Bộ Công an vừa đề xuất đưa tài xế xe công nghệ (như Grab, Be, Xanh SM) vào diện tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, trong dự thảo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Đề xuất này nhằm mở rộng an sinh xã hội cho nhóm lao động phi chính thức đang gia tăng nhanh chóng.
Tài xế công nghệ – đối tượng mới trong BHXH bắt buộc
Theo dự thảo, tài xế xe công nghệ sẽ được xem xét tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm các chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản và tai nạn lao động. Hiện nay, phần lớn tài xế công nghệ làm việc dưới hình thức hợp đồng lao động không chính thức hoặc tự do, không được hưởng các quyền lợi an sinh cơ bản.
Đại diện Bộ Công an cho biết: “Việc bổ sung nhóm tài xế công nghệ vào diện tham gia BHXH bắt buộc là cần thiết để đảm bảo quyền lợi cho người lao động, đồng thời thúc đẩy thị trường lao động phát triển bền vững.”
Thực trạng lao động phi chính thức trong lĩnh vực vận tải công nghệ
Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, hiện có khoảng 200.000 tài xế xe công nghệ đang hoạt động tại Việt Nam. Phần lớn trong số họ không có hợp đồng lao động chính thức, không được đóng BHXH, dẫn đến rủi ro khi gặp tai nạn, ốm đau hoặc khi về già.
Nhiều tài xế bày tỏ mong muốn được tham gia BHXH. Anh Nguyễn Văn A, tài xế Grab tại TP.HCM, chia sẻ: “Chúng tôi làm việc vất vả, nhưng không có bảo hiểm, không có lương hưu. Nếu được tham gia BHXH bắt buộc, chúng tôi sẽ yên tâm hơn khi làm việc.”
Lộ trình thực hiện và những thách thức
Dự thảo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ dự kiến được trình Quốc hội xem xét trong kỳ họp tới. Nếu được thông qua, các quy định về BHXH bắt buộc cho tài xế công nghệ sẽ có hiệu lực từ năm 2026.
Tuy nhiên, việc triển khai gặp không ít thách thức. Một số chuyên gia cho rằng cần xác định rõ mức đóng, cơ chế thu và quản lý, đặc biệt khi tài xế thường làm việc không cố định thời gian và thu nhập. Ông Trần Văn B, chuyên gia bảo hiểm, nhận định: “Cần có lộ trình phù hợp, tránh gây áp lực tài chính cho tài xế, đồng thời đảm bảo tính khả thi cho doanh nghiệp.”
Phản ứng từ các hãng xe công nghệ
Đại diện các hãng xe công nghệ như Grab, Be, Xanh SM đều ủng hộ chủ trương này. Một số hãng cho biết sẵn sàng phối hợp với cơ quan chức năng để xây dựng cơ chế đóng BHXH phù hợp, nhưng cũng đề nghị có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu.
“Chúng tôi hoan nghênh đề xuất này, vì nó giúp bảo vệ quyền lợi của tài xế, đồng thời nâng cao uy tín của ngành. Tuy nhiên, cần có sự tính toán kỹ lưỡng để không làm tăng chi phí vận hành quá mức,” đại diện Grab Việt Nam phát biểu.
Kỳ vọng về một thị trường lao động công bằng hơn
Đề xuất đưa tài xế công nghệ vào diện BHXH bắt buộc được kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách an sinh giữa lao động chính thức và phi chính thức. Nếu thành công, mô hình này có thể được nhân rộng cho các nhóm lao động tự do khác như shipper, người bán hàng online.
Luật sư Lê Văn C, chuyên gia lao động, nhận xét: “Đây là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế số.”
