Hai giống chó nghiệp vụ tiêu biểu
Chó nghiệp vụ là những con chó được tuyển chọn và huấn luyện chuyên sâu để hỗ trợ con người trong những nhiệm vụ đặc biệt như cứu hộ cứu nạn, quân sự, an ninh. Trong các đội quân chó nghiệp vụ tìm kiếm nạn nhân mất tích do động đất, lũ lụt hay hỗ trợ cảnh sát truy bắt tội phạm, bảo vệ tại các sự kiện quan trọng, hai giống chó thường xuất hiện là German Shepherd (becgie Đức) và Belgian Malinois (becgie Bỉ).
Mới đây, trong đợt hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn sau động đất tại Venezuela, 8 chú chó nghiệp vụ của Việt Nam đã được trao Huân chương Công trạng. Nổi bật nhất là chú chó Xu Kip – giống becgie Đức – vinh dự được đại diện đeo huân chương. Ngoài ra, đội quân chó nghiệp vụ Việt Nam còn có những chú chó giống becgie Bỉ.
Đặc điểm nổi trội của từng giống
Anh Ngô Văn Quốc (43 tuổi), sáng lập Trung tâm huấn luyện chó Silver Arrow (xã Hiệp Phước, TP.HCM) với hơn 10 năm kinh nghiệm huấn luyện hai giống chó này, cho biết: “Mỗi giống chó được con người lai tạo ra đều mang một sứ mệnh khác nhau, nhằm phục vụ những nhu cầu cần thiết của con người.”
Becgie Đức có khứu giác rất thính, điềm tĩnh, kiên nhẫn, chịu được áp lực tốt, sức khỏe dẻo dai, có thể nằm im suốt nửa ngày chờ mệnh lệnh. Tuy nhiên, giống này hạn chế ở sức bật do thân hình lớn và bộ lông dài dày, khó làm việc trong thời tiết nóng. Chúng thường được huấn luyện để đánh hơi lần theo dấu vết tội phạm, tìm kiếm nạn nhân mất tích trong thiên tai. Bài tập xác định nguồn hơi cơ thể người, truy vết mùi đặc trưng là trọng tâm.
Becgie Bỉ có thể lực tốt, tốc độ chạy rất nhanh, thông minh, học lệnh nhanh, thường làm nhiệm vụ truy bắt tội phạm, tấn công bất ngờ, bảo vệ tại các sự kiện quan trọng. Chúng có thể nhảy cao, leo tường rào, nhảy xa. Lớp lông ngắn giúp thích nghi tốt với thời tiết nắng nóng ở Việt Nam. Bài tập cho chó bảo vệ, rượt đuổi gồm đánh cắn, sủa, tấn công.
Tiêu chí chọn chó và nguyên tắc huấn luyện
Tiêu chí để chọn một chú chó trở thành chó nghiệp vụ là sức khỏe dẻo dai, thần kinh tốt (không sợ độ cao, môi trường lạ hay bóng tối). Quá trình huấn luyện có thể kéo dài 1-2 năm. Những chú chó đực thường được ưu tiên hơn do không phải làm nhiệm vụ sinh sản.
Để có sức khỏe tốt, làm việc liên tục nhiều giờ, chó cần chế độ ăn đủ chất dinh dưỡng. Công việc di chuyển, lùng sục trong đống đổ nát để ngửi mùi tìm kiếm nạn nhân tiêu hao nhiều sức lực. Nguyên tắc huấn luyện cơ bản là thưởng khi thực hiện tốt nhiệm vụ, thường bằng thức ăn yêu thích. Anh Quốc nói: “Nhu cầu của con chó rất đơn giản, chỉ cần được ăn, được chơi và nhận lời khen từ chủ. Do đó, khi trải qua thời gian huấn luyện, những chú chó nghiệp vụ sẽ hình thành thói quen muốn được làm việc. Vì chúng biết nếu làm tốt thì sẽ được phần thưởng và lời khen.”
Phát triển phong trào nuôi chó nghiệp vụ tại Việt Nam
Ở Việt Nam, hai giống chó này được nhiều người nuôi để giữ nhà, làm bạn, bảo vệ trang trại, vườn cây. Phong trào nuôi chó nghiệp vụ đang phát triển mạnh với các cuộc thi quốc tế như Internationale Gebrauchshunde (IGP) – chó thể thao kết hợp ba môn: đánh hơi, vâng lời, bảo vệ. Cuộc thi Protection Sports Association (PSA) – chó thể thao bảo vệ du nhập từ Mỹ với các bài thi vâng lời, bảo vệ cũng được tổ chức hàng năm bởi các câu lạc bộ trong nước.
