỏe mạnh và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý gan trong dài hạn.
