Một bức ảnh ghi lại cảnh người mẹ cho hai con bú song song bất ngờ làm dậy sóng mạng xã hội. Điểm gây chú ý không phải việc nuôi con bằng sữa mẹ, mà bởi đứa trẻ lớn trong ảnh đã 5 tuổi.
Chuyên gia nói gì về việc cho con bú đến 5 tuổi?
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều hiệp hội nhi khoa thống nhất rằng trẻ nên bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và tiếp tục đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn nếu cả mẹ và con mong muốn. Tuy nhiên, sữa mẹ không phải là nguồn dinh dưỡng duy nhất trong suốt những năm đầu đời.
Theo chuyên gia, 6 tháng đầu là giai đoạn sữa mẹ đáp ứng gần như đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng. Sau mốc này, nhu cầu năng lượng, protein và vi chất dinh dưỡng tăng nhanh, trong khi dưỡng chất từ sữa mẹ không còn đủ. Trẻ cần ăn dặm đúng thời điểm và bổ sung đa dạng thực phẩm phù hợp từng giai đoạn. "Nếu chỉ dựa hoàn toàn vào sữa mẹ sau 6 tháng, trẻ có nguy cơ thiếu năng lượng và vi chất dinh dưỡng cần thiết cho tăng trưởng", PGS Hưng nhấn mạnh.
Vai trò của sữa mẹ thay đổi khi trẻ lớn: từ nguồn dinh dưỡng chủ đạo trở thành một phần trong khẩu phần ăn tổng thể. Theo PGS Hưng, không có đáp án cố định về thời gian cho con bú. Các tổ chức y tế không đưa ra giới hạn cứng về độ tuổi cai sữa. Thời gian bú mẹ phụ thuộc vào nhu cầu của trẻ, sức khỏe mẹ, hoàn cảnh gia đình và yếu tố văn hóa xã hội. "Trường hợp cho con bú kéo dài thường mang tính cá thể hóa", ông nói.
Việc nuôi con cần đặt trong bối cảnh phát triển tự nhiên của cả mẹ và trẻ. Khi trẻ lớn, các hoạt động học tập, vui chơi, giao tiếp xã hội mở rộng. Người mẹ cũng phải trở lại công việc, đối mặt với áp lực cuộc sống và thay đổi sinh lý khiến lượng sữa giảm dần. "Người mẹ không thể mãi ở bên con chỉ để cho bú. Trẻ cũng cần đến trường, vui chơi, giao tiếp với bạn bè. Vì vậy, việc bú mẹ cần được nhìn nhận trong tổng thể quá trình phát triển tự nhiên của cả hai mẹ con", PGS Hưng chia sẻ.
Đừng biến sữa mẹ thành thước đo tình mẫu tử
Trong quá trình công tác, PGS Hưng từng gặp trường hợp trẻ bị dị ứng với phần lớn thực phẩm tự nhiên, khi đó sữa mẹ trở thành nguồn dinh dưỡng quan trọng kéo dài. Có người mẹ phải nghỉ việc, xin làm tại trường mầm non của con để duy trì việc cho bú do bệnh lý đặc biệt. Tuy nhiên, đây là trường hợp cá biệt, không đại diện cho đa số trẻ em.
Đối với trẻ khỏe mạnh, quá trình trưởng thành đồng nghĩa với việc mở rộng thực đơn và thích nghi với môi trường xã hội. Nuôi con bằng sữa mẹ vẫn được khuyến khích vì lợi ích sức khỏe, nhưng không đồng nghĩa mọi bà mẹ đều có thể cho con bú hoàn toàn hoặc kéo dài giống nhau. Nhiều phụ nữ gặp khó khăn trong tiết sữa do đặc điểm tuyến vú, bệnh lý hoặc yếu tố tâm lý. Một số trẻ không thích bú mẹ hoặc gặp trở ngại.
Theo chuyên gia, việc đánh giá tình mẫu tử hay năng lực làm mẹ thông qua thời gian cho con bú là không phù hợp. "Thay vì biến sữa mẹ thành thước đo, xã hội cần tạo điều kiện để phụ nữ được nghỉ ngơi, hỗ trợ tâm lý, dinh dưỡng và môi trường làm việc sau sinh", ông nói. Ông kêu gọi không thần thánh hóa sữa mẹ đến mức tạo áp lực cho những phụ nữ không thể hoặc không đủ điều kiện cho con bú. Điều cần thiết là tìm hiểu nguyên nhân và có giải pháp phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
Trong nhiều năm hành nghề y, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) mang đến kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, giúp xây dựng chế độ ăn hợp lý.
