Hành trình 15 năm của '5 không, 3 sạch' tại Đồng Tháp: Từ phong trào đến thực tiễn
Cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch" gắn với xây dựng nông thôn mới tại Đồng Tháp không chỉ dừng lại ở một phong trào mà đã được cụ thể hóa qua nhiều mô hình và công trình thiết thực. Trong suốt 15 năm qua, các hoạt động này đã dần đi vào nếp sống của mỗi gia đình, góp phần nâng cao chất lượng đời sống, tăng cường bảo vệ phụ nữ và trẻ em, đồng thời đóng góp tích cực vào xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Những mô hình hiệu quả và vai trò nòng cốt của phụ nữ
Các mô hình triển khai không chỉ mang lại hiệu quả thực tế mà còn khơi dậy trách nhiệm và vai trò của phụ nữ trong việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới. Tại xã Tân Thạnh, với bảy ấp và hơn 26.000 hộ dân chủ yếu sống bằng nghề nông, buôn bán nhỏ và lao động thuê, đời sống nhiều gia đình còn khó khăn. Tuy nhiên, thông qua mô hình "Gia đình số" do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã triển khai, nhiều hộ đã mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, bán hàng trực tuyến, từng bước nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nguyễn Thị Mai Trang chia sẻ: "Mô hình 'Gia đình số' gắn với phong trào xây dựng nông thôn mới, giúp người dân tiếp cận thông tin hữu ích, phát triển kinh tế qua kinh doanh online, sáng tạo sản phẩm, đồng thời nâng cao cảnh giác trước các hành vi lừa đảo trên không gian mạng."
Từ năm 2025, các mô hình như "Tổ phụ nữ tiết kiệm", "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp" và "Gia đình số" đã giúp hàng nghìn hộ gia đình thoát nghèo. Tiêu chí "không vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội" cũng được duy trì hiệu quả nhờ sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an trong các mô hình phụ nữ tham gia phòng, chống tội phạm tại địa phương.
Bước chuyển mình với mô hình '5 có, 3 sạch' và những thách thức
Bước sang giai đoạn triển khai mô hình "Xây dựng gia đình 5 có, 3 sạch" tại các xã nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu, phong trào tiếp tục hướng tới phát triển bền vững với các tiêu chí bổ sung như có nhà an toàn, sinh kế bền vững, sức khỏe, kiến thức và nếp sống văn hóa. Đến nay, tỷ lệ hộ gia đình đạt đủ tám tiêu chí trên toàn tỉnh Đồng Tháp duy trì ổn định ở mức hơn 90%.
Tuy nhiên, việc triển khai cuộc vận động ở cơ sở vẫn gặp nhiều khó khăn. Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn 3, xã Xuân Hồng, tỉnh Ninh Bình Đặng Thị Đào cho biết: "Một bộ phận phụ nữ cho rằng các tiêu chí chỉ mang tính nhất thời, trong khi điều kiện kinh tế không đồng đều khiến việc duy trì chưa thật sự bền vững." Để vượt qua thách thức, chị đã lựa chọn cách làm bền bỉ và sáng tạo, lấy sự gương mẫu của cán bộ Hội để thuyết phục và nhân rộng các mô hình điểm.
Đưa '3 an' vào chiều sâu cuộc vận động
Nhìn lại 15 năm, dấu ấn của cuộc vận động được khắc họa qua những mô hình giản dị nhưng giàu ý nghĩa, từ những ngôi nhà "3 sạch" gọn gàng, các tuyến đường hoa rực rỡ, đến các mô hình "Phụ nữ sống xanh" và "Biến rác thải thành tiền". Giai đoạn 2010-2020, cuộc vận động thật sự bén rễ vào đời sống với nhiều việc làm thiết thực, góp phần tạo nên diện mạo mới cho nông thôn.
Bước sang giai đoạn 2021-2025, cuộc vận động có bước chuyển mạnh mẽ với nhiều sáng kiến, đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới. Hơn 18 nghìn công trình, phần việc tham gia xây dựng nông thôn mới được hoàn thành; hơn 10 nghìn mô hình bảo vệ môi trường thích ứng biến đổi khí hậu ra đời; hàng triệu phụ nữ được hỗ trợ an sinh và tiếp cận bảo hiểm y tế.
Tuy nhiên, thực tiễn đời sống gia đình hiện nay cũng đặt ra nhiều thách thức mới như bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ và trẻ em, rủi ro trên không gian mạng, suy giảm sức khỏe tinh thần và môi trường sống thiếu an toàn. Điều này đòi hỏi các phong trào tiếp tục được đổi mới theo hướng toàn diện, thực chất và bền vững hơn.
Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền nhấn mạnh: "Việc nâng cấp Cuộc vận động thành 'Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an' với ba nội dung 'An toàn-An tâm-An sinh' là yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm an toàn, ổn định đời sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của mỗi gia đình."
Ngày 29/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, trong đó tiêu chí "Tỷ lệ hộ đạt chuẩn 5 không, 3 sạch, 3 an" được giao Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hướng dẫn thực hiện. Theo bà Hiền, công tác bảo vệ, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em tại cộng đồng cần được đổi mới theo hướng chủ động hơn, sớm hơn, liên thông và bền vững hơn.
Bà Thái Ngọc Bảo Trâm, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đồng Tháp cho biết: "Để cuộc vận động 'Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an' thực sự trở thành đòn bẩy trong chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, cần chuyển trọng tâm sang chiều sâu, đưa các giá trị 'thấm' vào từng nếp nhà và cộng đồng." Bà cũng đề cập rõ hơn về tiêu chí "3 an" là yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành và sự thay đổi từ nhận thức đến hành động của mỗi thành viên trong gia đình.
Thời gian qua, các cấp Hội Phụ nữ tỉnh Đồng Tháp đã chú trọng yếu tố "An toàn" trên không gian mạng, hướng dẫn phụ nữ cách nhận diện lừa đảo trực tuyến, bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng mạng xã hội hiệu quả. Điều này giúp các gia đình đạt được tiêu chí "An tâm" và "An toàn" trong thời đại số. "Việc thực hiện tốt '3 an' không chỉ giúp đạt tiêu chí nông thôn mới mà còn xây dựng một môi trường sống đáng tin cậy, nơi mỗi người dân đều cảm thấy được bảo vệ và chăm sóc", bà Thái Ngọc Bảo Trâm khẳng định.
