Với nhiều người trẻ hiện nay, đặc biệt là những bạn làm việc tự do hoặc có công việc linh hoạt, không bị ràng buộc phải có mặt tại văn phòng mỗi ngày, quán cà phê đã trở thành không gian lý tưởng để tạo cảm hứng làm việc.
Quán cà phê - Văn phòng di động của giới trẻ
Nguyễn Vũ Thiên Minh (27 tuổi, ngụ đường CMT8, phường Tân Hòa, TP.HCM) là một trong những người trẻ chọn làm việc từ xa và gần như “đóng đô” tại quán cà phê mỗi tuần. “Mình chọn công việc từ xa để chủ động thời gian hơn, có thể tự sắp xếp nghỉ ngơi và làm việc theo nhu cầu bản thân”, Thiên Minh chia sẻ.
Theo Minh, mỗi tuần bạn đến quán cà phê 4-5 lần để làm việc, thường gọi một ly đồ uống khoảng 50.000 đồng và có thể ngồi làm cả ngày. “Mình đi cà phê làm việc không phải vì cà phê ngon, mà mình trả tiền cho sự thoải mái và cảm hứng”, cậu bạn kể.
Cũng với ý tưởng tương tự, Lê Thị Quỳnh My (24 tuổi, ngụ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Xuân Hòa, TP.HCM) cũng chọn “xê dịch” nơi làm việc. Điều Quỳnh My thích nhất ở hình thức này là cảm giác chủ động, được tự chọn không gian phù hợp: “Hôm nào cần tập trung sâu thì chọn quán yên tĩnh, hôm cần lên tinh thần thì đổi sang quán sôi động hơn”. Dù thừa nhận tổng chi phí còn cao hơn khi lên văn phòng, cô bạn vẫn xem đó là khoản đáng chi.
Quỳnh My hiện làm công việc content marketing (tiếp thị nội dung). Theo cô, công việc chủ yếu là lên ý tưởng và viết nội dung cho các kênh truyền thông của công ty. “Vì chỉ cần laptop và mạng ổn định là có thể xử lý phần lớn đầu việc, nên công ty không bắt buộc nhân viên lên văn phòng mỗi ngày. Mình trao đổi với đồng nghiệp qua tin nhắn và gọi video. Công ty đánh giá dựa trên tiến độ và kết quả công việc hơn là nơi làm việc”, cô giải thích.
Được và mất khi làm việc từ xa
Dù mang lại sự thoải mái, hình thức làm việc từ xa không phải lúc nào cũng lý tưởng. Quỳnh My thú thật: “Đôi khi mình tốn tiền quá lố nếu không kiểm soát. Ngoài ra, không phải lúc nào ra quán cà phê cũng làm tốt hơn, vì có những hôm quán đông, ồn quá mức lại phản tác dụng”.
Theo thạc sĩ quản trị nhân sự, chuyên gia hướng nghiệp và việc làm từ xa Lê Tuấn Anh, nhà sáng lập AV Careers - Trung tâm hướng nghiệp Việt Nam, lợi ích rõ nhất của làm việc từ xa là giúp người trẻ tối ưu hóa cuộc sống, chủ động sắp xếp thời gian cá nhân. Tuy nhiên, không phải công việc nào cũng có thể làm từ xa. Chuyên gia Tuấn Anh cho biết các mảng đang tuyển dụng từ xa nhiều gồm: marketing (viết, thiết kế, chạy quảng cáo), công nghệ (lập trình, UX/UI), giáo dục (gia sư, tạo nội dung học trực tuyến), vận hành, điều phối và chăm sóc khách hàng trực tuyến...
Lý giải xu hướng này dưới góc độ tâm lý, tiến sĩ tâm lý học Giang Thiên Vũ (khoa Tâm lý học, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cho rằng việc người trẻ sẵn sàng chi thêm để “mua” cảm giác thoải mái khi làm việc phản ánh sự thay đổi trong cách họ nhìn nhận hiệu suất và sức khỏe tinh thần. Tiến sĩ Vũ phân tích: “Hiện nay, người trẻ xem việc đầu tư vào không gian làm việc dễ chịu như một cách bảo vệ năng lượng tinh thần và duy trì hiệu suất lâu dài. Sự mới mẻ giúp kích thích cảm xúc tích cực và tăng hứng thú, đồng thời việc lựa chọn không gian phù hợp từng thời điểm còn giúp tối ưu hóa sự tập trung”.
Tuy nhiên, tiến sĩ Vũ cũng cảnh báo về rủi ro tâm lý tiềm ẩn: việc thay đổi không gian liên tục có thể khiến não bộ khó hình thành “chế độ tập trung” bền vững, và một số bạn có thể rơi vào trạng thái chỉ làm việc hiệu quả khi “đúng chỗ, đúng tâm trạng”, từ đó giảm khả năng thích nghi. “Thay đổi không gian là hữu ích nếu có chủ đích, nhưng cần đi kèm với kỷ luật cá nhân và khả năng tự điều chỉnh”, tiến sĩ Vũ nhấn mạnh.
Làm việc từ xa thế nào để hiệu quả?
Với những người trẻ đang cân nhắc bắt đầu công việc từ xa, ông Tuấn Anh cho rằng cần lưu ý về khả năng tự quản lý công việc. “Nếu không tự biết hôm nay cần làm gì, làm đến đâu, có bị trễ không, thì dù kỹ năng chuyên môn tốt vẫn rất khó làm lâu dài. Đi kèm với đó là giao tiếp rõ ràng bằng văn bản, vì remote chủ yếu làm việc qua chat, email, phải viết sao cho người khác hiểu ngay, không cần hỏi lại”, ông Tuấn Anh phân tích.
Ngoài ra, theo ông Tuấn Anh, dù theo đuổi lĩnh vực nào, nếu muốn chuyển sang làm việc từ xa, bạn trẻ cần nhìn nhận, phân tích lại những kỹ năng và kinh nghiệm phù hợp, đồng thời học các kỹ năng cần thiết của thời đại mới như trí tuệ nhân tạo (AI).
Để theo đuổi làm việc từ xa một cách lành mạnh và bền vững, tiến sĩ Giang Thiên Vũ cho rằng điều cốt lõi là chuyển trọng tâm từ “phụ thuộc môi trường” sang “làm chủ trạng thái cá nhân”. Ông đưa ra những lưu ý: “Cần xây dựng kỷ luật thông qua các thói quen cố định như khung giờ làm việc, 'nghi thức' bắt đầu công việc, ví dụ như viết to-do list. Ngoài ra, nên đa dạng hóa khả năng thích nghi môi trường. Thay vì chỉ làm việc hiệu quả ở một nơi lý tưởng, hãy tập luyện làm việc trong nhiều bối cảnh khác nhau”.
Chuyên gia Tuấn Anh đưa ra lời khuyên để dù làm việc từ xa vẫn không mất kết nối với đồng nghiệp và môi trường làm việc: “Trong môi trường remote, việc giữ giao tiếp, hỏi đúng lúc và cập nhật thường xuyên là điểm cộng. Nếu không chủ động kết nối, bạn sẽ thấy mình khá lạc lõng. Bạn không cần nói nhiều, nhưng cần nói rõ: mình đang làm gì, gặp vấn đề gì, cần hỗ trợ ở đâu”.
