Nguyễn Xuân Quảng, sinh năm 2003 tại xã Lương Bằng, huyện Kim Động (nay là huyện Ân Thi), tỉnh Hưng Yên, mất thị lực hoàn toàn vào năm 13 tuổi do bệnh glôcôm bẩm sinh. Trải qua gần 20 ca phẫu thuật từ khi mới hai tháng tuổi, Quảng từng rơi vào tuyệt vọng. Nhưng nhờ sự kiên trì của mẹ và niềm đam mê công nghệ, em đã vươn lên, trở thành người truyền cảm hứng cho cộng đồng người khiếm thị.
Hành trình chiến đấu với bệnh tật
Ngay từ khi chào đời, đôi mắt của Quảng đã có ánh xanh bất thường. Gia đình đưa em lên Bệnh viện Mắt Trung ương và nhận tin em mắc glôcôm bẩm sinh. Suốt 13 năm, Quảng trải qua gần 20 ca phẫu thuật. Mỗi lần nhãn áp tăng cao, đầu và mắt em đau nhức dữ dội. "Khi ấy còn quá nhỏ, tôi chỉ biết khóc suốt ngày đêm. Bố mẹ thay nhau bế, dỗ con, có khi thức trắng hai, ba đêm liền", Quảng nhớ lại.
Đến năm 10 tuổi, Quảng chỉ còn giữ được khoảng 1/10 thị lực. Em không nhìn được chữ trên bảng, phải nhờ bạn đọc lại. Em viết chữ to gấp hai, ba lần bình thường, bố mẹ phải tìm mua vở khổ A3 cho con. Năm 13 tuổi, bác sĩ thông báo không còn khả năng cứu chữa, Quảng mất hoàn toàn thị lực.
Ánh sáng từ tình mẹ và công nghệ
Sau khi mất thị lực, Quảng giam mình trong phòng, chìm trong suy nghĩ tiêu cực: "Tôi cứ trượt dài, không biết mình sẽ sống tiếp thế nào, tương lai ra sao, có trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội hay không". Mẹ em, cô Trần Thị Gấm, không bao giờ buông tay. Cô tự nhủ: "Bây giờ mình gục ngã thì con mình biết dựa vào ai". Cô tìm đến Hội Người mù và động viên Quảng tham gia.
Lần đầu đến sinh hoạt tại Hội Người mù, Quảng nghe những chiếc điện thoại thông minh phát ra âm thanh. Em tò mò: "Người mù cũng dùng được điện thoại sao?". Mẹ em lặn lội hỏi han, mua cho Quảng chiếc điện thoại đầu tiên có phần mềm đọc màn hình dành cho người khiếm thị. Lần đầu tự gửi tin nhắn, truy cập internet, Quảng biết cuộc đời mình đã sang trang mới.
Lan tỏa công nghệ đến cộng đồng
Từ đó, Quảng miệt mài học máy tính, xem công nghệ như đôi mắt thứ hai. Em bắt đầu hướng dẫn những người mới mất thị lực sử dụng điện thoại, máy tính. Quảng thành lập cộng đồng "Chia sẻ phần mềm và thủ thuật cho người khiếm thị", thu hút hàng nghìn thành viên trên khắp cả nước. Em nhớ nhất trường hợp một bạn trẻ ở TP.HCM bị khiếm thị bẩm sinh, sau khi được hướng dẫn đã tự tin nộp hồ sơ xin việc và trở thành tổng đài viên. "Đó là lúc tôi biết công nghệ không chỉ thay đổi cuộc đời mình, mà còn có thể mở ra cơ hội cho rất nhiều người khác", Quảng nói.
Năm 2019, Quảng theo học chương trình THPT tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội). Ngoài giờ học, em dành thời gian tham gia diễn đàn công nghệ, tự kiểm tra từng phần mềm xem có tương thích với trình đọc màn hình không, rồi chia sẻ lại cho cộng đồng.
Từ lập trình đến khát vọng cống hiến
Quảng bắt đầu học lập trình, Việt hóa phần mềm đọc màn hình NVDA và tham gia nhóm phiên dịch ngôn ngữ AI cho phần mềm @Voice. Năm 2021, em tự thiết kế website nguyenxuanquang.net để chia sẻ phần mềm và ứng dụng hữu ích cho người khiếm thị. "Nhiều người từng cười khi biết tôi muốn làm website vì nghĩ người khiếm thị thì không thể lập trình. Nhưng càng khó tôi càng muốn thử", Quảng nhớ lại.
Năm 2022, Quảng trở thành sinh viên ngành Công tác xã hội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Em tích cực tham gia hoạt động thiện nguyện và đứng lớp dạy tin học cho học sinh khiếm thị tại CLB RB. "Tôi từng rất lo vì chưa bao giờ đứng lớp. Nhưng từ vài học viên ban đầu, lớp dần đông hơn. Nhìn các bạn sử dụng thành thạo máy tính, internet, hay có em nuôi ước mơ trở thành lập trình viên, tôi biết mình đã chọn đúng con đường", Quảng chia sẻ.
Với Quảng, mỗi ngày được sống và cống hiến cho đam mê là một ngày hạnh phúc. Em tin rằng công nghệ chính là "ánh sáng mới" cho nhiều người khiếm thị.
Cuộc thi Sống đẹp lần VI
Báo Thanh Niên tổ chức cuộc thi Sống đẹp lần VI với chủ đề "Hành trình không giới hạn", tìm kiếm và tôn vinh những giá trị tốt đẹp trong đời sống. Cuộc thi gồm hạng mục Bài viết (ký sự, phóng sự, ghi chép) và hạng mục Ảnh với tổng giải thưởng 400 triệu đồng. Bài dự thi gửi về email songdep@thanhnien.vn hoặc qua đường bưu điện về Tòa soạn Báo Thanh Niên: 268 - 270 Nguyễn Đình Chiểu, P. Xuân Hòa, TP.HCM (ghi rõ: Bài viết tham dự cuộc thi SỐNG ĐẸP lần VI - 2026). Thời hạn đến hết ngày 31.10.2026. Xem chi tiết thể lệ tại thanhnien.vn.
