TP.HCM đứng thứ hai thế giới về khả năng “giữ chân” người ngoại quốc khi có tới 61% cư dân quốc tế khẳng định không có ý định rời đi. Đối với nhà văn Jesse Peterson, người đã sống tại thành phố hơn một thập kỷ, nơi đây là một “cỗ máy văn hóa”, là giấc mơ của mọi nhà văn và nghệ sĩ sáng tạo.
Từ Canada đến Sài Gòn
Jesse Peterson, tác giả của nhiều đầu sách như “Jesse Cười và cuộc phiêu lưu hài hước”, “Bi hài kịch - sắc màu làm nên cuộc sống” và “Living in Saigon”, kể lại hành trình đến với Việt Nam của mình. Xuất thân từ Canada – nơi ông ví von “lạnh như nụ hôn của ma cà rồng” với những con nai sừng tấm cao ba mét và gấu Bắc cực – ông đã rời bỏ vùng đất băng giá để đến TP.HCM.
Chính tại một quán cà phê gần sân bay, khi nghe giọng ca của Khánh Ly từ một chiếc đĩa 45 vòng, ông biết mình đã tìm thấy điều đáng để viết. “Âm nhạc ấy đi xuyên qua tôi, và tôi biết mình đã có thêm một điều gì đó, khởi đầu của một thứ đáng để viết”, Peterson chia sẻ. Sự khác biệt và lạ lẫm của thành phố buộc ông phải học cách băng qua đường và nắm bắt nhịp điệu cuộc sống, từ đó hình thành nên cuốn sách “Living in Saigon”.
‘Cỗ máy sáng tạo’ TP.HCM
Peterson gọi TP.HCM là một cỗ máy văn hóa, nơi không có “ma cà rồng tuyết” mà chỉ có những chương trình truyền hình về ma cà rồng nhảy nhót. Biên tập viên của ông tại Tuổi Trẻ Cười 11 năm trước đã đẩy ông ra ngoài để khám phá thành phố, giới thiệu ông với một biên tập viên truyền hình, từ đó ông có cơ hội đi khắp “cỗ máy sáng tạo” này.
Ông mô tả quá trình thu thập thông tin giống như một dây chuyền sản xuất: đi khắp thành phố, ghé quán cà phê Ba Lù hơn 70 năm tuổi để phỏng vấn, hoặc đến nhà máy nước mắm. “Họ đưa cho bạn một thứ gì đó có mùi như món mà ở Canada thì người ta sẽ quẳng ra ngoài trời lạnh cho nai sừng tấm ăn. Rồi việc của bạn là nhìn vào máy quay rồi nói, ‘Thứ này đại diện cho văn hóa.’ Xong ăn nó”, Peterson kể. Sau đó, họ mang ra rượu ngâm rết, và ông phải đối mặt với thử thách trước ống kính, tạo nên những khoảnh khắc “ruột gan gào thét” mà khán giả yêu thích.
Đối với ông, cỗ máy sáng tạo này lấp đầy ông bằng văn hóa: nhạc cải lương trong tai, tranh vẽ trước mắt, phim hoạt hình chạy qua mọi thứ. “Tôi bước ra phía bên kia, thay đổi một chút, và tôi viết tất cả xuống. Giống như một người chơi piano, chỉ khác là cây đàn piano là giấy, còn bàn tay tôi là cây bút”, ông nói.
Bức tranh về những người sáng tạo quốc tế
Cuốn sách “Living in Saigon” tập hợp câu chuyện của bảy người nước ngoài đang sống vui vẻ tại TP.HCM, bao gồm diễn viên, nhà văn, biên tập phim và một nhà vô địch MMA. Peterson hy vọng cuốn sách sẽ là bức tranh về một đời sống thú vị, cho thấy các nghệ sĩ và nhà văn từ khắp nơi trên thế giới có thể bước vào “cỗ máy” ấy và bước ra với nụ cười cùng điều gì đó để viết, để vẽ, để suy ngẫm.
Tính đến năm 2025, hơn 200.000 người nước ngoài chọn TP.HCM làm nơi gắn bó lâu dài. Peterson nhận xét rằng nhiều người đi qua cỗ máy ấy trong tâm thế “đến giờ ăn rồi, há miệng ra vì sầu riêng nào!”, nhưng hoặc họ nhảy ra giữa chừng, hoặc bị phun ngược trở lại. Tuy nhiên, quá trình đó cũng đáng để trải qua. “Chỉ cần bịt mũi lại và đi đến điểm mà bạn phải thốt lên: ‘Trời ơi, hình như giờ tôi lại thích cái này rồi.’ Rồi bắt đầu tự tìm hiểu mọi thứ”, ông chia sẻ.
Nhờ hành trình viết sách, Peterson đã học được nhiều từ ngữ trong nhiều ngôn ngữ khác nhau, giúp ông diễn đạt bản thân với nhiều sắc thái hơn. Ông thừa nhận: “Đúng là bây giờ tôi đã thích mắm tôm thật. Nhưng nếu không cần gây ấn tượng với ai thì chắc tôi vẫn sẽ không ăn nó.”
