Con hải cẩu voi phương Nam nổi tiếng Neil vừa rời bờ biển Tasmania trong tuần này sau nhiều tuần gây náo loạn, để lại những câu hỏi về cách ứng phó của giới chức khi Neil dự kiến sẽ quay lại và ngày càng to lớn hơn. Hiện Neil nặng khoảng 1 tấn, nhưng khi trưởng thành hoàn toàn, con đực hải cẩu voi có thể đạt tới gần 4 tấn và dài 5 mét.
Neil – 'kẻ phá rối' được yêu mến
Khi Neil xuất hiện tại Tasmania hồi tháng 6, hàng trăm người dân đã đổ xô đến các bãi biển để chiêm ngưỡng. Neil thường lên bờ vài lần mỗi năm để thay lông, sinh sản và giao tiếp, nhưng thay vì chọn những hòn đảo xa xôi ở Nam Cực, nó lại thích lang thang tại các khu dân cư. Hành vi này gây ra nhiều cảnh hỗn loạn: Neil từng xô mạnh vào một xe tải nhỏ trong bãi đỗ xe, chắn đường giao thông, húc đổ cột biển báo và làm bẹp cọc tiêu. Dù vậy, Neil chưa từng đe dọa con người.
Qua mỗi lần xuất hiện, Neil càng trở nên nổi tiếng. Bà Rebecca Thomson, người dân Tasmania, cho biết: “Neil xuất hiện trong các chiến dịch quảng cáo tại địa phương. Nó thực sự đã trở thành một biểu tượng.” Tuy nhiên, giới chức cảnh báo sự nổi tiếng đang khiến quá nhiều người đến gần, gây ảnh hưởng đến an toàn của con vật và chính họ.
Nguồn gốc cô độc của Neil
Câu chuyện của Neil bắt đầu năm 2020, khi nó được sinh ra ngoài khơi bờ biển Tasmania gần thành phố Hobart. Theo ông Clive McMahon, nhà sinh thái học tại Viện Khoa học Biển Sydney, đây là điều hiếm gặp vì hầu hết hải cẩu voi phương Nam đều sinh ra trên đảo Macquarie, cách Hobart 1.500 km về phía nam. Ông McMahon cho rằng mẹ của Neil có thể đã không kịp trở về đảo Macquarie trước khi sinh. “Hải cẩu voi thường quay về đúng nơi chúng được sinh ra. Vì vậy, Neil đang làm đúng những gì một cá thể bình thường sẽ làm,” ông nói.
Theo Sở Tài nguyên Thiên nhiên và Môi trường Tasmania, trong 40 năm qua, chỉ có rất ít hải cẩu voi sinh ra tại Tasmania sống sót trong tự nhiên, và Neil là trường hợp đặc biệt. Neil lên bờ vào các mùa: thay lông (tháng 12-1), “lên bờ giữa năm” (tháng 4-8) và sinh sản (tháng 9-11). Nhưng tại các thị trấn ven biển Tasmania, không có hải cẩu voi nào khác để Neil giao tiếp. “Thế nên Neil đành tương tác với những gì nó gặp trên đường, từ cột biển báo, cọc tiêu cho đến xe cộ,” ông McMahon giải thích.
Thách thức cho tương lai
Với người dân Tasmania, Neil là linh vật đáng yêu. Bà Sophia Volzke, nhà sinh thái học tại Hobart, chia sẻ: “Ai cũng yêu quý nó. Chỉ cần hỏi ngẫu nhiên một người dân Tasmania trên đường, họ đều biết Neil là ai.” Tuy nhiên, tương lai của Neil vẫn là dấu hỏi. Kịch bản lý tưởng là Neil tìm được đường tới đảo Macquarie để gặp đồng loại và sinh sản, nhưng dữ liệu theo dõi cho thấy nó chưa từng bơi xa đến vậy. Nhiều khả năng Neil sẽ tiếp tục sống đơn độc và quay lại Tasmania, lang thang giữa bãi biển và đường nhựa.
Dù chính quyền kêu gọi giữ khoảng cách, hàng nghìn người vẫn kéo đến mỗi khi Neil lên bờ. Ông Sam Thalmann, nhà sinh vật học của Sở Tài nguyên Thiên nhiên và Môi trường Tasmania, nhắc đến trường hợp Freya – con hải mã từng gây sốt ở Na Uy năm 2022. Freya thường trèo lên thuyền phơi nắng, và cuối cùng bị chính quyền tiêu hủy vì nguy cơ gây nguy hiểm khi nhiều người bất chấp cảnh báo đến gần chụp ảnh. Tuy nhiên, ông Thalmann khẳng định tiêu hủy không phải phương án cho Neil. Thay vào đó, cơ quan này kêu gọi người dân hợp tác, không tiếp cận để chụp ảnh hay tương tác.
Nhưng cộng đồng Tasmania cần chuẩn bị cho tương lai khi Neil sẽ lớn gấp 4 lần hiện tại. “Các thị trấn ven biển sẽ phải tìm cách thích nghi. Cơ sở hạ tầng hiện nay không được thiết kế để chịu đựng những cú va chạm từ con vật nặng 1 tấn, và sau này là 4 tấn,” ông McMahon cảnh báo.
