Tiền lương chưa bao giờ là tất cả trong mối quan hệ giữa nhân viên và công ty. Cuốn sách của Fred Kofman phân tích sâu về các lợi ích hai bên mang lại cho nhau, khẳng định môi trường làm việc, văn hóa doanh nghiệp và cơ hội phát triển mới là yếu tố quyết định sự gắn bó lâu dài.
Khi nhân viên cảm thấy bất lực
Trong các buổi hội thảo, tôi thường hỏi mọi người muốn thay đổi điều gì trong công việc. Hầu hết đều mong muốn có mối quan hệ tốt hơn với sếp và đồng nghiệp, nhưng nhiều người đã từ bỏ sau những lời hứa sáo rỗng và chương trình gắn kết bất thành. Giống như bầy chó trong thí nghiệm của Seligman, họ đầu hàng trước thực tế rằng mình không thể kiểm soát các mối quan hệ hay môi trường làm việc. Đó là cách sự bất lực tập nhiễm hình thành, khiến mọi người ngừng quan tâm.
Những người từng thất bại trong việc ăn kiêng sau nhiều lần cố gắng cũng có cảm giác tương tự. Họ không còn tin mình có thể giảm cân, nên mặc kệ cơ thể ngày càng nặng nề. Thất bại của họ không phải vì không thể cải thiện vấn đề, mà vì họ được trao những kỳ vọng không thực tế, thiếu sự chuẩn bị và lời khuyên sai lầm.
Tác động dây chuyền nguy hiểm
Sự bất lực tập nhiễm rất nguy hiểm. Khi nhân viên tin rằng không ai quan tâm, đặc biệt là sếp, rằng họ không có lựa chọn hay khả năng phát triển, và công ty không làm điều tốt đẹp cho thế giới, họ sẽ mất tự tin, lòng kiêu hãnh, cảm giác thuộc về và niềm tin vào ý nghĩa công việc. Đó là cách họ chủ động thiếu gắn bó.
Thật đau lòng khi chứng kiến hậu quả trong tổ chức: mọi người không dám chất vấn quy tắc, chấp nhận rủi ro; họ cảm thấy mình là nạn nhân của các thế lực ngoài tầm kiểm soát, bị ràng buộc bởi ngân sách và quy trình do những kẻ xa lạ áp đặt. Không ai chủ động nêu sáng kiến hay đặt câu hỏi; mọi người đổ lỗi cho ngoại cảnh, không ai nhận trách nhiệm. Điều này lan rộng đến khách hàng, khiến họ cáu giận vì bị đối xử thiếu tôn trọng, tạo ra hiệu ứng domino sụp đổ.
Những nhân viên chán nản, luôn muốn rời đi sẽ kéo theo nhiều người khác, gây khủng hoảng nhân sự, đặc biệt nguy hiểm với các công ty nhỏ, thương hiệu không nổi bật.
Vai trò của người lãnh đạo
Với tư cách là người lãnh đạo, bạn cần ngăn chặn điều này. Hãy tạo môi trường làm việc hài hòa giữa kỷ luật và tôn trọng, khiến nhân viên muốn gắn bó lâu dài. Dù vẫn có người ra đi để tìm chân trời mới, hãy đảm bảo đa số muốn ở lại.
Câu chuyện về những con voi ở Angkor Wat là một bài học: bị cột bằng dây thừng mảnh vào cọc gỗ nhỏ, chúng mất khả năng phản kháng sau thời gian dài nuôi nhốt. Đừng để nhân viên của bạn rơi vào cảnh tương tự.
