Tại hai khu tái định cư Pom Dụng (xã Mường Mìn) và bản Muỗng (xã Trung Hạ) của tỉnh Thanh Hóa, không khí thi công đang diễn ra khẩn trương trong những ngày cuối tháng 7. Hàng chục ngôi nhà mới – chủ yếu là nhà sàn truyền thống của đồng bào Thái – đang dần thành hình, đánh dấu bước chuyển quan trọng đối với những hộ dân từng sống trong nỗi lo sạt lở mỗi mùa mưa bão. Tiếng máy khoan, tiếng búa đập vang vọng giữa núi rừng, tạo nên một khung cảnh lao động nhộn nhịp khác hẳn sự yên tĩnh trước đây.
Khu tái định cư Pom Dụng: Những ngôi nhà đầu tiên đã hoàn thiện
Theo ghi nhận của phóng viên ngày 30-31/7, tại khu tái định cư Pom Dụng, các con đường nội khu đã cơ bản được đổ bê tông hoàn thiện, phương tiện vận chuyển vật liệu ra vào thuận lợi. Trên từng nền đất, nhiều tốp thợ đang gấp rút lắp dựng phần khung, mái và tường cho các căn nhà. Mỗi gia đình đều ý thức được việc phải hoàn thành trước khi mùa mưa lũ đến.
Ông Phạm Bá Thọ (bản Chiềng) là hộ đầu tiên chuyển đến xây dựng và cũng là một trong những cư dân đầu tiên ổn định cuộc sống tại đây. Căn nhà sàn của gia đình ông đã hoàn thiện, khang trang nằm ngay mặt đường nội khu. “Nhiều năm sống dưới chân núi, cứ mỗi trận mưa lớn là cả nhà lại thức trắng đêm vì lo sạt lở. Khi được bố trí đất ở mới, tôi quyết định khởi công ngay để kịp chuyển về trước mùa mưa”, ông Thọ chia sẻ.
Sự tiên phong của gia đình ông Thọ đã tiếp thêm động lực cho nhiều hộ khác mạnh dạn bắt tay vào xây dựng nhà cửa. Ở lô đất bên cạnh, gia đình 4 người của ông Vi Văn Lai đang hoàn thiện những hạng mục cuối cùng. “Có mặt bằng sạch, điện, nước đầy đủ nên chúng tôi đang đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành sớm trước khi mưa bão ập đến”, ông Lai cho biết.
Giữ gìn bản sắc nhà sàn của người Thái
Theo phương án bố trí dân cư, trước mắt 64 hộ dân thuộc vùng nguy cơ sạt lở cao ở bản Mìn và bản Luốc Làu được sắp xếp đến khu tái định cư Pom Dụng. Mỗi hộ được bố trí lô đất rộng khoảng 240m² để xây dựng nhà ở. Điểm đặc biệt là khu tái định cư được quy hoạch đồng bộ nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Thái. Trong số các hộ đăng ký xây dựng, có 16 hộ lựa chọn dựng nhà sàn truyền thống.
Những nếp nhà sàn bằng gỗ nằm dọc các tuyến đường nội khu không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn được kỳ vọng tạo nên không gian đặc trưng để phát triển du lịch cộng đồng trong tương lai. Ông Phạm Bá Lập, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Mường Mìn, cho hay Mặt trận và các đoàn thể đã huy động đoàn viên, người dân hỗ trợ ngày công, giúp những hộ khó khăn sớm hoàn thiện nhà ở.
Bản Muỗng: Cuộc chạy đua với mùa mưa
Tại khu tái định cư bản Muỗng (xã Trung Hạ), không khí xây dựng cũng rộn ràng không kém. Trên diện tích khoảng 3,5ha, hàng chục căn nhà đang được dựng lên sau khi hạ tầng được bàn giao. Với người dân bản Muỗng, ký ức về trận mưa lớn năm 2024 vẫn còn nguyên. Sau nhiều ngày mưa, quả đồi phía trước bản xuất hiện những vết nứt lớn, đe dọa trực tiếp hàng chục hộ dân. Nhiều gia đình phải di dời khẩn cấp, sống nhiều tháng trong các lán tạm và luôn mong mỏi có nơi ở ổn định.
Khu tái định cư được đầu tư hơn 20 tỷ đồng để bố trí nơi ở cho 43 hộ dân thuộc diện di dời. Từ đầu tháng 3, sau khi vật liệu được tập kết, các hộ đã đồng loạt khởi công xây dựng nhà ở. Xe chở cát, đá, xi măng nối nhau ra vào; thợ xây làm việc từ sáng sớm đến tối muộn để chạy đua với thời tiết. Dù trời nắng gắt, ai cũng hiểu rằng chỉ còn ít tuần nữa là mùa mưa bão sẽ về.
Giữa những căn nhà xây kiên cố, nhiều gia đình vẫn lựa chọn dựng nhà sàn truyền thống. Ông Lò Văn Tôn cho biết dù còn nhiều khó khăn, gia đình vẫn vay mượn thêm để xây căn nhà mới với kinh phí hơn 400 triệu đồng. “Nhà mới tốn kém nhưng có chỗ ở an toàn thì yên tâm hơn nhiều. Gia đình cố gắng làm xong trước mùa mưa”, ông nói.
Hỗ trợ người dân vượt khó
Ngoài hạ tầng điện, nước và mặt bằng được đầu tư đồng bộ, các hộ dân còn được hỗ trợ kinh phí di dời nhà cửa, giúp giảm bớt gánh nặng khi bắt đầu cuộc sống mới. Tuy nhiên, theo đại diện UBND xã Trung Hạ, nhiều hộ vẫn gặp khó khăn do giá vật liệu tăng cao trong khi điều kiện kinh tế còn hạn hẹp. Chính quyền địa phương đang huy động thêm lực lượng hỗ trợ ngày công, đồng thời kết nối các nguồn vốn vay ưu đãi để người dân có điều kiện hoàn thiện nhà ở.
Không lâu nữa, hàng trăm người dân từng sống trong vùng có nguy cơ sạt lở sẽ chuyển về những ngôi nhà mới. Với họ, đó không chỉ là nơi che mưa nắng, mà còn là dấu mốc khép lại những tháng ngày bất an mỗi khi mưa lũ kéo về, mở ra hy vọng về một cuộc sống ổn định và bền vững hơn nơi vùng cao Thanh Hóa.
