Ở một ngôi làng nhỏ dưới chân núi Đông Sơn (Tô Châu), có một căn nhà không giống bất kỳ ngôi nhà nông thôn nào xung quanh. Tường trắng, mái ngói xám, cây cối đan xen trong từng lớp không gian, ánh sáng và bóng cây thay đổi theo từng thời điểm trong ngày. Đó là căn nhà của vợ chồng chị Trương Vân Phương (SN 1990, giáo viên mỹ thuật). Vài năm trước, cặp vợ chồng thế hệ 9X đã đưa ra một quyết định táo bạo: Bán nhà phố, quay về quê và cải tạo lại toàn bộ căn nhà cũ rộng khoảng 1.000m² để sống cùng mẹ già và con cái.
Một ngôi nhà, ba thế hệ, năm thành viên
Ngôi nhà cũ trên mảnh đất 1.000m² rộng nhưng xuống cấp, ẩm thấp vào mùa đông, nóng bức vào mùa hè. Nơi đây chỉ có một mình người bà 85 tuổi sống sau khi chồng mất. Trước đây, con cháu về thăm chỉ là những chuyến ngắn ngày, ở lại vài hôm rồi quay về thành phố. Theo thời gian, sức khỏe của bà yếu dần, cảm giác “muốn chăm sóc nhưng sợ không còn kịp” khiến gia đình bắt đầu nghĩ nghiêm túc hơn về việc thay đổi cách sống. Cuối cùng, họ quyết định rời thành phố, quay về quê và cải tạo toàn bộ căn nhà để cả gia đình có thể sống cùng nhau.
Cải tạo thành “biệt thự sân vườn” độc đáo
Để biến ngôi nhà cũ thành không gian sống hiện đại nhưng vẫn giữ tinh thần Giang Nam, gia đình đã mời kiến trúc sư cải tạo toàn bộ. Tổng diện tích gồm 500m² không gian nhà ở và 500m² sân vườn. Điểm đặc biệt là thiết kế không phá đi cấu trúc cũ, mà “đi theo nó”. Phần lớn kiến trúc được giữ nguyên tinh thần “tu cũ như cũ”, chỉ thay đổi cách mở không gian, ánh sáng và sự kết nối với tự nhiên. Điểm nhấn lớn nhất là hệ thống 8 tuyến di chuyển trong nhà, những lối đi được thiết kế để con người có thể đi vòng qua nhiều lớp không gian khác nhau, từ trong nhà ra sân vườn, từ thấp lên cao, từ kín sang mở.
Bước qua cổng, thay vì một lối vào thông thường, là một khoảng sân mở dẫn thẳng đến cửa vòm tròn, giống như một khung cảnh trong phim cổ trang. Ánh sáng, cây cối và kiến trúc liên tục đan vào nhau. Mỗi góc nhà đều có thể nhìn thấy một phần của sân vườn. Trong sân có một giếng cũ được giữ lại, xung quanh là khu rửa rau, rửa đồ, gợi lại nhịp sống nông thôn tự nhiên.
Ngôi nhà được chia thành nhiều tầng nhưng liên thông theo chiều đứng: Tầng 1 là không gian sinh hoạt chung, tầng 2 là phòng ngủ các thành viên, tầng 3 là gác mái. Mọi không gian đều “nhìn thấy nhau”: từ ban công tầng trên chỉ cần cúi xuống là thấy bố mẹ ngồi dưới sân, từ tầng dưới cũng có thể nhìn lên thấy con cháu trong phòng.
“Căn cứ bí mật” của con dâu
Tầng ba là không gian được yêu thích nhất của con dâu. Đó là một gác mái nhỏ kiểu tatami, được cải tạo từ phần mái cũ, có cửa sổ trời, ánh sáng tự nhiên và tầm nhìn mở ra cả núi xa lẫn sân vườn phía dưới. Khi mệt, cô thường lên đây ngồi một mình. Người trong nhà gọi vui đây là “căn cứ bí mật” - một góc nhỏ đủ để tách khỏi mọi ồn ào.
Nhịp sống chậm rãi, gần gũi thiên nhiên
Sống trong căn nhà này, nhịp sống của cả gia đình gần như thay đổi hoàn toàn. Không còn tiếng xe cộ hay những tòa nhà cao tầng. Buổi sáng là tiếng chim, tiếng gà; buổi tối là tiếng ếch kêu và gió lùa qua tán cây. Thói quen sinh hoạt cũng chậm lại: họ gần như sống theo mùa, rau hái từ vườn, nấu món gì tùy theo thời tiết và thời điểm trong năm. Mùa nào thức nấy, từ rau vông, đậu tằm đến bánh hoa thông làm theo mùa vụ tự nhiên.
Người bà 85 tuổi và những ký ức được hồi sinh
Người cảm nhận rõ nhất sự thay đổi là bà cụ 85 tuổi. Từ một người từng sống một mình trong căn nhà rộng, giờ bà có con cháu bên cạnh mỗi ngày, có tiếng nói chuyện, có bữa cơm đông đủ các thế hệ. Ban đầu, bà từng lo lắng khi căn nhà bị cải tạo, sợ mất đi những “không gian quen thuộc”. Nhưng khi gia đình quyết định giữ lại phần lớn đồ cũ, từ bàn ghế, giường tủ đến những chi tiết gỗ truyền thống, sự bất an dần biến mất. Có những buổi tối, cả nhà ngồi ăn cơm cùng nhau, bà bất chợt cười và hát lại những bài hát cũ. Ký ức tưởng như cũ kỹ, trong không gian mới lại như được đặt về đúng chỗ.
Một lối sống mới, kết nối hơn
Điều khiến căn nhà này trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở kiến trúc hay diện tích, mà ở cách nó thay đổi đời sống của cả một gia đình. Từ một tổ trạch cũ, nó trở thành nơi ba thế hệ cùng sinh sống, nơi con người gần gũi với thiên nhiên hơn, và nhịp sống dù chậm lại nhưng lại kết nối hơn rất nhiều. Quan trọng hơn, nó mang lại cảm giác “được quay về đúng nơi của mình”.
Giữa xu hướng rời quê lên thành phố ngày càng phổ biến, câu chuyện của gia đình 9X này lại đi theo hướng ngược lại. Họ không chỉ cải tạo một căn nhà 1.000m². Họ đang thử tạo ra một lối sống mới – nơi con người, ký ức và thiên nhiên cùng tồn tại trong cùng một không gian. Và đôi khi, một ngôi nhà không chỉ để ở. Nó là nơi khiến người ta muốn ở lại lâu hơn một chút mỗi ngày.
